“Mga Buhat 16–21,” Mga Tabang sa Kasulatan: Bag-ong Tugon (2024)

Mga Tabang sa Kasulatan

Mga Buhat 16–21

Isip gigiyahan sa Espiritu, si Pablo misugod sa iyang ikaduhang misyonaryo nga panaw latas sa mga dapit nga karon nailhan nga Turkey ug Greece. Daghang katawhan ang midawat sa ebanghelyo ni Jesukristo. Giestablisar ni Pablo ang mga simbahan didto sa Filipos, Tesalonica, Berea, ug Corinto. Gipamulong niya ang usa ka importanteng wali didto sa Mars’ Hill sa Athens. Misugod si Pablo sa iyang ikatulong misyonaryong panaw sa Efeso. Mipuyo siya didto og mga tulo ka tuig. Ang lokal nga mga magpapatigayon ug ang mga nagsimba sa dios-dios nga si Dianna mibati nga nahulga sa kalamposan ni Pablo. Sa hapit nang motapos ang iyang ikatulo nga misyon, si Pablo mipasidaan sa mga lider mahitungod sa nagsingabot nga peligro ug apostasiya diha sa Simbahan.

Mga Kapanguhaan

Pahinumdom: Ang pagkutlo sa usa ka tinubdan nga wala gimantala sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw wala magpasabot nga kini o ang tagsulat niini gi-endorso sa Simbahan o nagrepresentar sa opisyal nga posisyon sa Simbahan.

Background ug Konteksto

Mga Buhat 16:1–18:22

Unsay atong nahibaloan mahitungod sa ikaduhang misyonaryo nga panaw ni Pablo?

mapa nga nagpakita sa mga dapit gikan sa ikaduhang misyon ni Pablo

Si Pablo mibiya sa iyang ikaduhang misyonaryong panaw uban ni Silas. Miadto una sila sa Derbe ug sa Listra. Samtang didto sa Lystra, gidapit ni Pablo si Timoteo (o Timotheus) nga mokuyog kaniya ug ni Silas sa ilang misyonaryo nga buhat. Gitudlo nila sa makadiyot ang ebanghelyo didto sa Tesalonica. Ang ilang misyon nagpadayon didto sa Atenas. Human sa Atenas, si Pablo migahin og labing minos 18 ka bulan didto sa Corinto. Sa Corinto nagtudlo siya sa mga sinagoga sa Adlaw nga Igpapahulay ug nagtrabaho isip usa ka tigbuhat og tolda. Lagmit usab nga siya ang nagsulat sa 1 ug 2 Mga Taga-Tesalonica samtang didto siya sa Corinto. Sa dihang mibiya si Pablo sa Corinto, si Silas ug si Timoteo nagpabilin aron sa pagpadayon sa pagtudlo sa mga tawo didto. Si Pablo nagpabilin sa makadiyot sa Efeso sa wala pa mobalik sa Jerusalem ug dayon sa Antioquia. Atol sa iyang ikaduhang misyon, si Pablo mitudlo sa ebanghelyo, milig-on sa Simbahan, ug mipakatap sa balita mahitungod sa desisyon nga naabot sa komperensiya sa Jerusalem. Kini nga misyon milungtad og mga tulo ka tuig ug tunga (mga AD 50–52).

Mga Buhat 16:1–3

Nganong Gituli man ni Pablo si Timoteo?

Ang desisyon gikan sa komperensiya sa Jerusalem mao nga ang mga Hentil nga nakabig wala kinahanglana nga magpatuli o mosunod sa balaod ni Moises aron maluwas. Hinuon, daghang mga miyembro sa Simbahan ang dili pabor niini nga desisyon. Tingali sa ilang panabot nga ang usa ka misyonaryo nga wala matuli walay pagtahod sa Dios ug sa Iyang mga balaod. Si Pablo mituli ni Timoteo sa wala pa ang ilang misyon aron si Timoteo mas epektibong makatrabaho taliwala sa mga miyembro sa Simbahan.

Mga Buhat 16:10

Si Lucas ba usa ka misyonaryo nga kompanyon ni Pablo?

Ang mga kasulatan nagsugyot nga si Lucas mao ang tagsulat sa Mga Buhat. Ang mga pulingalan [pronoun] nga kita ug kanamo nga makita diha sa Mga Buhat 16:10 mahimong magpaila nga si Lucas mao ang usa ka saksi niini nga mga panghitabo. Malagmit kaayo nga si Lucas mikuyog ni Pablo ug sa ubang mga misyonaryo didto sa Troas.

Mga Buhat 16:12–15

Kinsa si Lydia?

Si Lydia nagpuyo sa Tiatira, usa ka siyudad nga nabantog tungod sa tapol niini nga mga panapton. Ang labing maayo nga tapol nga tina nga gikuha gikan sa usa ka piho nga matang sa kinhason. “Tungod kay kini mahal kaayo, ang tapol nga tina gigamit sa mga sinina nga gisul-ob sa harianon.” Si Lydia usa ka negosyante sa tapol nga panapton ug mao ang labing adunahan. Siya ang tag-iya sa iyang kaugalingong balay ug adunay mga sulugoon.

Si Lydia mao ang unang nailhan nga kinabig ni Pablo nga taga-Uropa ug ang unang tawo nga gihinganlan kinsa mipasakop sa Simbahan atol sa ikaduhang misyon ni Pablo. Sa kadugayan, ang mga tumutuo nagpundok sa iyang panimalay alang sa pagsimba ug panudlo.

Mga Buhat 16:16–19

Unsa ang gitugahan og gahom sa yawa sa pagtagna sa umaabot?

Ang usa ka ulipon nga babaye mihimo sa iyang mga agalon nga nakasapi pag-ayo pinaagi sa pagtagna sa umaabot isip usa ka mananag-an. Kini nga buhat nailhan usab nga gitugahan og gahom sa yawa sa pagtagna sa umaabot ug gipanghimaraot ubos sa balaod ni Moises. Sa dihang ang daotang espiritu diha sa dalaga kusganong misuporta ni Pablo ug sa iyang mga kauban isip mga sulugoon sa Dios, si Pablo misugo sa espiritu sa paggula gikan kaniya Ang mga kasulatan nagrekord sa ubang mga higayon sa dihang ang daotang mga espiritu nagpamatuod sa Manluluwas ug gibadlong Niya.

Mga Buhat 17:15–32

Unsa nga mga tinuohan ang nasugatan ni Pablo sa Atenas?

Sa karaang panahon, ang Atenas mao ang “intelektwal nga kapital sa kalibotan.” Kini maoy nakahatag og kahigayonan sa pagsaka sa pipila sa labing bantogang mga pilosopo sa kalibotan, sama nilang Socrates, Plato, ug Aristotle. Sa pag-adto ni Pablo sa Atenas, ang siyudad nabantog gihapon tungod sa pilosopikanhong panghunahuna ug lantugi. Didto iyang gikaenkwentro ang labing minos duha ka pilosopikanhong grupo, ang mga Epicureo ug ang mga Estoico.

Ang mga Epicureo wala molimod sa pagkaanaa sa Dios apan giisip Siya nga layo ug walay panginlabot sa mga kalihokan sa tawo. Ang mensahe ni Pablo mahitungod sa personal nga kinaiyahan sa Dios ug sa Iyang kalambigitan sa atong kinabuhi nahisupak sa mga pagtulun-an ni Epicurus. Ang mga Epicureo mga materyalista. Sila nangangkon nga ang lawas ug kalag gilangkoban sa mga butang Sumala sa ilang pilosopiya, tungod kay ang usa ka kalag gihimo sa butang, kini dili molungtad sa kahangtoran. Busa, sila nagtudlo nga walay imortalidad sa kalag. Kini mahimong nagpasabot nganong ang pipila sa taga-Atenas mibiaybiay ni Pablo sa dihang siya namulong kabahin sa Pagkabanhaw.

Ang mga Stoico mga materyalista usab. Sila mituo nga ang Dios aktibo ug anaa diha sa tanang kinaiyahan ug nga Siya kabahin sa kalibotan. Tungod kay kita usab anaa isip kabahin niini nga kalibotan, ang mga Estoico mahimong mas matuohon ngadto sa pagtulun-an ni Pablo kabahin sa Pagkabanhaw Tingali makapasabot kini kon nganong ang pipila ka taga-Atenas andam na nga maminaw ngadto ni Pablo pag-usab.

Kon hisgotan ang mga batid sa Griyegong pilosopiya, si Pablo wala nagsaysay sa kasaysayan o kasulatan sa mga Judeo sama sa naandan niyang gibuhat sa dihang nagtudlo sa mga Judeo nga mga tigpaminaw. Human maestablisar ang pagkaparehas sa mga taga-Atenas, gitudlo ni Pablo ang importante nga doktrina sa Kristiyano.

Mga Buhat 17:23–27

Nganong ang mga taga-Atenas adunay usa ka halaran ngadto sa wala mailhing dios?

Ang mga taga-Atenas nahadlok sa pagpasipala sa bisan unsang dios. Makita nga sila naghimo og usa ka halaran aron makalikay sa pagpasipala sa bisan unsang dios nga wala nila mailhi. Si Pablo migamit niini nga halaran aron sa pagtudlo mahitungod ni Jesukristo ug nagpamatuod nga Siya mao ang Dios nga wala nila mailhi.

Mga Buhat 17:28–29

Unsay gipasabot nga kita “mga anak sa Dios”?

Ang kinutlo ni Pablo sa usa ka magbabalak nga Griyego naggamit sa Griyego pulong nga genos, nga gihubad isip “anak.” Kini nga pulong nagpasabot nga “kaliwat” o “pamilya.” Ang pamahayag sa pamilya nagsulti: “Ang tanan nga tawo—lalaki ug babaye—gilalang sumala sa hitsura sa Dios. Ang matag usa hinigugmang espiritu nga anak nga lalaki o babaye sa langitnong mga ginikanan, ug, sa ingon, ang matag usa adunay balaanon nga kinaiya ug kalagmitan nga mahimong usa ka dios.” Niadtong 1909, Ang Unang Kapangulohan miisyu sa mosunod nga pamahayag sa doktrina: “Tanang lalaki ug babaye may pagkasama sa Amahan ug Inahan sa tibuok kalibotan ug literal nga mga anak sa Dios.”

Mga Buhat 18:6

Unsa ang kahulogan sa pagyabyab sa bisti ni Pablo?

Sa Corinto, dihang ang mga Judeo didto sa sinagoga misalikway sa pagtulun-an ni Pablo, iyang giyabyab ang iyang bisti ug namahayag “Ang inyong dugo paninglon diha sa inyong mga ulo.” Ang pagyabyab sa iyang bisti nagpakita nga siya walay tulubagon sa mga sala sa katawhan nga iyang gitudloan. Kini nga buhat gitumbok usab diha sa Basahon ni Mormon. Alang sa dugang nga impormasyon, tan-awa sa “Mateo 10:14. Unsa man ang gipasabot niining ‘pagyabyab sa abog sa imong mga tiil’”?

Mga Buhat 18:23

Unsay atong nahibaloan mahitungod sa ikatulo nga misyonaryong panaw ni Pablo?

mapa nga nagpakita sa mga siyudad nga gibisita ni Pablo sa iyang ikatulong misyonaryong panaw

Ang ikatulong misyonaryong panaw ni Pablo mao ang iyang labing taas nga misyon sa kadugayon ug kalay-on. Si Pablo mibisita sa mga kongregasyon nga iyang natukod sa iyang unang duha ka misyonaryo nga mga panaw ug dayon migahin og mga tulo ka tuig didto sa Efeso. Ang Efeso usa ka dakong siyudad ug usa ka importante nga sentro sa komersiyo ug sa kultura. Kini usa ka sulundon nga palibot alang ni Pablo nga “mapakatap ang iyang relihiyosong mensahe sa halayo ug halapad.” Atol niini nga misyon, si Pablo misulat sa iyang mga epistola nga narekord sa 1 ug 2 Mga Taga-Corinto ug Mga Taga-Roma; Ang mga Taga-Galacia tingali gisulat usab niining higayona.

Mga Buhat 19:23–35

Kinsa si Diana sa mga Taga-Efeso?

modelo sa Templo sa Artemis — Modelo sa Templo sa Artemis, sa Miniatürk Park, Istanbul, Turkey

Ang Mga Taga-Efeso naghatag og dakong importansya diha sa pagsimba sa diosa nga si Diana. Siya usa ka Romanong diyosa ug nailhan isip Artemis sa mga Griyego. Sa gawas sa mga paril sa siyudad sa Efeso, usa ka templo ang gitukod sa iyang ngalan. Kini nga templo gikonsiderar nga usa sa pito ka katingalahan sa karaang kalibotan.

Ang mga peregrino [pilgrim] miabot gikan sa tibuok Imperyo sa Roma aron sa pagsimba ni Diana diha sa templo. Ang mga lokal nga negosyante nakakuha sa ilang panginabuhian pinaagi sa pagbaligya og pagkaon, puy-anan, mga halad sa pagpahinungod, ug mga handomanan. Si Pablo malampuson kaayo sa pagdala sa mga tawo ngadto sa Simbahan sa Manluluwas nga kini nakaapekto sa kinitaan niini nga mga negosyante, kinsa nagsalig sa mga bisita sa Templo ni Artemis. Ang mga platero kinsa nanghimo ug namaligya og mga imahe sa diosa nga si Diana miaghat sa publiko sa pag-alsa batok ni Pablo ug sa iyang mensahe. Gusto ni Pablo nga mamulong sa mga tawo, apan gipugngan siya sa mga miyembro sa Simbahan ug sa mga awtoridad sa gobyerno kinsa nabalaka alang sa iyang seguridad.

Mga Buhat 20:7

Nganong si Pablo ug ang ubang mga disipulo miambit sa sakramento sa unang adlaw sa semana?

Tan-awa sa “Mateo 28:1. Sa unsang paagi nga ang Pagkabanhaw sa Manluluwas nakaimpluwensya kon kanus-a ipahigayon ang Igpapahulay?”

Mga Buhat 20:29–30

Unsa ang gipasabot sa pasidaan ni Pablo ngadto sa mga taga-Efeso?

Ang panagna ni Pablo ngadto sa mga lider sa Simbahan kabahin sa “bangis nga mga lobo” nga misulod taliwala kanila naghulagway og usa ka espirituhanon ug dili usa ka pisikal nga hulga. “Si Pablo naghulagway sa pagsulod sa daotan nga mga pwersa ngadto sa Simbahan ug sa ilang pag-angkon og gahom batok sa mga Santos.” Ang panagna ni Pablo susama sa iyang pasidaan diha sa 2 Mga Taga-Tesalonica 2:3 sa “usa ka pagbiya sa kamatuoran.”

Mga Buhat 21:18–28

Nganong si Pablo miapil sa mga ritwal sa balaod ni Moises kon kini wala na gikinahanglan?

Ang desisyon sa konseho sa Jerusalem wala mopahunong sa dayag nga paagi sa balaod ni Moises alang sa mga Kristiyano. Ang mando namahayag nga ang mga Hentil nga nakabig ngadto sa Simbahan dili kinahanglan nga matuli aron makadawat og kaluwasan. Apan wala kini maghisgot kon unsaon sa mga sakop sa Judeo ang pamaagi sa pagpatuli. Tungod niini nga kawalay klaro, ang Judeo nga mga Kristiyano kinsa “madasigon sa balaod” mipadayon sa pag-obserbar niini.

Aron mahupay kining Judeo nga mga Kristiyano, si Santiago ug ang uban mitambag ni Pablo sa pag-apil sa publiko agig katumanan sa seremonyal nga mga ritwal sa dili pa mosulod sa templo. Sa dihang si Pablo miapil sa mga ritwal sa templo, ang mga Judeo gikan sa Asya (dili Judeo nga mga Kristiyano) miatubang kaniya sa templo ug naghimo og kagubot batok kaniya.

Mga Buhat 21:38

Kinsa ang Ehiptohanon nga Romanong kapitan nga naglibog tungod ni Pablo?

Mga tulo ka tuig sa wala pa ang pagdakop ni Pablo, usa ka Ehiptohanong Judeo ang nangangkon nga usa ka propeta ug nagpatungha og dakong sumusunod sa kamingawan. Iyang gidala ang iyang mga sumusunod ngadto sa Bungtod sa mga Olibo ug misaad kanila nga ang mga paril sa Jerusalem mapukan ug ang Imperyo sa Roma magun-ob. Si Felix, ang Romanong gobernador, mimando sa iyang kasundalohan sa paglupig niining mga sumusunod. Apan wala siya makahimo sa pagdakop sa Ehiptohanon nga lider, nga nagpabilin nga usa ka pugante.

Pagkat-on pa og Dugang

Ang Anak sa Dios

Mga Hilisgotan ug Mga Pangutana, “Anak sa Dios,” Librarya sa Ebanghelyo
Tad R. Callister, “Our Identity and Our Destiny” (Brigham Young University devotional, Aug. 14, 2012), speeches.byu.edu

Media

Bidyo

Mga Imahe

Si Lydia nga nagtina og panapton nga tapol — She Worketh Willingly with Her Hands [Siya Kinabubut-on nga nagabuhat uban sa Iyang mga Kamot], ni Elspeth Young

Si Pablo naglakaw sa mga ang-ang padulong sa Atenas

Si Pablo nga nagtudlo og usa ka pundok sa katawhan didto sa Atenas — Paghulagway pinaagi ni Dan Burr