Mga Tabang sa Kasulatan

Isaias 1–12

Ang Manluluwas mipahayag nga, “Mahinungdanon ang mga pulong ni Isaias” (3 Nephi 23:1), ug kita gisugo Niya nga makugihong pangitaon ang mga panagna ni Isaias. Si Isaias usa ka propeta sa Habagatang Gingharian sa Juda sa kataposang katunga nga bahin sa ikawalong siglo BC. Ang iyang pagpangalagad nahitabo dihang gipildi sa Asiria ang Amihanang Gingharian sa Israel ug naghulga usab nga buhaton ang sama ngadto sa Juda. Gitawag sa Dios si Isaias sa usa ka panan-awon. Iyang gidala ang mga mensahe sa pasidaan, paghukom, ug paglaom sa katawhan sa iyang panahon. Iyang kondenar ang ilang makasasalang mga buhat, pagsimba sa mga dios-dios, ug inhustisya ug gisultihan ang katawhan nga maghinulsol. Nanagna usab si Isaias sa pagkatawo ni Jesukristo, sa Pagpahiuli sa Ebanghelyo sa ulahing mga adlaw, ug sa Ikaduhang Pag-anhi sa Manluluwas.

Mga Kapanguhaan

Pahinumdom: Ang pagkutlo sa usa ka tinubdan nga wala gimantala sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw wala magpasabot nga kini o ang tagsulat niini gi-endorso sa Simbahan o nagrepresentar sa opisyal nga posisyon sa Simbahan.

Background ug Konteksto

Unsa ang basahon sa Isaias?

Ang basahon sa Isaias naglangkob sa mga sinulat ug mga panagna ni Isaias, usa ka propeta nga nagpuyo sa Jerusalem atol sa kataposang katunga nga bahin sa ikawalong siglo BC. Ang ngalan ni Isaias nagkahulogan og “ang Ginoo mao ang kaluwasan,” usa ka ideya nga makita diha sa iyang mga sinulat. Si Isaias nagpuyo sa usa ka panahon sa grabeng pagkadaotan ug kasamok sa politika. Ang imperyo sa Asiria ang labing dominante ug makahahadlok nga adunay politikal nga gahom sa iyang panahon. Daghan sa mga panagna ni Isaias ang naghisgot sa peligro nga gidala sa Asiria sa Amihanang Gingharian sa Israel ug sa Habagatang Gingharian sa Juda. Si Isaias adunay lig-on nga impluwensiya ngadto ni Hari Ezequias sa Juda.

Kanunayng gikutlo ang Isaias sa ubang mga basahon sa kasulatan—labaw pa kay ni bisan kinsa nga propeta sa Daang Tugon. Kadaghan kaayo niya gihisgotan ang mahitungod sa balay sa Israel ug ang pagpahiuli niini sa ulahing mga adlaw. Tingali ang labing importanteng bahin sa mga sinulat ni Isaias mao ang iyang pagsaksi sa Balaang Usa sa Israel, ang gisaad nga Mesiyas. Si Presidente Jeffrey R. Holland misulat: “Si Isaias sa matag sumbanan mao ang propeta nga gamhanang namulong sa Mesiyas sa Daang Tugon ug tungod niini ang iyang mga pulong mao ang labing inila sa rekord.” Dihang gibisita sa nabanhawng si Jesukristo ang mga Nephita ug mga Lamanita sa Amerika, Siya mitudlo, “Usa ka sugo akong ihatag kaninyo nga kamo mosiksik nga makugihon niini nga mga butang; kay mahinungdanon ang mga pulong ni Isaias.”

usa ka tawo nga naglingkod duol sa lamesa nganagsulat diha sa linukot nga mga basahon

Daghan sa mga panagna ni Isaias duha ang katumanan, nga nagpasabot nga natuman ang iyang mga mensahe sa iyang kaugalingong panahon, apan nagsilbi usab kini nga mga matang o mga simbolo nga nagpunting sa umaabot nga mga panghitabo nga mahitabo sa labing ulahi nga panahon. Si Presidente Dallin H. Oaks mipasabot: “Ang basahon ni Isaias naglangkob og daghang mga panagna nga ingon og adunay daghang mga katumanan. Ang usa ingon og nag-apil sa mga katawhan sa panahon ni Isaias o ang mga kahimtang sa sunod nga henerasyon. Ang lain nga kahulogan, kasagaran simbolikanhon, ingon og nagpasabot ngadto sa mga panghitabo sa tunga-tunga sa kapanahonan. … Lain pa nga kahulogan o katumanan sa samang panagna ingon og kabahin sa mga panghitabo kalabot sa Ikaduhang Pag-anhi sa Manluluwas. Ang kamatuoran nga daghan niining mga panagna mahimong adunay daghang mga kahulogan nga naghatag og gibug-aton sa kaimportante sa atong pagtinguha og pinadayag gikan sa Espiritu Santo sa pagtabang kanato nga mahubad kini.”

Ang basahon ni Isaias pwedeng bahinon sa mosunod nga mga seksiyon:

Isaias 1–12: Pagtawag sa Ginoo kang Isaias, iyang mensahe sa pasidaan, ug iyang mga panagna sa kalaglagan ug pagpahiuli sa Juda ug Israel.
Isaias 13–23: Mga panagna sa paghukom sa Dios sa daotang mga nasod ug usa ka panan-awon sa umaabot nga pagkahalangdon sa Israel.
Isaias 24–35: Dugang nga mga panagna sa paghukom ug sa kalaglagan.
Isaias 36–39: Makasaysayanong sugilanon sa pagsulong sa Asiria ngadto sa Jerusalem, pareha nga asoy nga makita sa 2 Mga Hari 18–20.
Isaias 40–48: Mga saad sa pagluwas sa mga Judeo nga gipabakwit ngadto sa Babilonia.
Isaias 49–59: Mga panagna bahin sa mga sulugoon sa Dios, apil ang Mesiyas, nga magdala og kaluwasan sa Israel.
Isaias 60–66: Mga saad sa kataposang pagpahiuli sa Israel, ang Ikaduhang Pag-anhi ni Jesukristo, ug ang Iyang pagmando sa milenyum.

Isaias 1

Unsay nakaimportante sa Isaias 1?

Ang Isaias 1 lagmit gisulat nga ulahi kay sa daghang uban pang pagpadayag ni Isaias. Kini usa ka pasiuna sa nahabiling bahin sa basahon, parehas sa kon giunsa paggamit ang seksiyon 1 sa Doktrina ug mga Pakigsaad. Ang Kapitulo 1 nag-summarize sa usa ka iladong mensahe ni Isaias: Dihang supakon sa katawhan sa Dios ang ilang pakigsaad, mawala nila ang Iyang mga panalangin ug proteksiyon. Pero kon modangop sila Niya, pasayloon Niya sila ug panalanginan pag-ayo.

Isaias 1:18

Unsay atong makat-onan sa paghulagway sa pula, dagtom-pula, maputi kaayo, ug balhibo sa karnero?

Gitandi ni Isaias ang mga sala sa Israel sa pula ug dagtom-pula—pula nga mga kolor nga gikan sa mga tina. Iyang gihangyo ang iyang katawhan sa “panghugas” ug hinloan ang ilang kaugalingon. Mipamatuod si Isaias nga ang ilang pula ug dagtom-pula nga mga sala mahimong “maputi kini kaayo” ug “sama sa balhibo sa karnero.” Kining puwersadong paghulagway magpahinumdom nato nga ang mga sala niadtong maghinulsol mahimong “[ma]hugasan nga puti pinaagi sa dugo sa Kordero.”

Niini nga mga simbolo, si Sister Sharon Eubank, kanhi sa Kinatibuk-ang Kapangulohan sa Relief Society, mitudlo: “Ang pula nga tina sa Karaang Tugon dili lamang mabulokon kon dili molungtad usab, buot ipasabot nga ang iyang lab-as nga bulok mopilit sa delana [wool] ug dili mapusgaw bisan kapila pa kini labhan. Si Satanas migamit niini nga pagkomparar aron mobati kita nga dili na mapasaylo: ang puti nga delana nga namansahan og pula dili na mabalik sa pagkaputi. Apan si Jesukristo mipahayag, ‘Ang akong mga dalan [kay] labi pang hataas kay sa inyong mga dalan [Isaias 55:9], ug ang milagro sa Iyang grasya mao nga kon kita maghinulsol sa atong mga sala, ang Iyang pula nga dugo mopabalik nato ngadto sa kaputli. Dili kini lohikal, apan bisan niana may kamatuoran.”

Isaias 2:1–3

Unsa ang “bukid diin nahimutang ang Templo”?

Ang panagna ni Isaias adunay daghan og katumanan. Sa duol nga konteksto niini, nagtumong kini sa piho nga panahon dihang tukoron sa Ginoo ang Iyang templo diha sa Jerusalem sa kataposang mga adlaw, ug ang katawhan gikan sa tanang kanasoran moadto ug mosimba didto. Ang mga propeta sa ulahing mga adlaw mitudlo usab nga kini nga panagna magamit sa Pagpahiuli sa Simbahan ni Jesukristo ug sa pagtukod og mga templo sa tibuok kalibotan.

Isaias 2:3

Unsay ipasabot sa hugpong sa mga pulong nga “gikan sa Sion mogula ang balaod ug sa Jerusalem makigsulti ang Ginoo”?

Kini nga hugpong sa mga pulong naggamit og klase sa Hebreohanong balak nga nailhan nga paralelismo, diin ang duha ka linya nagpahayag og parehas nga ideya gamit ang managlahing mga pulong. Sa tibuok Daang Tugon, ang pulong Sion gigamit ingon nga parehas og kahulogan sa Jerusalem ug sa bukid sa templo. Ang panagna ni Isaias nagpakita nga sa kataposang mga adlaw, ang pulong sa Ginoo ug ang Iyang sagradong balaod mogula gikan sa Jerusalem, diin tukoron ang templo.

Ang panagna ni Isaias pwede usab magtumong sa Bag-ong Jerusalem, nga tukoron sa kontinente sa Amerika ug diin magmando si Kristo panahon sa Milenyum. Si Presidente Joseph Fielding Smith miingon sa mosunod bahin niining duha ka siyudad: “Ang Jerusalem sa karaan … mahimong balaang siyudad diin magpuyo ang Ginoo ug gikan niini siya magpadala sa iyang pulong ngadto sa tanang katawhan. Sa susamang paagi, sa kontinente [sa Amerika], ang siyudad sa Sion, ang Bag-ong Jerusalem, pagatukoron, ug maggikan dinhi ang balaod sa Dios.”

Isaias 3–4

Kinsa ang “kababayen-an sa Sion”?

Kadaghanan sa mga iskolar ang mouyon nga ang hugpong sa mga pulong nga babaye sa Sion sa singular form niini nagtumong sa katawhan sa Jerusalem ug Juda. Ang plural form nga, “kababayen-an sa Sion,” makita lang og pipila ka higayon diha sa Daang Tugon. Lahi tingali ang kahulogan niini kay sa singular form, nga posibleng nagtumong sa piho nga mga babaye sa Jerusalem o sa mga lumulupyo sa Amihanan ug Habagatan nga mga Gingharian. Bisan unsa pa ang piho nga kahulogan niini, ang paghulagway ni Isaias sa kababayen-an sa Sion nagpakita sa garbo ug pagkaarogante nga maoy nailhang kinaiya sa katawhan.

Nanagna si Isaias nga moabot ang panahon nga hugasan sa Ginoo ang “kahugaw sa kababayen-an sa Sion.” Imbes biyaan ang Israel nga walay mag-atiman nila, padayong tumanon sa Dios ang Iyang pakigsaad ngadto kanila. Nanagna si Isaias nga ang Ginoo maanaa sa taliwala sa Israel isip tinubdan sa proteksiyon ug dangpanan sa ulahing mga adlaw.

Isaias 5:25

Unsay ipasabot ni Isaias dihang miingon siya nga “bakyawon gihapon [sa Ginoo] ang iyang kamot”?

Ang hugpong sa mga pulong nga “Bisan pa niining tanan, dili gihapon mapuypoy ang kasuko sa Ginoo, ug bakyawon gihapon niya ang iyang kamot” makita sa makadaghang higayon diha sa nag-unang mga kapitulo sa Isaias. Sa kada higayon, ang hugpong kanunayng konektado sa pagsilot sa daotan. Gigamit ni Isaias kini nga hugpong aron hatagan og pagtagad nga tungod kay ang nangaging mga silot wala gyod makapahinulsol sa Israel, ang kamot sa Dios magpabiling magtuy-od sa paghukom. Kini nga mga tudling pwede usab nga magpakita nga ang nagtuy-od nga mga kamot ug bukton sa Ginoo gigamit sa paghulagway sa Iyang kaluoy.

Isaias 6:2

Unsa ang mga serapin?

Ang mga serapin mao ang mga anghel nga mga binuhat nga nangalagad diha sa mga hawanan sa Dios. Ang mga pako sa serapin nagsimbolo sa ilang gahom sa paglihok o paghimo og aksiyon.

Isaias 6:9–10

Gisugo ba sa Ginoo si Isaias sa pagtudlo sa paagi nga dili masabtan sa katawhan?

Ang hubad sa mga bersikulo 9–10 morag nagpakita nga gisugo si Isaias sa pagpanagna sa paagi nga moresulta sa paggahi sa kasingkasing sa katawhan ug mahimong bungol ug buta sa espirituhanong paagi. Ang pipila ka iskolar nagtuo nga kining mga bersikulo naghulagway sa kasamtangang espirituwal nga kahimtang sa katawhan, samtang ang uban nagtuo nga panagna kini kon unsay tubag sa katawhan sa mensahe ni Isaias. Ang laing posibilidad mao nga gisugo sa Ginoo si Isaias nga isulti ang iyang mensahe sa paagi nga kadtong gahi og kasingkasing dili makasabot, pero kadtong andam sa espirituhanong paagi makasabot.

Isaias 7:1–9

Unsay nahitabo nila ni Ahaz, Rezin, and Peka?

Niadtong 735 BC, ang imperyo sa Asiria paspas nga midako ug nahimong dakong hulga sa silingan nga mga gingharian. Lakip niini ang Amihanang Gingharian sa Israel (nailhan usab nga Ephraim) ug ang gingharian sa Siria (nailhan usab nga Aram). Agig tubag, nag-alyansa si Hari Pekas sa Amihanang Gingharian ug si Hari Rezin sa Siria aron depensahan ang ilang mga gingharian batok sa Asiria. Ilang giawhag si Hari Ahaz sa Habagatang Gingharian nga moapil nila, pero mibalibad siya. Isip balos, gisulong ni Pekas ug Rezin ang gingharian ni Ahaz, sa tuyo nga pulihan si Ahaz og usa ka magmamando nga moapil sa ilang alyansa. Nahitabo kini sa panahon nga si Isaias nanagna ngadto ni Hari Ahaz.

Tana-awa usab sa “2 Mga Hari 16:7–9. Nganong nangayog tabang sa Asiria si Hari Ahaz?”

Isaias 7:10–16

Unsa nga timaan ang gihatag kang Ahaz?

Giawhag ni Isaias si Ahaz ug ang katawahan sa Juda nga mosalig sa Ginoo alang sa kaluwasan gikan sa kasundalohan ni Peka (hari sa Israel) ug Rezin (hari sa Siria). Giawhag pod niya si Ahaz nga dili mangayog tabang sa Asiria. Aron palig-onon ang pagtuo ni Ahaz sa panagna, ang Ginoo misaad og usa ka timaan: “Usa ka batan-ong dalaga nga manamkon ug manganak ug usa ka batang lalaki ug nganlan siyag Immanuel.” Ang Hebreohanong pulong nga gihubad og “batan-ong dalaga” nagpasabot og batan-ong babaye nga naa na sa hustong edad nga magminyo. Gipasaligan sa Ginoo si Ahaz nga sa dili pa mohamtong kini nga bata, malaglag na si Pekas ug Rezin.

Bisan pa sa tambag ni Isaias, gipili ni Ahaz nga mangayo og tabang sa Asiria. Isip resulta, nakontrolar sa Asiria ang Juda. Nagsugod sa pagkatuman ang panagna ni Isaias niadtong 732 BC, dihang gilaglag sa Asiria ang alyansa tali ni Peka ug Rezin ug gipildi ang Damasco sa Siria ug ang mga bahin sa gingharian sa Israel.

Gawas pa sa makasaysayanong konteksto, ang panagna bahin kang Immanuel naa pay mas dakong importansiya. Giila kini sa Ebanghelyo ni Mateo ingon nga usa ka panagna bahin sa pagkatawo ni Jesukristo gikan sa dalaga nga si Maria. Ang ngalan nga Immanuel nagkahulogan og “Ang Dios nag-uban kanato.”

Si Maria nagkugos sa masuso nga si Jesus — “Natawo alang kanato ang usa ka bata; gihatag kanato ang usa ka anak nga lalaki” (Isaias 9:6).

Isaias 8:18

Unsa ang kamahinungdanon sa mga ngalan sa mga anak nga lalaki ni Isaias?

Si Isaias mipahayag, “Ania ako kauban sa mga anak nga gihatag sa Ginoo kanako … nagpadala kanamo ingon nga mga buhing mensahe ngadto sa katawhan sa Israel.” Ang mga ngalan ni Isaias ug sa iyang mga anak naay simbolikanhong mga mensahe nga magsilbing mga pahinumdom bahin sa mga panagna ni Isaias ngadto sa katawhan. Ang Maher-salal-has-bas (“dali ang pagpangilog, paspas ang pagpangsakmit”) nagpasidaan sa kalaglagan nga atubangon sa katawhan kon magpadayon sila sa ilang pagkadaotan. Ang Shear-jashub (“may mga nahibilin nga mamalik”) nagtumong sa umaabot nga pagpundok sa Israel pabalik sa gisaad nga yuta ug walay kataposang pakigsaad sa Dios. Ang ngalan nga Isaias (“Si Jehovas mao ang kaluwasan”) nagrepresentar sa gahom ni Jesukristo sa pagluwas sa Iyang katawhan.

Isaias 9:1–7

Unsay ipasabot ni Isaias dihang siya miingon, “Natawo alang kanato ang usa ka bata”?

Sa Isaias 9, si Isaias nanagna og usa ka panahon sa “pagpakaulaw.” Lagmit gitumong niya ang pagsulong sa Asiria sa Amihanang Gingharian sa Israel nga nahitabo niadtong 732 BC. Kini nga mga pagsulong naghatag og dakong hulga sa Amihanang Gingharian, ingon man sa Habagatang Gingharian sa Juda. Bisan pa niini nga mga kapeligrohan, si Isaias nanagna sa pag-abot sa “dakong kahayag” ug ang pagkatawo sa usa ka bata nga magdala og kalinaw ug hustisya.

Sa duol nga konteksto niini, kini nga panagna nagtumong tingali sa pagkatawo ni Hari Ezequias. Dihang si Ezequias nahimong hari sa Juda, nagdala siya og espirituwal nga kahayag sa katawhan pinaagi sa pagtabang nila nga mobiya sa pagsimba og dios-dios ug mosalig sa Ginoo. Panahon sa pagmando ni Ezequias, ang katawhan sa Jerusalem milagrosong nakalikay sa kalaglagan gikan sa kamot sa mga taga-Asiria. Labaw sa tanan, si Jesukristo ang balaanon ug kataposang katumanan sa panagna ni Isaias. Siya ang dakong kahayag nga molingkod sa kahangtoran sa “trono ni David” isip Hari sa mga hari.

Si Presidente Russell M. Nelson mitudlo:

“Sama sa gitagna ni propeta Isaias, ug ingon nga nahinumdoman diha sa Messiah ni Handel, kon si Jesukristo mobalik, ‘ipadayag ang himaya sa Ginoo ug makakita niini ang tanang tawo’ [Isaias 40:5].

“Nianang adlawa ‘ang kagamhanan igatungtong sa iyang abaga: ug ang iyang ngalan pagatawgon [og] Kahibulongan, Magtatambag, Dios nga Makagagahom, Amahan nga Walay Kataposan, Prinsipe sa Pakigdait’ [Isaias 9:6].”

si propeta Isaias nanagna sa pagkatawo ni Kristo — The Prophet Isaiah Foretells Christ’s Birth [Si Propeta Isaias Nanagna sa Pagkatawo ni Kristo], ni Harry Andersen

Isaias 10

Unsay gipanagna ni Isaias bahin sa Asiria?

Si Isaias nanagna sa kalaglagan sa Asiria diha sa Isaias 10. Ang Asiria mao ang dominanteng gahom nga sa kadugayan misakop sa Amihanang Gingharian sa Israel ug mipatibulaag sa katawhan niini. Ang Asiria naghatag usab og grabeng hulga sa Habagatang Gingharian sa Juda. Nanagna si Isaias nga ang kasundalohan sa Asiria mosulong sa Juda ug gilista pa gani niya ang mga ngalan sa mga siyudad nga mapukan dihang maagian nila kini. Dayon iyang gihulagway ang kasundalohan nga nagpaingon sa Jerusalem, nga nagkaduol nga mora og “iwarawara nila ang ilang kumo” batok sa siyudad.

Bisan og hapit na malaglag ang Jerusalem, si Isaias nanagna nga manginlabot ang Ginoo aron luwason ang Iyang katawhan. Iyang gitandi ang Asiria sa usa ka lasang nga pamuohon ang mga kahoy. Usa sa katumanan niini nga panagna nga nahitabo panahon sa pagmando ni Hari Ezequias, dihang 185,000 ka sundalong taga-Asiria ang mihulga sa paglaglag sa Jerusalem. Pero, sa wala pa sugdi sa mga taga-Asiria ang ilang pag-atake, ang Ginoo nagpadala og katalagman sa kampo sa mga taga-Asiria, ug milagrosong naluwas ang Jerusalem. Human sa pipila ka dekada, ang Asiria gipildi sa Babilonia ug natapos ang imperyo niini.

Isaias 11:1–9

Unsa ang “kaliwatan ni David” ug ang tuod nga nanalingsing niini?

Ang panagna ni Isaias adunay daghan og katumanan. Sa usa ka bahin, ang Isaias 11:1 pwedeng isipon nga naggamit og paralelismo nga parehas og kahulogan, usa ka klase sa Hebreohanong balak diin ang ikaduhang bahin sa hugpong sa mga pulong nagsuporta sa kahulogan sa unang hugpong. Niini nga sitwasyon, ang kahoy pwedeng parehas og kahulogan sa manalingsing, ug ang tuod nga dunay kaliwatan. Sa laing pagkasulti, gipanagna ni Isaias nga ang usa ka kahoy o salingsing ang motubo gikan sa usa ka tuod. Natuman kini ni Jesukristo, nga mao ang salingsing nga mitubo gikan sa tuod ni Jesse. Si Jesse ang amahan ni Hari David ug katigulangan ni Jesukristo.

Ang kasulatan sa pagpahiuli motabang nato sa pagsabot sa dugang katumanan sa panagna ni Isaias. Sa gabii sa Septiyembre 21, 1823, si anghel Moroni mipakita sa 17 anyos nga si Joseph Smith ug giingnan siya bahin sa buluhaton nga ipahimo sa Dios kang Joseph. Isip kabahin niini nga pagbisita, si Moroni mikutlo og daghang mga panagna sa Daang Tugon, lakip ang Isaias 11. Giingnan niya si Joseph nga kini nga panagna “hapit na matuman.” Hapit 15 ka tuig ang milabay, sa Marso 1838, si Propeta Joseph Smith mitubag sa mga pangutana bahin sa Isaias 11. Ang iyang dinasig nga mga tubag, nga narekord sa Doktrina ug mga Pakigsaad 113, mipasabot sa pipila sa mga elemento niini nga panagna.

Ang Doktrina ug mga Pakigsaad 113:1–2 nagpahayag nga “ang Punoan ni Jesse” mao si Jesukristo. Gipasabot sa bersikulo 3–6 nga ang tawo nga gisimbolohan sa kahoy ug tuod mao ang kaliwat ni Jesse ug ni Ephraim nga maoy magdala sa “mga yawe sa gingharian, … alang sa pagpundok sa katawhan [sa Ginoo] sa kataposang mga adlaw.” Lagmit nagtumong kini kang Propeta Joseph Smith.

Isaias 11:10–12

Unsa ang “bandila aron masayod ang kanasoran”?

Sa panahon ni Isaias, ang bandila maoy usa ka banner nga dalhon sa kasundalohan nga nagpakita kon asa sila gikan nga nasod. Ipataas ang bandila panahon sa gubat aron daghang sundalo ang magtapok ilalom niini o magmartsa sunod niini. Ang bandila nga gihisgotan sa Isaias 11:10, nga gitinguha sa mga Hentil, mao ang “walay kataposan nga pakigsaad,” o ang ebanghelyo ni Jesukristo. Ang gipahiuli nga Simbahan ni Jesukristo mao ang bandila aron mapundok ang Israel balik Kaniya.

Isaias 11:16

Unsa kaha ang girepresentahan sa “lapad nga dalan nga agian sa nahibilin”?

Si Isaias naghisgot bahin sa usa ka lapad nga dalan nga motultol sa natibulaag nga mga tribo pabalik sa Israel. Bisan og posible nga pisikal nga dalan ang gitumong ni Isaias, lagmit simboliko siyang naghisgot sa usa ka tul-id ug hagip-ot nga dalan sa pakigsaad.

Pagkat-on pa og Dugang

Mga tabang sa pagsabot sa Isaias

Bruce R. McConkie, “Ten Keys to Understanding Isaiah,” Ensign, Oct. 1973, 78–83
Bradley R. Wilcox, “Upat ka Mahinungdanong Paagi ni Nephi sa Pagsabot sa Isaias,” Alang sa Kalig-on sa mga Kabatan-onan, Sept. 2022, 11–13
Ryan S. Gardner ug David A. Edwards, “How Can I Understand Isaiah?,” New Era, Mar. 2012, 18–22