“Moises 7,” Mga Tabang sa Kasulatan: Daang Tugon (2025)
Mga Tabang sa Kasulatan
Moises 7
Si Enoch padayong nagsangyaw sa paghinulsol. Gipanalipdan sa Ginoo ang Iyang katawhan gikan sa ilang mga kaaway. Gitukod ni Enoch ang siyudad sa Zion pinaagi sa mga baruganan sa pagkamatarong. Nakakita siyag panan-aw sa kasaysayan sa yuta gikan sa iyang adlaw ngadto sa Milenyum. Iyang nakita ang impluwensiya sa kaaway ug ang paghilak sa Dios alang sa pag-antos sa Iyang mga anak. Nakita pod daan ni Enoch ang pag-anhi sa Manluluwas, ang moabut nga Pagpahiuli sa ebanghelyo, ang pagkapundok sa Israel, ug ang pagbalik sa siyudad sa Zion dinhi sa yuta. Nahimaya si Enoch ug ang iyang siyudad.
Mga Kapanguhaan
Pahinumdom: Ang pagkutlo sa usa ka tinubdan nga wala gimantala sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw wala magpasabot nga kini o ang tagsulat niini gi-endorso sa Simbahan o nagrepresentar sa opisyal nga posisyon sa Simbahan.
Background ug Konteksto
Unsay atong nahibaloan bahin sa mga anak sa Canaan ug sa ilang tunglo?
Gamay ra ang nahibaloan bahin sa katawhan sa Canaan nga nanimuyo sa wala pa ang Lunop. Bisan og parehas og ngalan, walay ebidensiya sa kasulatan nga nagpakita nga kining mga tawhana paryente ni Cain. Wala usab ebidensiya nga konektado sila sa matarong nga mga tawo sa “yuta sa Cainan,” nga ginganlan sa apohan sa tuhod ni Enoch. Lahi pod ni sa apo ni Noe nga si Canaan ug sa mga Canaanhon nga sagad hisgotan diha sa Daang Tugon, nga ulahi nga moabot.
Nanagna si Enoch nga ang mga anak sa Canaan pagatunglohon og panas ug dili mabungahon nga yuta, tingali tungod sa ilang paglaglag sa katawhan sa Shum. Dayon ang rekord nag-ingon nga “dihay pagkaitumon nga midangat diha sa tanan nga mga anak sa Canaan, nga sila gitamay taliwala sa mga katawhan.” Dili klaro ang kahulogan sa “pagkaitumon” niini nga bersikulo. Nagtuo ang pipila nga ang maong “pagkaitumon” nagtumong sa itomon nga pamanit, pero walay gibutang sa teksto nga nagpamatuod ani.
Unsa kahay ipasabot nga naay mga higante sa yuta?
Gihisgotan ang mga higante diha sa asoy ni Enoch ug Noe. Kining duha ka asoy nagpakita nga ang mga higante maoy mga kaaway sa Dios ug sa Iyang mga propeta. Bisag ang pulong nga higante sa katibuk-an nagtumong sa usa ka tawo nga dako og pamarog, ang Hebreohanong pulong nga gihubad nga “mga higante” diha sa Genesis 6:4, nga nephilim, pwede usab nga nagpasabot og “kadtong mga napukan.” Dili klaro kon kining mga tawhana dagko og pamarog, ug kon ang termino igo lang naghulagway sa ilang napukan nga espirituwal nga kahimtang.
Unsa ang Zion?
Ang pagpadayag sa ulahing mga adlaw naghatag og kahulogan sa Zion ingon nga “ang putli og kasingkasing.” Pwede pod kining magtumong sa usa ka dapit diin nagpuyo ang mga putli og kasingkasing. Ang siyudad ni Enoch gitawag og “Zion” ug ang “Dakbayan sa Pagkabalaan.” Ang Ginoo nagpuyo uban ni Enoch ug sa iyang katawhan tungod sa ilang pagkahiusa, pagkamatarong, ug pag-atiman sa mga kabos. Sa ngadtongadto, ang siyudad ni Enoch gidala ngadto sa langit, diin ang “Dios midawat niini ngadto sa iyang sabakan.”
Ang ubang pakisayran sa kasulatan sa Zion nag-ila niini ingon nga ang karaang siyudad sa Jerusalem ug ang Bag-ong Jerusalem sa ulahing mga adlaw nga pagatukoron sa Jackson County, Missouri. Karon, gitambagan ang mga Santos sa Ulahing mga adlaw nga tukoron ang Zion bisan asa man sila nagpuyo. Mahimo nila kini pinaagi sa pagsangyaw sa ebanghelyo sa Manluluwas ug sa pagkinabuhi uyon sa mga baroganan sa panaghiusa, pagkadiosnon, ug gugmang putli nga gibuhat ni Enoch ug sa iyang katawhan. Si Propeta Joseph Smith mitudlo, “Maoy atong tinguha nga matukod ang Zion isip atong pinakamahinungdanon nga katuyoan.”
Unsay ipasabot nga ang siyudad sa Zion “gidala ngadto sa langit”?
Gihimaya si Enoch ug ang matarong nga mga sumusunod sa Dios, o gidala ngadto sa langit nga wala makasinati og kamatayon. Ang mga nabalhin sa pagkahimaya nga mga binuhat mao ang “mga tawo kinsa giusab nga aron dili sila makasinati og sakit o kamatayon hangtud sa ilang pagkabanhaw ngadto sa pagka-imortal.” Kadtong mga nabalhin sa pagkahimaya nga mga binuhat makasinati gihapon og kamatayon dihang mausab na sila ngadto sa binanhaw nga kahimtang, pero kini nga pag-usab kalit nga mahitabo.
City of Zion Translated [Siyudad sa Zion, Nahimaya], ni Del Parson
Unsay ipasabot nga ang “binhi ni Cain mga itum?”
Parehas sa gihatag nga kahulogan sa “pagkaitumon” nga midangat sa katawhan sa Canaan diha sa Moises 7:8, dili pod klaro ang kahulogan sa pulong nga “itum” diha sa bersikulo 22. Ang paghulagway sa kaliwat ni Cain nga unang nakaplagan diha sa basahon ni Moises naghisgot nga wala mangalagad ang Dios ngadto kanila kay “ang ilang mga buhat diha sa kangitngit” ug “sila wala maghupot sa mga sugo sa Dios.”
Human misulod si Cain sa dili balaang pakigsaad uban ni Satanas ug gipatay ang iyang igsoon nga si Abel, ang Ginoo nagpahayag og tunglo ngadto kang Cain. Ang tunglo ni Cain mao nga walay moturok nga kalan-on sa yuta para niya, maglatagaw siya ingon nga pugante, ug mahimulag siya sa presensiya sa Dios. Nagbutang usab ang Ginoo og wala matino nga marka kang Cain aron dili siya panimaslan sa uban.
Walay gipakita diha sa mga kasulatan nga ang marka ni Cain napasa ngadto sa iyang kaliwatan. Kinahanglan natong likayan nga mangagpas bahin sa gigikanan o hitsura sa marka nga gibutang kang Cain o kon aduna bay naapektohan niini nga tunglo gawas niya.
Tan-awa usab ang “Genesis 4:7–15; Moises 5:23–40. Unsay atong nahibaloan bahin sa tunglo ug marka nga gibutang kang Cain?”
Unsa ang bilanggoan nga giandam para sa daotan?
Mihilak ang Dios samtang nagtan-aw sa Iyang mga anak nga midumili sa pagsunod Kaniya ug mamatay sa Lunop sa wala madugay. Naghisgot Siya bahin sa usa ka bilanggoan nga Iyang giandam para nila, nga nagpasabot sa human sa mortalidad nga bilanggoan sa espiritu. Gitudloan sa Dios si Enoch nga pinaagi sa Pag-ula ni Jesukristo, kadtong naa sa bilanggoan sa espiritu mahatagan og kahigayonan nga maghinulsol.
Sa pagpadayag nga narekord sa Doktrina ug mga Pakigsaad 138, nakat-onan ni Presidente Joseph F. Smith nga ang mga nabilanggo nga espiritu—apil kadtong namatay sa Lunop—gihatagan og kahigayonan nga matudloan sa ebanghelyo ni Jesukristo pinaagi sa matarong nga mga espiritu gikan sa paraiso ug makadawat sa mga ordinansa sa ebanghelyo pinaagi sa pag-proxy. Si Presidente Smith mipamatuod, “Ang mga patay nga naghinulsol matubos, pinaagi sa pagkamasulondon ngadto sa mga ordinansa sa balay sa Dios, ug human nga ilang mabayaran ang silot sa ilang mga kalapasan, ug mahugasan nga limpyo, makadawat og ganti sumala sa ilang binuhatan, kay sila mga manununod sa kaluwasan.”
Unsay ipasabot nga “ang Kordero gipatay gikan sa katukoran sa kalibotan”?
Ang paghulagway ni Enoch kang Jesukristo ingon nga “ang Kordero … gipatay gikan sa katukuran sa kalibutan” naghatag og kusganong pahinumdom sa “walay kinutoban ug mahangtoron” nga kinaiyahan sa halad sa pag-ula sa Manluluwas. Sa premortal nga Konseho, gipili si Jehova sa paghimo sa halad sa pag-ula para sa mga sala sa kalibotan. Si Presidente Harold B. Lee mitudlo: “Ang Anak sa Dios … adunay gahum sa pagbuhat sa mga kalibutan, sa pagmando kanila. Mianhi siya dinhi isip ang Bugtong Anak aron sa pagtuman sa usa ka misyon, nga mahimong Kordero nga gipatay sa wala pa ang pagtukod sa kalibotan, sa pagpahinabo sa kaluwasan sa tanang mga katawhan. Pinaagi sa paghatag sa Iyang kinabuhi Iyang giablihan ang pultahan ngadto sa pagkabanhaw ug mitudlo sa paagi diin kita makaangkon sa kinabuhing dayon, nga nagpasabot nga mobalik ngadto sa presensya sa Amahan ug sa Anak. Kana mao si Jesus sa Iyang tanang pagkahalangdon.”
Sa basahon ni Mormon, gitudloan ni Hari Benjamin ang iyang katawhan—nga nagkinabuhi sa wala pa ang pagpangalagad sa yuta sa Manluluwas—nga “motuo nga moanhi si Kristo” aron sila “makadawat sa kapasayloan sa ilang mga sala, ug magmaya sa tumang kalipay, gani sama ra og siya nakaanha na taliwala kanila.” Kay ang halad sa pag-ula sa Manluluwas walay kataposan ug mahangtoron, kadtong nagpuyo sa wala pa ang Iyang pagpangalagad sa yuta mapanalanginan gihapon sa Iyang matubsanong gahom.
Sa unsang paagi nakatabang ang Hubad ni Joseph Smith aron mouswag ang atong pagsabot sa pakigsaad sa Dios ngadto ni Enoch ug Noe?
Ang asoy sa Lunop nga narekord sa Genesis naghulagway sa pakigsaad nga gihimo sa Dios ngadto kang Noe nga dili na gyod Niya lunopan ang yuta pag-usab. Sa Genesis 9:12–17, gitudloan sa Ginoo si Noe nga ang bangaw maoy usa ka pamatuod, o pahinumdom, sa maong pakigsaad.
Ang dinasig nga hubad sa Biblia ni Propeta Joseph Smith naghatag og dugang mga detalye bahin niini nga pakigsaad nga wala marekord sa Genesis. Gikan sa Moises 7 atong nakat-onan nga ang Dios unang mihimo niini nga pakigsaad ngadto kang Enoch. Dugang pa, gipasabot sa Hubad ni Joseph Smith sa Genesis 9 nga ang pagbalik ni Enoch ug sa iyang katawhan dinhi sa yuta sa ulahing mga adlaw mao ang bahin usab sa pakigsaad sa Ginoo.
Ang pamatuod sa bangaw naghatag og makahuloganong simbolo dihang ikonsiderar kining dugang nga aspeto sa pakigsaad. Pananglitan, usa ka iskolar ang nagsugyot nga ang pagkabawog sa bangaw magpahinumdom nato sa pagsaka sa Zion gikan sa yuta ngadto sa langit ug sa pagnaog niini sa yuta sa umaabot. Pwede usab nga ang bangaw nagpahinumdom nato sa koneksiyn sa langit ug yuta nga mahitabo dihang mahiusa ang siyudad ni Enoch sa mga Santos sa Dios dinhi sa yuta.
Unsay atong makat-onan bahin kang Jesukristo gikan sa Iyang mga titulo niini nga bersikulo?
Si Jesukristo mao ang Mesiyas, “ang Dinihogan,” nga gipili nga mahimong atong Manluluwas sukad sa sinugdan. Ingon nga Hari sa Zion, Siya magmando nga matarong sa Iyang mga Santos diha sa Zion sulod sa 1,000 ka tuig sa Milenyum. Siya “ang Bato sa Langit” ug ang seguradong pundasyon nga atong katukoran sa atong kinabuhi aron makabaton og mahangtorong kinabuhi. Siya ang bugtong dalan aron makabalik kita sa Amahan. Ang ganghaan nga Iyang gihatag aron makasulod ta sa dalan sa mahangtorong kinabuhi mao ang “paghinulsol ug bunyag pinaagi sa tubig.”
Imahe ni Kristo, ni Heinrich Hofmann
Unsay gipakita ni Enoch bahin sa kataposang mga adlaw?
Sa konklusyon sa panan-awon ni Enoch, gipasabot sa Ginoo nga sa kataposang mga adlaw mao ang panahon sa grabeng pagkadaotan ug pagsulay. Ang Ginoo usab misaad, “Apan ang akong mga katawhan Ako mopatunhay.” Dayon gihulagway sa Ginoo diha sa bersikulo 62 ang mahinungdanong mga paagi nga Iyang patunhayon ang Iyang katawhan sa kataposang mga adlaw:
“Ang pagkamatarung Ako mopakanaog gikan sa langit, ug kamatuoran Ako mopadala gikan sa yuta”
Bahin niini nga panagna, si Presidente Ezra Taft Benson mitudlo: “Nakita nato ang kahibulongan nga katumanan niana nga panagna sa atong henerasyon. Ang Basahon ni Mormon migawas gikan sa yuta, puno sa kamatuoran, nagsilbi nga maoy pinaka-‘sukaranang bato sa atong relihiyon’ (tan-awa sa Pasiuna sa Basahon ni Mormon). Ang Dios mipadala usab sa pagkamatarung gikan sa langit. Ang Amahan Mismo mipakita uban sa Iyang Anak ngadto ni Propeta Joseph Smith. Si anghel Moroni, Juan Bautista, Pedro, Santiago, ug daghan pang mga anghel gisugo gikan sa langit sa pagpahiuli sa gikinahanglang mga gahom ngadto sa gingharian. Dugang pa, nakadawat si Propeta Joseph Smith og pagpadayag human sa usa ka pagpadayag gikan sa kalangitan atol niadtong unang lisod kaayong mga katuigan sa paglambo sa Simbahan. Kini nga mga pagpadayag gipatunhay alang kanato diha sa Doktrina ug mga Pakigsaad.”
“Aron pagpundok sa akong pinili gikan sa upat ka mga suok sa yuta”
Ang Ginoo misaad nga ang kamatuoran ug pagkamatarong ang “mosilhig sa yuta ingon sa usa ka lunop, aron pagpundok sa akong pinili gikan sa upat ka mga suok sa yuta.”
Bahin sa pagpundok sa Israel, o sa pinili sa Dios, si Presidente Russell M. Nelson mitudlo: “Sigurado nga kini karon ang ulahing mga adlaw, ug ang Ginoo mipadali sa Iyang buhat sa pagpundok sa Israel. Kana nga panagpundok mao ang labing importanteng butang nga nahitabo sa yuta karon. Walay makatandi niini sa gidak-on, walay makatandi niini sa kaimportante, walay makatandi niini sa kahalangdon. Ug kon pilion ninyo, kon gustuhon ninyo, mamahimo kamong dakong bahin niini. Mahimo kamong dakong bahin sa usa ka dakong butang, mahinungdanong butang, halangdong butang!
“Kon maghisgot kita kalab[o]t sa pagpundok, nagsulti lamang kita niining sukaranang kamatuoran: ang matag usa sa mga anak sa atong Langitnong Amahan, sa matag [habig] sa tabil, angayang makadungog sa mensahe sa gipahiuli nga ebanghelyo ni Jesukristo. Mohukom sila sa ilang kaugalingon kon gusto ba nilang masay[o]d pa og dugang. …
“Ang Ginoo misulti kang Propeta Joseph Smith nga karon, nagpasabut sa atong panahon, mao ang ika-onse nga oras ug ang katapusang higayon nga Siya motawag og mga mamumuo ngadto sa Iyang ubasan sa tuyo nga mapundok ang mga pinili gikan sa upat ka suok sa yuta.”
“Zion, usa ka Bag-ong Jerusalem”
Ang Ginoo misaad nga sa kataposang mga adlaw magtukod Siya og “usa ka Balaan nga Dakbayan, … ug kini pagatawgon og Zion, usa ka Bag-ong Jerusalem.” Gikan sa pagpadayag sa ulahing mga adlaw, atong nakat-onan nga kining balaang siyudad tukoron diha sa kontinente sa America ug mahimong usa ka dapit diin pundokon ang nawalang mga tribo sa Israel.
Gihulagway sa mga kasulatan ang Bag-ong Jerusalem ingon nga “usa ka siyudad nga dangpanan, usa ka dapit sa kasegurohan alang sa mga santos sa Labing Halangdon nga Dios.” Magpundok didto ang mga tawo gikan sa tanang nasod. Gitudloan sa Ginoo si Enoch nga ang iyang siyudad sa Zion mobalik sa yuta og mouban niadtong anaa sa Bag-ong Jerusalem una pa ang Ikaduhang Pag-anhi sa Manluluwas ug sa milenyum nga pagmando.
Magkat-on pa og Dugang
Pagtukod sa Zion
-
D. Todd Christofferson, “Dali na diri sa Zion,” Liahona, Nob. 2008, 37–40
-
Gerrit W. Gong, “Pagpahinabo sa Zion,” Liahona, Sep. 2021, 6–9
Gugma sa Dios
-
Jeffrey R. Holland, “Ang Kahalangdon sa Dios,” Liahona, Nob. 2003, 70–73
Ang buluhaton sa kataposang mga adlaw
-
D. Todd Christofferson, “Pagpangandam alang sa Pagbalik sa Ginoo,” Liahona, Mayo 2019, 81–84
-
Russell M. Nelson, “Ang Umaabot sa Simbahan: Pag-andam sa Kalibotan alang sa Ikaduhang Pag-anhi sa Manluluwas,” Liahona, Abr. 2020, 12–17
Media
Mga Hulagway
Paghulagway ni Ben Simonsen
Cumorah’s Hill [Bungtod sa Cumorah], ni Jon McNaughton