Saad Bee Ąą Álnéehii

Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii éí diyingo ííshjání ádaalyaaígíí ádaatʼé dóó éí diyingo hadaʼiisdzííʼ akéeʼdi yoołkááłgo nahasdzáán bikáaʼgi Diyin God bił hazʼą́ dóó bibee hazʼáanii bee hadilnééh. Azhą́ ląʼída díí daóltaʼígíí Jesus Christ Bisodizin Díí jį́įdi Yá Naazínígíí bichʼįʼ ádaalyaa ndi, bee hadaʼiisdziʼígíí, hóyééʼ ádahodooníłígíí, dóó saad bee haʼólníinii éí tʼáá ałtso nihokááʼ dineʼé bee bichʼįʼ hadaʼiisdzííʼ dóó tʼáá ałtso nihokááʼ dineʼé adahwiisáago Diyin Bóhólníihii Jesus Christ biinééʼ deididootsʼííłgo hágo dabidiʼdooʼniił, éí atsʼíískʼehgo bedaʼiinaʼ yáʼátʼééh dadooleeł dóó hoolʼáágóó yisdándookahgo bee bichʼįʼ hadaʼiisdzííʼ.

Ląʼída diyingo ííshją́ą́ ádaalyaaígíí díí biyiʼ daasdzohígíí éí Joseph Smith Jr. bił ííshją́ą́ ádaalyaa, éí tsʼídá áłtsé Diyin yá yáłtiʼii dóó Jesus Christ Bisodizin Díí jį́įdi Yá Naazínígíí íídą́ą́ʼ yilą́ąjįʼ sizį́į ńtʼę́ę́ʼ. Áádóó nááná łaʼ éí bikééʼdóó naatʼáanii į́dlį́ bee bikʼidahodiiniiʼígíí diyingo bił ííshją́ą́ ádaalyaa (DN&BA 135, 136, dóó 138gi bilą́ąjįʼ saad dashijaaʼígíí yídííłtah, dóó Ílį́įgo Bee Hadaʼiisdzíʼígíí 1 dóó 2ígíí ałdóʼ).

Naaltsoos Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii éí łaʼ Jesus Christ Bisodizinjí naʼnitin bee lą́ azlį́ʼígíí átʼé éí Diyin God Bizaad (Bible), Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí, dóó Naaltsoos Diichiłí Ílíinii bíł sinil. Ákótʼée ndi, Naaltsoos Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii éí tʼáá sahdii ílíinii átʼé doo ałkʼidą́ą́ʼ ndaʼasdzohyę́ęgi átʼáo saad ályaa da, ákótʼée ndi dííshjį́į́di ályaaígíí átʼé dóó Diyin God yá yádaaltiʼii bikʼidahodiiniiʼígíí bitsą́ą́dę́ę́ʼ nihaiyítʼą́ éí Bá hodílzingo naʼanishígíí dóó Diyin God bił hazʼą́ dííshjį́įdi nahasdzáán bikááʼ ninádoolyééł biniyé. Diyingo ííshjání ádaalyaaígíí biyiʼdóó, Diyin Bóhólníihii Jesus Christ biinééʼ joobaʼgo ákondí doo tʼáá ákótʼéego jididootsʼį́į́ł, tʼáá ałtsoní ninályáago bee hanááʼoodzííʼ hoolzhiishdi; dóó díí naanish hadoolwołgo biyiʼ bee haʼoodzíʼígíí Christ Nínáádoodááł Bijį́įdi bichʼįʼ hashtʼeʼ ádínééh átʼé éí Diyin yá yádaałtiʼí dahodísingo hodeeyáádą́ą́ʼ yee hadahaasdzííʼ, éí ahił nidaalnishgo bohodoolnííł.

Joseph Smith Jr. éí Níłchʼitsoh 23, 1805yę́ędą́ą́ʼ biʼdizhchį́, Sharon, Windsor County, Vermontdi. Ániid naagháhą́ądą́ą́ʼ, yił háájééʼ kʼad díí jį́įdi éí Manchester, eʼeʼaahjigo New York hoolyéedi yił níná. Áadi bighango daan 1820go, dį́į́ʼtsʼáadah binááhaigo íídą́ą́ʼ áłtsé Diyin baa níʼáázhgo éí biyiʼ Diyin God, Hoolʼáágóó Azheʼé nilíinii, dóó BiYeʼ Jesus Christ baa níʼáázh. Díí diyingo bił áhoodzaago tʼáá aaníí Jesus Christ Bisodizin Ániid Ahaʼdeetʼą́ hoolzhishyę́ędą́ą́ʼ hádilyaago bee bił hóóneʼ, íídą́ą́ʼ Jesus Christ binaʼnitin bee yisdáʼiildéehii tʼáá átʼé bee naʼanish ńtʼę́ę́ʼ, éí nahasdzáán bikááʼdóó náádiilyá. Áádóó nááná łaʼ diyingo bił ííshją́ą́ ánáádaʼiidlaa éí ląʼígo Diyin yá ndaalʼaʼí ndabineeztʼą́ą́ʼ; díí nahasdzáán bikáaʼgi Diyin God naanish ílíinii íidoolíiłgo bił ííshjání ályaa dóó bí binahjįʼ Jesus Christ Bisodizin nahasdzáán bikááʼ háádidoolnííł.

Áádóó hodeeshzhiizhgo, Joseph Smith éí Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí ataʼ haneʼ naasdzohgo haidiilaa dóó naaltsoos bee siʼą́ągo áyiilaa éí diyingo bee bikáʼaʼoowod. Ákweʼé hoolzhishgo bí dóó Oliver Cowdery Diyin Bibeʼadziilii Aaronic Wolyéhígíí bee bikʼihodiiniiʼ éí John the Baptist beinílá Tʼą́ą́tsoh 1829 yihahgo (DN&BA 13 biyiʼ yídííłtah), áádóó tʼah doo nízaad ninááhálzhííshdą́ą́ʼ Diyin Bibeʼadziilii Melchizedek Wolyéhígíí ałdóʼ bee bikʼihodiiniiʼ éí Peter, James, dóó John ałkʼidą́ą́ʼ Jesus Christ Yá Naazínée ádaatʼį́ (DN&BA 27:12 biyiʼ yídííłtah). Áádóó nááná łaʼ ádaʼoolʼįįł Diyin Bibeʼadziilii bibee ąą ńdaditį́hí aadahaasyá éí Moses, Elijah, Elias, dóó tʼóó ahayóí ałkʼidą́ą́ʼ Diyin yá yádaałtiʼii aadeiyiizlá (DN&BA 110; 128:18, 21 biyiʼ yídííłtah). Díí ádaʼoolʼįįł, éí tʼáá aaníí, Diyingo bee óhólnííh diné nahasdzáán bikáaʼgi baa ńdahaasyá. Tʼą́ą́chil 6, 1830 yihahgo, Diyin God bikʼehgo, Diyin Yá Yáłtiʼí Joseph Smith Sodizin haidiidlaa, dóó áko Jesus Christ Bisodizin tʼáá aanínígíí hanáálwodgo nihokááʼ dineʼé bił hazʼą́ądi náhásdlį́į́ʼ, bee óhólníihii bee Jesus Christ binahatʼá bee yisdáʼiildéehii bee naʼnitin dóó ádaʼoolʼįįł bee yisdáʼiildéhígíí chodaaʼį́įgo ánályaa (DN&BA 20 dóó Naaltsoos Diichiłí Ílíinii, dóó Joseph Smith—Nákééʼ Náháneʼ 1 biyiʼ yídííłtah.)

Díí diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí bíká sohodizingo aadahaasyá, tsʼídá bíká ádahatʼį́ hoolzhishgo, dóó tʼáá aaníigo-iiná biyiʼ ádahoodzaaígíí dóó diné tʼáá aaníí beʼiina bitsʼą́ą́dóóʼígíí. Diyin Yá Yáłtiʼí dóó yił nidaalnishígíí diyingo hootʼááł yíká ádaatʼį́, éí binahjįʼ díí tʼáá aaníigo diyingo bił ííshją́ą́ ádaʼalyaago bee bééhózin. Diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí biyiʼ, Jesus Christ binaʼnitin bee yisdáʼiildéehii háádílyaaígíí dóó ąąh kwáániłígíí bee yitʼį́ dóó naaki góneʼ yigháahdi Jesus Christ binaʼnitin tʼáá átʼé bééhózingo chʼídootʼááł. Eʼeʼaahjigo sodizin náás áánííł New York dóó ńléí Pennsylvaniajįʼ dóó Ohio, dóó ńléí Missourijįʼ, dóó Illinois, dóó Ayóó Átʼáo Haalgai Hazʼą́ąjįʼ America eʼeʼaahjigo dóó Jesus Christ yikééʼ naazíinii yéego bichʼįʼ ndahwiisnááʼ Zion kin haalʼá ádeiléehgo éí nahasdzáán bikáaʼgi díí tʼáá áníídígo hoolzhishyę́ędą́ą́ʼ diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí ałdóʼ biyiʼ daatʼį́.

Łaʼ áłtsé daóltaʼígíí Naaltsoos Mormon Wolyéhígíí biligáanaa kʼehjí álnééhgo éí naaltsoosgo niitʼaah bídadéétʼiʼígíí ádaatʼé (daóltaʼii 3, 5, 10, 17, dóó 19 yídííłtah). Łaʼ náásgóó daóltaʼígíí éí Diyin Yá Yáłtiʼí Joseph Smith Diyin God Bizaad Bible Diyin bíkáʼaalwodgo saad hazhóʼí ánéíyiidlaa, íídą́ą́ʼ ląʼí ayóó átʼéego Diyin binaʼnitin daóltaʼígíí baa haasyá (łaʼ éí kódaatʼé, daóltaʼii 37, 45, 73, 76, 77, 86, 91, dóó 132, yídííłtah, tʼáá átʼé Diyin God Bizaad Bible ánályaaígíí łaʼ tsʼídá bídadéétʼiʼ).

Díí diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí, Jesus Christ binaʼnitin bee yisdáʼiildéehii biyiʼ bitłʼááh siláhígíí alą́ąjįʼ Diyin danilí ádaatʼéhígíí yaa halneʼ, nihokááʼ dineʼé hazlį́į́ʼdę́ę́ʼ, Chʼį́įdii tʼáá aaníí hólónígíí, nahasdzáán bikááʼ biniyé daʼáldeeʼígíí, akʼehojíłʼį́ biniyéhígíí, ádaanaʼookąąh biniyéhígíí, Iiʼ Sizį́ Diyinii binaanish, ádaʼoolʼįįł dóó ádaʼalʼį́ yisdáʼiildééh bídadéétʼiʼígíí, nahasdzáán haadooníłígíí, nihokááʼ dineʼé náásgóó haitʼáo bił hazʼą́ą doo Bitsʼíís Yiiʼ Náádahiiʼnaʼ Nídaasdlį́į́ʼ dóó Bándahwiistʼą́ bikééʼdóó, hoolʼáágóó ahizhdiiʼáázhgo iiná, dóó hoolʼáágóó yáʼátʼéehgo hooghan hazʼą́. Áádóó ałdóʼ, Sodizin tʼáá hazhóʼígo ąąhkwááníłígíí bishop danilínígíí bikʼidahodiiniiʼígíí, Tsʼídá Alą́ąjįʼ Bídahólníhígíí, Naakitsʼáadah Jesus Christ Yił Ndahaʼáhígíí, dóó Tsʼídá Alą́ąjįʼ Tsostsʼidiin Bee Bídahólníhígíí, dóó nááná łaʼ alą́ąjįʼ dah deíkááh dóó bił ndahazʼánígíí bee bééhózin. Akéeʼdi, Jesus Christ tʼáá aaníigo baa dahaneʼ—Diyin Nilínígíí, Ayóó Átʼéii, Haałtʼéhígíí, Biʼayóóʼóʼóóní, dóó Yisdánaʼiinííłgo beʼadziilígíí—éí bílaʼ ashdlaʼii bighan nidahazʼą́ą́góó díí naaltsoos tsʼídá ílį́įgo bá siláa doo dóó “nahasdzáán bikááʼgóó tsʼídá bee daʼatʼínígi átʼáo Sodizin daʼatahígíí bichʼįʼ ayóó átʼéego ílį́į doo” (DN&BA 70gi alą́ąjįʼ saad dashijaaʼígíí yídííłtah).

Díí diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí éí Joseph Smith bá ndaʼazohyę́ę áłtsé ńdeiyíízoh, áádóó Sodizin daʼatahígíí tʼáá álaʼ bee ahedaałtʼéego ńdayíízohígíí yaa bił dahózhǫ́ǫgo ałtaadeistsooz. Haneʼ nízaadgóó naaltsoos bee naaznil doogo, ndaʼazohígíí diyingo ííshją́ą́ ádaalyaaígíí tʼáá áko yéédaʼiidlaago naaltsoos haneʼ bee siʼą́ągo ádeiyiilaa, éí Sodizin yilą́ąjįʼ naazínígíí yinahjįʼ díí ííshją́ą́ ádaalyaaígíí beedaʼdoolnííłgo hashtʼedeiyiilaa. Joseph dóó íídą́ą́ʼ Ákééʼ Naazínée Sodizin ąąh kwáaniiłígi átʼáo yaa ntsédaakees ńtʼę́ę́ʼ: híináago, nákʼąąs yáʼátʼééh yilééhgo, dóó nááná łaʼ ííshją́ą́ ádaalyaaígíí bihidzóóhgo hózhǫ́ yáʼátʼéehgo áánííł. Áádóó ałdóʼ díí diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí béédaʼilnééh dóó naaltsoos bee siʼą́ hashtʼeilnééhgo tʼáadoo ákónééhgóó ndaʼiisdzííʼgo yaa ákódanízin ńtʼę́ę́ʼ. Áko, ntsaago Sodizin bá hoogandi áłah ílį́įgo Joseph Smith 1831 yihahgo nabídéékid “ndaʼiisdzíʼígíí doodaiiʼ ndaʼiisdzííʼ béédaaskáʼígíí Iiʼ Sizį́ Diyinii binahjįʼ hashtʼéédíídlííł biʼdooʼniid.”

Diyingo ííshją́ą́ ádaalyaaígíí nánéélʼį́į́ʼ dóó hashtʼenídaalyaa bikééʼdóó, Missouridi Sodizin daʼatahígíí naaltsoos A Book of Commandments for the Government of the Church of Christ wolyéhígíí naaltsoos bee ndootʼááłgo ádeiyiilaa, éí Diyin Yá Yáłtiʼí ląʼída áłtsé diyingo bił ííshją́ą́ ádaʼalyaayę́ę biyiʼ silá. Díí diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí áłtsé naaltsoos bee siʼą́ągo hadilnééhée niʼ kólyaa, ákótʼée ndi, Jackson Countydi Yaʼiishjááshtsoh 20, 1833 yihahgo diné daʼjoołahígíí Sodizin Yá Naazínígíí binaaltsoos ádaalʼį́ bił nahazʼánée deiyííłchxǫʼ.

Missouridi naaltsoos ádaalʼį́ bił nahazʼánée yílchxǫʼ baa dahodiistsʼą́ągo, Joseph Smith dóó nááná łaʼ Sodizin yinaatʼáanii danilínígíí Kirtland, Ohiodi diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaayę́ę naaltsoos bee ndooʼniłgo yá hashtʼedahoolaa. Áko haneʼ biyiʼ doo ákódaatʼéhígíí hashtʼenáádeidlééh, dóó saad bikʼidiʼdootʼį́įłgo hashtʼéedeidleʼ, dóó Sodizin binaʼnitin dóó haitʼáo bee nahazʼánígíí yikʼidaʼdidootį́į́łgo hashtʼéédeidleʼ, Joseph Smith diyingo ííshją́ą́ ádaalyaaígíí łaʼ saad hashtʼéédaalnéhígíí yikʼi déezʼį́į́ʼ ńtʼę́ę́ʼ éí 1835 yihahgo bééʼdoolnííłgo hashtʼeyiilaa éí Doctrine and Covenants of the Church of the Latter Day Saints woosyeʼ. Joseph Smith éí nááná łaʼ Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii hadooltsʼiłgo yee lą́ asłį́į́ʼ, éí Diyin Yá Yáłtiʼí 1844yę́ędą́ą́ʼ biʼdeesyį́įgo bikééʼdóó tʼáá díkwíhí ńdeizidgo naaltsoos bee siʼą́ągo haaltsʼid.

Sodizin Akéeʼdi Dayoołkáałgo Yá Naazínígíí ałkʼidą́ą́ʼ kéédahatʼínée diyingo bił ííshją́ą́ ádaʼalyaayę́ę tsʼídá ayóó átʼáo bił danilį́į ńtʼę́ę́ʼ dóó Diyin God bitsʼą́ą́dóó haneʼ átʼéego yaa ntsédaakees ńtʼę́ę́ʼ. Łah 1831 yihahgo, Sodizin daʼatah elders danilínígíí tʼáá aaníí átʼéii yaa dahoolneʼ Diyin Bóhólníihii ił ííshją́ą́ ádaalyaaígíí tʼáá aaníí átʼéego nihiyiiʼ sizʼíinii yił ííshją́ą́ áyiilaa dadííniid. Díí tʼáá aaníí átʼéego yaa dahoolneʼígíí 1835 yihahgo naaltsoos bee siʼą́ągo ályaa éí Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii Naakitsʼáadah Jesus Christ Yá Naazinígíí tʼáá aaníí átʼé daaníigo biih yiidzoh:

Naakitsʼáádah Jesus Christ Yá Naazinígíí dabízhiʼ éí:

• Thomas B. Marsh

• David W. Patten

• Brigham Young

• Heber C. Kimball

• Orson Hyde

• William E. McLellin

• Parley P. Pratt

• Luke S. Johnson

• William Smith

• Orson Pratt

• John F. Boynton

• Lyman E. Johnson

Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii bikééʼdóó biih dahaasdzooígíí, diyingo ííshją́ą́ ádaalyaa biih náádahaasdzooígíí doodaiiʼ nááná łaʼ daʼílíinii biih náádahaasdzooígíí, bá lą́ daʼazlį́įʼgo áłah ńdaadleehígíí doodaiiʼ Sodizin daʼatah ntsaago áłah nídaʼadleeh baa daheesyá dóó yee lą́ daʼasłį́į́ʼ. 1876yę́ędą́ą́ʼ naaltsoos haaltsiʼidígíí, éí Elder Orson Pratt hashtʼeiyiilaa Brigham Young ábíłnínígíí bikʼehgo, diyingo áłkééʼ ííshją́ą́ ádaalyaaígíí bikʼehgo haidiilaa dóó alą́ąjįʼ saad dah naazhjaaʼę́ę ániidgo nákééʼ náhaneʼ bił siláago áyiilaa.

1835 yihahgo naaltsoos áłtsé haaltsʼidígíí éí, tsostsʼidgo oodląʼjí bee naʼnitin ałdóʼ bíídzoh; éí Lectures on Faith daólyé. 1834 dóó 1835jįʼ Kirtland, Ohiodi Diyin Yá Yádaałtiʼí Bá Óltaʼgi chodeidoołʼįįłgo bá hashtʼedaalyaa. Azhą́ bee daʼoodląʼ dóó bee ndaʼnitingo choidooʼįįł ndi, díí bee ndaʼnitinígíí 1921yę́ędą́ą́ʼ Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii biyiʼdóó hadaasdzoh háálá tʼáá ałtso Sodizin daʼatahígíí tʼáadoo baa dahaasyáa da doodaiiʼ tʼáadoo diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaa haʼníigo bidááhdóó niitʼą́ą da.

1981yę́ędą́ą́ʼ Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii Bilagáanaa bizaad bee hadilyaaígíí, táaʼgo naaltsoos ndaasdzohígíí tsʼídá ákogo índa biih yidzoh. Díí éí daóltaʼii 137 dóó 138, éí ańdahaaskaiyę́ę yisdánáhidookahgo bitłʼááhdi naazléí bá hashtʼéédaalyaa, dóó 2 góneʼ Ílį́įgo Bee Hadaʼiisdzíʼígíí, áádóó hastóí dóó ashiiké sodizin daʼatahígíí tʼáá átʼé diyingo hashtʼeʼ ádaʼdiilyaaígíí Diyin bibeʼadziilii baa dahalyée doo hoʼdooʼniid ałʼąą dineʼé dah deíkáhígíí dóó ałʼąą bitsʼį́ daashtłizhii éí doo bikʼehgo da.

Diyingo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii nánélʼįįhgo ániidígíí łaʼ hanáánáltsʼiʼgo doo ákótʼáo ádaalyaaígíí hashtʼéédaalneʼ dóó ániid ndaháasdzooígíí biihidzóóh, nákééʼ náháneʼjígo wóltaʼgi saad dah naazhjaaʼígíí íiyisíí biiheesdzoh. Kʼad haaltsʼid ádahóótʼįįdgi yoołkááłígíí dóó nidahazʼą́-dabízhiʼ dóó nááná łaʼ doo ákótʼáo ádaalyaaígíí éí hashtʼéédaalyaa. Díí hashtʼéédaalyaaígíí éí hózhǫ́ tʼáá ákótʼéego nákééʼ nááhaneʼígíí bił ałkééʼ sinil dooleeł. Nááná łaʼ ániid hanáánááltsʼidígíí haaʼígi kéyah hazʼą́ ádahoodzaagi yaahalneʼ, ákweʼé íiyisíí diyingo ííshją́ą́ ádaʼalyaaígíí aa dahaasyáago baa haneʼ, áádóó Sodizin binákééʼ náháneʼ ádahóótʼįįd adahaaskidyę́ę hózhǫ́ hashtʼeelyaa, haaʼígi saad dahshijaaʼ baa náádahaneʼ, wóltaʼgi saad dah naazhjaaʼígíí, dóó baa náháneʼ baa ákohodínóódzį́į́łígíí, díí tʼáá átʼé daʼółtaʼígíí bił éédahodoozįįł dóó Diyin Bóhólníihii yaa halneʼígíí yaa bił dahózhǫ́ǫgo Naʼnitin dóó Bee Ahadaʼdeestʼáanii biyiʼ nahaasyá. Wóltaʼgi saad dah naazhjaaʼígíí éí Sodizin biNaaltsoos biNákééʼ Náháneʼ dóó History of the Church naaltsoos bee siʼą́ągo ályaaígíí bitsʼą́ą́dóó haneʼígíí náhaasdlááʼ (éí Joseph Smith binákééʼ náháneʼgi saad dah naazhjaaʼígíí átʼé) dóó Joseph Smith Papers ałdóʼ biyiʼ.