Mga Tabang sa Kasulatan
Pinadayag 15–22


“Pinadayag 15–22,” Mga Tabang sa Kasulatan: Bag-ong Tugon (2024)

Mga Tabang sa Kasulatan

Pinadayag 15–22

Ang kataposang mga kapitulo sa Pinadayag naghulagway sa kataposang yutan-on nga mga panghitabo nga motuman sa plano sa Langitnong Amahan sa pagtubos sa Iyang mga anak. Nakita ni Juan ang mga anghel nga nagmaya alang sa kaluwasan nga nahimong posible pinaagi sa kadaogan ni Jesukristo ibabaw sa daotan. Nakita ni Juan ang pagkapukan sa daotang Babelonia. Nakita niya ang himaya sa Ikaduhang Pag-anhi ug ang mga panalangin sa kahimayaan nga giandam alang sa matarong. Nakita ni Juan nga ang matarong, kinsa motungha sa Unang Pagkabanhaw, makatagamtam og usa ka liboan ka tuig nga kalinaw uban ni Kristo. Ang yuta dayon modawat sa celestial niini nga himaya ug mahimong mahangtoron nga panimalay alang sa katawhan sa Dios.

Mga Kapanguhaan

Pahinumdom: Ang pagkutlo sa usa ka tinubdan nga wala gimantala sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw wala magpasabot nga kini o ang tagsulat niini gi-endorso sa Simbahan o nagrepresentar sa opisyal nga posisyon sa Simbahan.

Background ug Konteksto

Pinadayag 15:2

Unsa ang kamahinungdanon sa “dagat nga bildo”?

Migamit si Juan sa pundok sa mga pulong “dagat nga bildo nga sinaktan og kalayo” sa paghulagway sa celestial nga himaya. Nahibaloan ni Propeta Joseph Smith nga ang “dagat nga bildo” nagrepresentar sa “yuta, sa balaan, imortal, ug mahangtoron nga kahimtang.” Gihulagway usab ni Joseph Smith ang dapit diin ang Dios nagpuyo isip “usa ka kalibotan sama sa usa ka dagat nga bildo ug kalayo.”

Pinadayag 15:6

Unsa ang atong nahibaloan mahitungod sa pito ka anghel?

“Gitudlo sa Dios ang pito ka anghel aron ipatuman ang hukom. … Ang mga ministro sa hustisya mga anghel nga taas og ranggo, ingon nga gisugyot sa bulawanong mga bakus nga ilang gisul-ob sama nianang sa Anak sa Tawo.”

Pinadayag 15:7

Unsay gi-representar sa pito ka garapa, o mga panaksan?

Usa ka iskolar mihatag og gibug-aton “sa kalainan tali sa pito ka timri, pito ka trumpeta, ug pito ka panaksan [o ‘mga garapa’]. Ang mga selyo [timri] nag-anunsyo sa mga laraw sa Dios, ang mga trumpeta nagpabati sa tingog sa pasidaan, ug ang mga panaksan nagpatuman sa iyang hukom. … Kini nga kapitulo nagsaulog dili sa kaluoy sa Dios apan sa hustisya sa Dios. Nagpakita si Juan nga ang hustisya kinahanglan gayod adunay iyang adlaw. … Ang kapitulo kinse naghimo og duha ka punto: una, nga ang mga hampak dili mapugngan kon kini mosugod; ug ikaduha, nga ang Dios mopahamtang sa hustisya ug panimalos diha sa kalibotan. Bisan ang silot moabot nga walay pagkunhod, kini makataronganon ug matarong.”

Pinadayag 17–18

Nganong ang Babelonia usa ka simbolo sa pagkadaotan?

Sa karaang kalibotan, ang Babelonia nahimong ulohan nga siyudad sa imperyong Babelonia atol sa paghari ni Nabucodonosor. Samtang ang Babelonia nahimong adunahan gikan sa daghan niining mga pagbuntog, si Nabucodonosor misugod sa halapad nga programa sa pagtukod. Ang Babelonia nahimong ang labing gamhanan nga siyudad sa iyang panahon. Mga propeta sa Daang Tugon naglarawan niini nga siyudad isip ang “gamhanang Babelonia,” “ang dinayeg sa tibuok yuta,” ug “ang himaya sa mga gingharian.”

Sa kaalaot, ang bahandi ug himaya sa Babelonia midangat ngadto sa moral nga pagkamahilayon ug pagkadaotan. Usa ka tigsaysay sa kasaysayan misulat nga sa dihang ang Bantugang Alexander mibuntog sa Babilonia. siya “nakurat sa mga moral sa Babelonia.” Ang Babelonia hilabihan sa pagkadaotan nga ang ngalan lamang nahimong usa ka simbolo alang sa pagkakalibotanon, espiritruhanong pagkadaotan, ug gingharian ni Satanas. Gi-obserbahan sa usa ka iskolar nga ang Babelonia nagrepresentar og “naut-ot nga mga gobyerno, mga institusyon, mga negosyo, ug mga simbahan nga diha sa kataposang mga adlaw, ang tanan diin, alang sa bahandi, dungog, o gahom, sayop nga paggamit ug pagdaot niadtong ubos sa ilang pagkontrolar o impluwenssiya.

Pinadayag 17:4–5

Nganong gihulagway ni Juan ang Babelonia isip “ang inahan sa mga daotang babaye”?

Gisunod ni Juan ang propetikanhong sundanan nga anaa sa Daang Tugon nga usahay naghulagway og mga nasod o mga pundok sa mga babaye, mga pangasaw-onon, o mga babaye nga nagbaligya sa dungog. Niini nga hitabo, ang babaye nga nakita ni Juan sa iyang pagpadayag usa ka babaye nga nagbaligya sa dungog. Ang usa ka babaye nga nagbaligya sa dungog usa ka tawo kinsa nagdawat og salapi sa paghimo og sekswal nga mga buhat. Ang maluho ug mahalon nga sinina sa babaye nga nagbaligya sa dungog nagpaila sa iyang bahandi ug “gahom sa paghaylo niadtong anaa sa labing taas nga ranggo.” Niini nga paagi, ang babaye nga nagbaligya sa dungog “nagrepresentar sa mga pilosopiya ug bakak nga mga teyolohiya nga naghaylo, naggapos, ug nagbuta sa katawhan sukad pa sa sinugdanan.” Ang mga ngalan nga nasulat diha sa iyang agtang nagpaila sa iyang pagsukol batok sa Dios ug sa Iyang mga pakigsaad. Kining babaye nga nagbaligya sa dungog adunay gahom taliwala sa mga nasod ug katawhan. Moabot ang panahon, ang katawhan nga iyang gimandoan makig-away kaniya ug sa usag usa.

Pinadayag 19:7–9

Unsa ang girepresentaran sa panihapon sa kasal sa Kordero?

Ang Kordero nagrepresentar ni Jesukristo, kinsa mao ang pamanhunon. Ang kumbira sa kasal nagrepresentar sa Iyang Ikaduhang Pag-anhi. Ang pangasaw-onon nagrepresentar sa matinud-anon nga mga Santos sa Simbahan ni Kristo kinsa nagpaabot sa pagbalik sa Manluluwas. Ang pangasaw-onon nagbisti og puti nga nagrepresentar sa iyang kaputli. Gitudlo ni Presidente Jeffrey R. Holland nga ang mga miyembro sa Simbahan karon “adunay responsibilidad sa pag-andam sa Simbahan sa Dios sa pagdawat sa Kordero sa Dios—sa linawas. … Ang kinabuhi nga atong ipresentar Kaniya nianang sagrado nga takna kinahanglan mahimong takos alang Kaniya!” Si Propeta Joseph Smith mitudlo, “Kadtong kinsa nagsunod sa mga sugo sa Ginoo ug maglakaw sa Iyang pamalaod hangtod sa kataposan, mao lamang ang mga tawo nga pagatugotan sa paglingkod dinha niining mahimayaon nga salo-salo.”

Pinadayag 19:11–13

Ngano nga ang Manluluwas nagsul-ob og pula nga kupo ug nagkabayo sa usa ka puti nga kabayo diha sa panan-awon ni Juan?

Nagsimbolo ang puti nga kabayo og pagbuntog ug kadaugan. Ang dugo diha sa kupo sa Manluluwas mahimong nagpasabot ngadto sa Iyang nabuntog nga mga kaaway. Kon kini nga mga panghitabo mahitabo, “ang iyang tingog madungog: Gitunob-tunoban nako ang intosan sa ubas nga nag-inusara, ug nagdala og paghukom diha sa tanannga katawhan; … ug sa akong kasuko gitamak-tamakan ko kini, ug sa akong kalagot kini akong gitunob-tunoban, ug nahumod ang akong bisti sa ilang dugo, ug namansahan ang tibuok kong sinina; kay kini mao ang adlaw sa pagpanimalos nga anaa sa akong kasingkasing.” Tungod kay ang mga sapot namansa sa dugo sa wala pa magsugod ang gubat, sila mahimo usab nga magpasabot ngadto sa pag-antos ni Kristo didto sa Getsemani ug didto sa krus. Miingon si Elder Neal A. Maxwell: “Ingon nga miagas ang dugo sa matag lungag sa panit, unsa kaha ka pula ang Iyang bisti sa Getsemani, unsa ka lutong pula kana nga kupo! Dili ikatingala, kon si Kristo moanhi uban sa gahom ug himaya, nga Siya moanhi magsul-ob sa makapahinumdom nga pulang sinina (tan-awa sa D&P 133:48),nagpasabot dili lamang sa pigsanan sa kapungot, apan usab sa pagpahinumdom kanato kon sa unsang paagi Siya nag-antos alang kanato didto sa Getsemani ug didto sa Kalbaryo!”

Pinadayag 19:15–16

Unsang mahait nga espada ang gigamit sa paghampak sa mga nasod ug ang gunitanan nga puthaw sa pagmando sa mga nasod?

Ang mahait nga espada ug ang gunitanan nga puthaw kining duha nagrepresentar sa pulong sa Dios. Giklaro ni Propeta Joseph Smith kini nga mga bersikulo ingon sa mosunod: “Ug gikan sa iyang ba-ba nagagikan ang pulong sa Dios, ug uban niini siya mohampak sa mga nasod; ug siya momando kanila uban sa pulong sa iyang ba-ba.”

Pinadayag 19:17–18, 21

Unsa ang “panihapon sa halangdon nga Dios”?

Diha sa iyang pagpadayag, nakita ni Juan ang pagkalaglag sa mga daotan, nga gihulagway sa mga langgam nga nagkaon sa ilang unod. Gihulagway ni Ezequiel ang pagkalaglag sa mga dautan sa maong paagi. Ang Hubad ni Joseph Smith nagklaro nga ang “panihapon sa halangdong Dios” mao ang kalaglagan niadtong “kinsa nakig-away batok sa Kordero.” Kining makahahadlok nga “panihapon sa halangdong Dios” anaa sa hilabihan nga pagkasukwahi ngadto sa “malipayon nga panihapon sa Kordero.” Ang Ikaduhang Pag-anhi ni Jesukristo mahimong lahi kaayo nga kasinatian alang sa mga daotan kay sa mga matarong.

Pagpadayag 20:1–3

Unsa ang atong nahibaloan mahitungod sa kahimtang ni Satanas atol sa Milenyum?

Sa iyang pagpadayag, nakita ni Juan nga si Satanas pagagaposon atol sa Milenyum. Ang “bung-aw sa kahiladman nga walay kataposan” nagpasabot ngadto sa dapit diin si Satanas ug kadtong kinsa magsunod kaniya pagabilanggoon. Usa ka anghel sa Ginoo pagahatagan og gahom sa pag-abli sa bung-aw ug pagbutang ni Satanas didto. Sulod sa liboan ka tuig, si Satanas walay gahom sa paglingla o pagtintal ni bisan kinsa. Atol niini nga panahon, “ang ilang mga anak motubo nga walay sala ngadto sa kaluwasan.” Gitudlo ni propeta Nephi nga si Satanas pagagaposon usab tungod sa pagkamatarong sa mga Santos.

Pinadayag 20:4

Kinsa ang ibutang sa Dios isip atong mga maghuhukom?

Wala ilha ni Juan kadtong kinsa molingkod diha sa mga trono aron sa paghukom. Malagmit sila ang Napulog Duha ka Apostoles nga gitawag ni Jesus atol sa Iyang mortal nga pangalagad. Miingon si Jesus nga ang Iyang Apostoles molingkod sa mga trono ug mohukom sa Israel. Sa atong panahon, naghatag ang Ginoo niadtong may mga yawe sa pagkapari sa awtoridad nga mahimong mga maghuhukom sa Israel. Sa kataposan, ang Langitnong Amahan ug si Jesukristo mohukom sa tanan.

Pinadayag 20:5

Unsa ang atong nahibaloan mahitungod sa Unang Pagkabanhaw?

Nakita ni Juan nga daghan sa mga namatay mabanhaw atol sa unsay gitawag og “ang unang pagkabanhaw.” Si Jesukristo mao ang unang nabanhaw. Human Siya nabanhaw, ang matarong nga mga tawo sa miaging mga katuigan nabanhaw. Ang mga kasulatan namulong usab kabahin sa Unang Pagkabanhaw sa usa ka umaabot nga panahon. Gikan sa kasulatan sa Pagpahiuli atong nakat-onan nga kadtong gitagana alang sa celestial nga himaya mogawas sa Unang Pagkabanhaw.

Pinadayag 20:12

Unsa nga mga basahon nga pinaagi niini kita pagahukman?

Sa iyang panan-awon, nakita ni Juan ang adlaw nga ang tanang mga anak sa Dios mobarog sa atubangan ni Kristo aron pagahukman gikan sa mga basahon. Gitudlo ni Harold B. Lee: “Ang ‘mga basahon’ nga gisulti nagpasabot ngadto sa mga ‘talaan [sa atong mga binuhatan] nga gihuptan ibabaw sa yuta. … Ang basahon sa kinabuhi mao ang talaan nga gihuptan sa langit.”’ Ang makaluwas nga mga ordinansa ug ubang mga lihok sa hugot nga pagtuo ug debosyon gi-rekord diha sa mga basahon. Ang “mga basahon” makapasabot usab ngadto sa mga kasulatan, nga naglangkob sa mga pulong ug mga sugo sa Dios nga atong kinahanglan nga sundon. Ang mga ngalan sa matarong i-rekord usab diha sa basahon sa kinabuhi.

Pinadayag 21:1

Unsa ang mahitabo sa yuta kon sa Kristo moabut?

Isip kabahin sa Pagkapukan ni Adan, ang yuta nahulog gikan sa paraisohanon nga kahimtang ngadto sa telestial nga kahimtang. Sa panahon nga si Kristo mobalik ug ang pagkadaotan malaglag, si “Kristo mohari sa personal nga paagi dinhi sa yuta; ug … ang yuta pagabag-ohon ug makadawat sa iyang paraisohanon nga himaya.” Human sa usa ka libo ka tuig nga paghari ni Kristo, ang yuta mausab pa gihapon. Gihulagway ni Propeta Joseph Smith kini nga kausaban: ““Kini nga yuta mahibalik ngadto sa atubangan sa Dios ug purong-purongan og celestial nga himaya.”

Pinadayag 21:2–22:5

Unsa ang simbolismo sa siyudad nga nakita ni Juan diha sa panan-awon?

Nakita ni Juan diha sa panan-awon ang usa ka siyudad nga gitawag og ang Bag-ong Jerusalem nga nanaog gikan sa langit. Ang siyudad gihulagway ingon og dako kaayo nga kubiko, nga nagpahinumdom sa kubiko nga mga sukod sa Balaan sa mga Balaan sa Templo ni Solomon. Nakita ni Juan ang bililhon nga mga bato, mga perlas, ug bulawan diha sa siyudad. Ang bililhon nga mga bato gigamit sa kasulatan sa pagrepresentar niadtong kinsa nagsunod sa Ginoo diha sa pagkamatarong ug kinsa gihashasan pinaagi sa mga kasakit ug mga pagsulay.

Pinadayag 22:4

Unsa ang kahulogan sa pagbaton sa mga sulugoon sa Dios sa Iyang ngalan diha sa ilang mga agtang?

Ang pagbutang og usa ka ngalan diha sa agtang sa usa ka tawo makapakita og pagdapig ug debosyon. Ang pagdala sa ngalan nagsugyot usab sa pagsunod sa mga kinaiya sa usa ka tawo nga ginganlan. Kadto kinsa adunay ngalan sa Dios diha sa ilang mga agtang mahimong nagpasabot ngadto niadtong kinsa nagdala diha sa ilang mga kaugalingon sa ngalan ni Jesukristo pinaagi sa mga pakigsaad ug mga ordinansa sa ebanghelyo ug mahimong sama Kaniya.

Tan-awa usab sa “Pinadayag 7:2–3. Unsa ang kahulogan sa pagbutang og usa ka timri diha sa mga agtang sa mga sulugoon sa Dios?

Pinadayag 22:11–12

Sama sa unsa ang Kataposang Paghukom?

Maghisgot sa Pinadayag 22:11–12 ug sa susama nga mga tudling, gitudlo ni Presidente Dallin H. Oaks: “Gikan niana nga mga pagtulun-an atong maingon nga ang Kataposang Paghukom dili lamang usa ka pagtimbang-timbang sa suma total sa maayo ug daotan nga mga buhat—unsay atong nahimo. Kini usa ka pag-ila sa kataposan nga epekto sa atong mga buhat ug mga hunahuna—unsa kita mamahimo. Dili paigo ni bisan kinsa nga mokuyog lang sa panon kon unsay nahitabo. Ang mga sugo, mga ordinansa, ug mga pakigsaad sa ebanghelyo dili usa ka lista sa mga deposito nga gikinahanglang buhaton diha sa pipila ka langitnong sudlanan [account]. Ang ebanghelyo ni Jesukristo mao ang usa ka plano nga nagpakita kanato kon unsaon nga mahimo ang unsay gitinguha sa atong Langitnong Amahan nga kita mahimo.”

Pinadayag 22:18–19

Unsa ang gipasabot ni Juan sa dihang siya miingon nga walay usa nga kinahanglang modugang ngadto “niini nga basahon”?

Nagsulbad og usa ka walay pagsinabtanay niini nga tudling, gitudlo ni Presidente R. Holland:

“Usa sa mga argumento nga kasagarang gigamit sa bisan unsa nga depensa sa usa ka wala nay laing kasulatan mao ang tudling diha sa Bag-ong Tugon nga gi-rekord diha sa Pinadayag 22:18: ‘Ako magpamatuod ngadto sa matag tawo nga magapatalinghug sa mga pulong … nining basahona, Kon adunay magadugang niini bisan unsa, kaniya igadugang sa Dios ang mga hampak nga gihisgutan niining basahona.’ Hinoon, may lig-on nga paghiusa karon ang mga iskolar sa Biblia nga kini nga bersikulo nagpasabot lamang sa basahon sa Pinadayag, dili sa tibuok Biblia. Kadtong mga iskolar sa atong panahon miila og daghang ‘mga basahon’ sa Bag-ong Tugon nga hapit kadaghanan nasulat human gayod sa pinadayag ni Juan nga nadawat didto sa Isla sa Patmos. Nalakip niini nga kategoriya mao ang mga basahon ni Judas, ang tulo ka mga Sulat ni Juan, ug mahimo nga ang tibuok gayud nga Ebanghelyo ni Juan. Tingali adunay dugang pa gani kay niini.

“Apan may mas sayon nga tubag kon ngano nga kanang tudling nga anaa sa katapusang basahon sa kasamtangan nga Bag-ong Tugon wala magpasabot sa tibuok Biblia. Kini tungod kay ang tibuok Biblia sigon sa atong nahibaloan—usa ka koleksyon sa mga sinulat nga gihugpong sa usa ka libro—wala pa sa diha nga kanang mao nga bersikulo nasulat. Sulod sa mga siglo human nahimo ni Juan ang iyang sinulat, ang indibidwal nga mga basahon sa Bag-ong Tugon namantala na nga nag-inusara o mahimong kauban sa pipila ka mga sinulat apan hapit dili gayod ingon nga usa ka kompleto nga koleksyon. …

“Ang kamatuoran sa maong butang mao nga hapit matag propeta sa Daan ug Bag-ong Tugon nakadugang og kasulatan nga nadawat na niadtong mga nag-una kaniya. ug Bag-ong Tugon nakadugang og kasulatan nga nadawat na niadtong mga nag-una kaniya.”

Pagkat-on pa og Dugang

Ang Kombira sa Kasal

  • David A. Bednar, “Isul-ob ang Imong Kusog, O Zion,” Liahona, Nob. 2022, 92–95

  • Topics and Questions, “Second Coming of Jesus Christ [Ikaduhang Pag-anhi ni Jesukristo],” Gospel Library

Paghukom

  • Dallin H. Oaks, “The Challenge to Become,” Ensign, Nov. 2000, 32–34

  • Dallin H. Oaks, “Mga Gingharian sa Himaya,” Liahona, Nob. 2023, 26–29

Media

Bidyo

“Final Judgment” (3:50)

3:51

Mga Imahe

usa ka liyon ug usa ka karnero nagtupad og lingkod diha sa sagbuton nga umahan

Without Any Ire [Wala Kay Bisan Unsa nga Kasuko],, Nancy Glazier

Jesukristo nagsul-ob og pula nga kupo nanaog gikan sa langit nagkabayo og puti nga kabayo
Jesukristo nagbarog nagsul-ob og pula nga sinina samtang ang mga tawo nagkab-ot ngadto Kaniya

Christ in a Red Robe [Si Kristo nagsul-ob og Pula nga Sinina], ni Minerva Teichert

ang nabanhaw nga Manluluwas nagbarog uban sa nagtuy-od nga mga bukton samtang ang mga tawo diha sa Iyang tuo nagpadulong diha sa kinaiya nga nag-ampo ug ang mga tawo sa Iyang wala mibiya diha sa kinaiya nga kasubo

The Last Judgement [Ang Kataposang Paghukom], ni John Scott

Nag-abi-abi si Jesukristo sa nabanhaw nga mga tawo ngadto sa celestial nga gingharian

The City Eternal [Ang Mahangtorong Dakbayan], ni Keith Larson

Mubo nga mga Sulat

  1. Tan-awa sa Richard D. Draper and Michael D. Rhodes, The Revelation of John the Apostle (2016), 578, pahinumdom alang sa Pinadayag 15:2.

  2. Doktrina ug mga Pakigsaad 77:1.

  3. Doktrina ug mga Pakigsaad 130:7.

  4. Richard D. Draper, Opening the Seven Seals: The Visions of John the Revelator (1991), 169. Ang pito ka anghel nanagsinina sama sa halangdong pari sa Daang Tugon, nagsugyot nga sila andam alang sa serbisyo diha sa presensya sa Dios.

  5. Draper, Opening the Seven Seals, 169−70.

  6. “Ang siyudad kwadrado, ug ang Eufrates nag-agos diha sa tunga niini. Sumala ni Herodotus ang mga paril 56 ka milya ang sirkumperensiya, 335 pye ang kahabogon, ug 85 ka pye ang gilapdon. Usa ka dakong bahin sa siyudad naglangkob og maanindot nga mga parke ug mga halaman. Ang labing dako nga bilding mao ang bantugang templo sa Bel” (Bible Dictionary, “Babylon or Babel”).

  7. Daniel 4:30.

  8. Jeremias 51:41.

  9. Isaias 13:19.

  10. Will Durrant, Our Oriental Heritage: The Story of Civilization, vol. 1 (1954), 244.

  11. Richard D. Draper, “Teaching the Book of Revelation: Five Considerations,” Religious Educator, vol. 14, no. 1 (2013), 95.

  12. Tan-awa sa Michael D. Coogan and others, eds., The New Oxford Annotated Bible: New Revised Standard Version, 5th ed. (2018), 1825, pahinumdom alang sa Pinadayag 17:1–18. Tan-awa usab sa Isaias 23:15–18.

  13. Ang mga kasulatan usahay naggamit og imahe sa babaye nga nagbaligya sa dungog sa pagrepresentar og espirituhanong apostasiya ug imoralidad (tan-awa sa Isaias 1:21; Oseas 4:15; 1 Nephi 14:17).

  14. Draper and Rhodes, The Revelation of John the Apostle, 648.

  15. Draper and Rhodes, The Revelation of John the Apostle, 647, pahinumdom alang sa Pinadayag 17:4.

  16. Tan-awa sa Pinadayag 17:5. Ang unang ngalan nga nahisulat sa iyang agtang mao ang “misteryo,” nga nagagikan sa usa ka Gresyanhong pulong nga nagkahulogan og “sekreto.” Ang ideya mao nga ang pagkatawo niini nga babaye gitago gikan sa kalibotan, ug ang iyang tinuod nga pagkatawo mahibaloan lamang pinaagi sa balaang pagpadayag. (tan-awa sa Tremper Longman III and Mark L. Strauss, The Baker Expository Dictionary of Biblical Words [2023], entry 3466, page 1110; Coogan and others, The New Oxford Annotated Bible, 536).

  17. Tan-awa sa Pinadayag 17:1–2; 1 Nephi 14:10–13.

  18. Tan-awa usab sa Pinadayag 17:16; 1 Nephi 22:13–14; Doktrina ug mga Pakigsaad 45:68–69.

  19. Tan-awa sa Bruce R. McConkie, Doctrinal New Testament Commentary (1973), 3:563.

  20. Tan-awa sa Pinadayag 19:8. Tan-awa usab sa Pinadayag 7:14; 19:14. Kini nga hulagway sa usa ka pangasaw-onon nga gibistihan og puti nagpakita og dakong kalainan ngadto sa babaye nga nagbaligya og dungog nga mahalon ang sapot nga gihulagwaysa unang bahin diha sa Pinadayag (tan-awa sa Pinadayag 17:3–6; 18:16).

  21. Jeffrey R. Holland, “Pagpangandam alang sa Ikaduhang Pag-anhi,” Liahona, Dis. 2013, 4.

  22. Mga Pagtulun-an sa mga Presidente sa Simbahan: Joseph Smith (2007), 195. Tan-awa usab sa Mateo 22:2–14; Doktrina ug mga Pakigsaad 58:8–11.

  23. Tan-awa sa D. Kelly Ogden and Andrew C. Skinner, Verse by Verse: Acts through Revelation (2006), 341.

  24. Harold W. Attridge and others, eds., The HarperCollins Study Bible: New Revised Standard Version, Including the Apocryphal/Deuterocanonical Books (2006), 2110, pahinumdom alang sa Pinadayag 19:13. Tan-awa usab sa Draper and Rhodes, The Revelation of John the Apostle, 739.

  25. Doktrina ug mga Pakigsaad 133:50–51.

  26. Nicholas J. Frederick, “The Paradoxical Lamb and the Christology of John’s Apocalypse,” in Thou Art the Christ, the Son of the Living God: The Person and Work of Jesus in the New Testament, ed. Eric D. Huntsman and others (2018), 270.

  27. Neal A. Maxwell, “Overcome … Even as I Also Overcame,” Ensign, May 1987, 72.

  28. Hubad ni Joseph Smith, Pinadayag 19:15 (Gospel Library).

  29. Tan-awa usab sa Doktrina ug mga Pakigsaad 29:18–21.

  30. Tan-awa sa Ezequiel 39:17–22; Draper and Rhodes, The Revelation of John the Apostle, 747–48, pahinumdom alang sa Pinadayag 19:18.

  31. Joseph Smith Translation, Revelation 19:18 (sa Pinadayag 19:18, footnote a).

  32. Pinadayag 19:17.

  33. Pinadayag 19:9.

  34. Tan-awa sa Moises 7:61–66.

  35. Tan-awa usab sa Doktrina ug mga Pakigsaad 84:100; 88:110. Human sa usa ka libo ka tuig, si “Satanas pagabuhian gikan sa iyang bilanggoan, ug mogowa siya aron sa pagpahisalaag sa mga nasod” (Pinadayag 20:7–8). Sa kadugayan, siya “[i]tambog ngadto sa linaw sa kalayo ug asupri … ug pagasakiton sa adlaw ug gabii hangtud sa kahangturan” (Pinadayag 20:10).

  36. Pinadayag 20:1. Ang Gresyanhon nga pulong nga gigamit dinhi mao ang abyssos ug kasagarang gigamit sa paghulagway sa lugar sa patay. Diha sa basahon sa Pinadayag, kini nga pulong mas piho nga nagpasabot ngadto sa lugar diin ang daotang mga espiritu gibilanggo (tan-awa sa Longman and Strauss, The Baker Expository Dictionary, 26).

  37. Tan-awa sa Joseph Smith Translation, Revelation 9:1 (sa Pinadayag 9:1, footnote a). Tan-awa ang susamang hulagway diha sa 2 Pedro 2:4 ug Judas 1:6.

  38. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 101:28. Tan-awa usab sa Doktrina ug mga Pakigsaad 43:31; 45:55.

  39. Doktrina ug mga Pakigsaad 45:58.

  40. Tan-awa sa 1 Nephi 22:26.

  41. Tan-awa sa Mateo 19:28; 1 Nephi 12:9–10; 3 Nephi 27:27; Mormon 3:19; Doktrina ug mga Pakigsaad 29:12.

  42. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 107:71–72.

  43. Tan-awa sa Juan 5:22; Mga Buhat 10:42; 2 Nephi 9:41; Doktrina ug mga Pakigsaad 76:68.

  44. Pinadayag 20:5.

  45. Tan-awa sa 1 Mga Taga-Corinto 15:20.

  46. Tan-awa sa Mateo 27:52–53.

  47. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 76:64–65; 88:28–29, 96–99.

  48. Mga Pagtulun-an sa mga Presidente sa Simbahan: Harold B. Lee (2000), 281.

  49. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 127:6–7, 9; 128:6–7.

  50. Tan-awa sa 3 Nephi 27:24–26. Tan-awa usab sa 2 Nephi 29:11; Doktrina ug mga Pakigsaad 20:11–13.

  51. Tan-awa sa Alma 5:58. Tan-awa usab Mga Taga-Filipos 4:3; Pinadayag 3:5; 13:8; 17:8; 20:15.

  52. Tan-awa sa Genesis 3:17–19.

  53. Mga Artikulo sa Hugot nga Pagtuo 1:10. Tan-awa usab sa Doktrina ug mga Pakigsaad 63:20–21.

  54. “Discourse, 5 January 1841, as Reported by William Clayton,” 8, josephsmithpapers.org. Tan-awa usab sa Doktrina ug mga Pakigsaad 29:22–25; 88:17–20, 25–26.

  55. Tan-awa sa Pinadayag 21:2. “Ang siyudad … usa ka gasa gikan sa [Dios] ngadto sa Iyang katawhan. Kini gihatag gikan sa usa ka bahin sa iyang celestial nga gingharian ug nagbugkos sa bag-ong yuta ngadto sa usa ka mas taas nga kahimtang” (Draper and Rhodes, The Revelation of John the Apostle, 787, pahinumdom alang sa Pinadayag 21:2).

  56. Tan-awa sa Pinadayag 21:16.

  57. Tan-awa sa 1 Mga Hari 6:19–20; Draper and Rhodes, The Revelation of John the Apostle, 813, pahinumdom alang sa Pinadayag 21:16.

  58. Tan-awa sa Pinadayag 21:18–21; Doktrina ug mga Pakigsaad 137:1–4.

  59. Tan-awa sa Exodo 28:9–10, 17–21; Isaias 62:3; Malaquias 3:17; Doktrina ug mga Pakigsaad 60:4; 101:1–5.

  60. Tan-awa sa Pinadayag 3:12; 13:16–17; 14:1.

  61. Tan-awa sa Paul B. Pieper, “Tanan Kinahanglan Gayud Modala diha Kanila sa Ngalan nga Gihatag sa Amahan,” Liahona, Nob. 2018, 44. Tan-awa sa Robert C. Gay, “Pagdala ngari Kanato sa ngalan ni Jesukristo; Liahona, Nob. 2018, 97–100.

  62. Tan-awa sa 2 Pedro 1:4; Moroni 6:2–3; Doktrina ug mga Pakigsaad 109:22.

  63. Dallin H. Oaks, “The Challenge to Become; Ensign, Nov. 2000, 32.

  64. Jeffrey R. Holland, “Ang Akong mga Pulong … Dili Gayud Mohunong,” Liahona, Mayo 2008, 91–92.