Mga Tabang sa Kasulatan

Ester

Human gitangtang ni Hari Ahasuero sa Persia ang iyang unang asawa, si Vasti, gikan sa trono, iyang gipili si Ester isip rayna. Gitago ni Ester ang iyang kagikan isip Judeo sumala sa gisugyot sa iyang tig-atiman nga si Mardoqueo, nga usa ka opisyal sa palasyo ni Ahasuero. Nasuko kang Mardoqueo ang magtatambag sa hari, si Haman, nga nagplano nga ipapatay ang tanang Judeo sa gingharian. Gibutang sa peligro ni Ester ang iyang kinabuhi pinaagi sa pag-adto sa hari bisan og wala ipatawag ug gibutyag ang plano ni Haman. Ang pagpanginlabot ni Ester nakaluwas sa iyang katawhan. Sa bali nga kahimtang, si Haman ang gipatay ug gipasidunggan si Mardoqueo.

Mga Kapanguhaan

Pahinumdom: Ang pagkutlo sa usa ka tinubdan nga wala gimantala sa Ang Simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw wala magpasabot nga kini o ang tagsulat niini gi-endorso sa Simbahan o nagrepresentar sa opisyal nga posisyon sa Simbahan.

Background ug Konteksto

Unsa ang basahon sa Ester?

Ang basahon sa Ester nag-asoy sa istorya ni Rayna Ester, nga gibutang sa peligro ang iyang kinabuhi aron luwason gikan sa pagkalaglag ang iyang katawhan. Ang mga hitabo niini nga basahon nahitabo panahon sa pagmando ni Hari Ahasuero, nga nailhan nga Xerxes I, nga nagmando sa Persia gikan 486 hangtod 465 BC. Samtang ang pipila ka Judeo ang mibalik sa Jerusalem human mapildi ni Hari Ciro ang Babilonia niadtong 539 BC, daghan ang nagpabiling destiyero, apil si Ester. Gihulagway sa asoy si Ester nga nahimong rayna sa Persia ug dayon giatubang ang kapeligrohan sa kamatayon uban sa iyang katawhan. Gihatag usab niini ang orihinal sa Judeong pista nga Purim ug kon unsaon kini paghimo.

Bisan tuod ang basahon sa Ester “wala direktang maghisgot sa Dios, … Naa ang iyang presensiya sa tibuok basahon kay gipakita ani ang balaang katuyoan … ug naghisgot bahin sa pagpuasa aron maluwas.” Kay dili segurado kon tukma ba ni sa kasaysayan, gikuwestiyon sa pipila ka mga iskolar kon angay ba ning iapil sa Biblia.

Ang basahon sa Ester pwedeng bahinon base sa mosunod:

Ester 1–2: Wala malipay si Hari Ahasuero sa pamatasan ni Rayna Vasti ug gitangtang siya sa iyang trono. Gipili ni Ahasuero si Ester isip iyang bag-ong rayna.
Ester 3–5: Nagplano si Haman nga laglagon ang tanang Judeo sa gingharian human mibalibad si Mardoqueo nga moyukbo niya. Girisgo ni Ester ang iyang kinabuhi pinaagi sa pag-adto sa hari bisan og wala ipatawag. Mabination siyang giabiabi sa hari ug miuyon nga motambong si Ester sa kombira uban ni Haman.
Ester 6–8: Gisultian ni Ester ang hari bahin sa plano ni Haman nga ipapatay ang mga Judeo. Gipabitay sa hari si Haman, gipasidunggan si Mardoqueo, ug gitugotan si Mardoqueo ug Ester nga tugbangan ang sugo sa pagpatay sa mga Judeo.
Ester 9–10: Nadawat sa mga Judeo ang pagtugot sa hari nga patyon ang ilang mga kaaway diha sa gingharian. Ilang gitukod ang Pista sa Purim sa paghinumdom sa milagrosong pagluwas gikan sa plano ni Haman.

Ester 1:1–3

Asa ang Susa?

Si Ester nagpuyo sa Susa, usa sa mga kaulohan sa Imperyo sa Persia. Nahimutang kini sa kasadpang Iran karon, mga 325 kilometros sa silangan sa karaang Babilonia. Sa Susa pod nag-alagad si Nehemias isip cupbearer ni Hari Artaxerxes ug diin nakita ni Daniel ang usa ka panan-awon.

mapa sa Imperyo sa Persia — Mga Mapa sa Biblia, num. 7, “Ang Imperyo sa Persia”

Ester 2:5–7

Nganong si Ester gitawag og Hadasa?

Sama sa ubang nadestiyero nga Judio sa Persia, si Ester naay Hebreohanon ug Persianhon nga ngalan. Hadasa ang iyang Hebreohanong ngalan, nga nagkahulogang “mirto.” Ang iyang Persianhong ngalan nga Ester, nagkahulogang “bituon.”

Ester 2:19

Nganong si Mardoqueo naglingkod sa ganghaan sa hari?

Ang ganghaan sa hari maoy tapokanan sa entrada sa palasyo. Ang paglingkod sa ganghaan sa hari nagpasabot nga ang usa ka tawo naay opisyal nga posisyon sa pagprotektar sa hari. Balikbalik nga gihisgotan sa asoy nga nagserbisyo si Mardoqueo niini nga posisyon, apil niini ang panahon dihang nadungog niya ang plano sa mga guwardiya nga patyon ang hari.

Ester 3:1–10

Nganong wala miyukbo si Mardoqueo ni Haman?

Ang pagyukbo sa usa ka opisyal sa politika wala gidili ubos sa balaod ni Moises. Pero, naay usa ka detalye gikan sa teksto nga makatabang tingali sa pagpatin-aw kon nganong wala miyukbo si Mardoqueo ngadto ni Haman. Giila sa asoy si Haman ingon nga kaliwat ni Agag, nga lagmit nagkahulogan nga kaliwat siya ni Hari Aga nga taga-Amalek. Dugay nang kaaway sa mga Israelinhon ang mga taga-Amalek. Ang hinundan tingali nga midumili si Mardoqueo nga moyukbo ni Haman ug ang determinasyon ni Haman nga ipapatay ang mga Judeo mao ang dugay nang wala pagsinabtanay tali niining duha ka grupo sa mga tawo.

Ester 3:7

Unsay ipasabot sa “ripa nga gitawag nila og Purim”?

Aron mahibaloan kon unsang adlawa pamatyon ang tanang Judeo sa Persia, si Haman ug ang iyang mga sulugoon “naghimo og usa ka ripa nga gitawag og purim.” Komon sa karaang Near East ang pagripa aron mohimo og desisyon o mahibaloan ang kapalaran. Sagad naglakip kini sa pag-itsa og gagmayng butang sama sa gagmayng bato, bukog, o ivory. Ang Judeo nga pista sa Purim gikuha ang ngalan niini gikan sa pur, ang pulong sa Persia para sa “ripa.”

Ester 4:1

Nganong gigisi ni Mardoqueo ang iyang sinina ug magsul-ob og sako ug magbutang og abo?

Sa panahon sa Biblia, ang paggisi sa sinina, pagsul-ob og sako, ug pagbutang og abo o abog sa ulo maoy tradisyonal nga paagi sa pagpahayag sa kasakit o grabeng kaguol. Ang sako naay gaspang ug gahion nga materyal nga sagad himoong lig-on nga mga bag.

Ester 4:11

Nganong wala sulayi ni Ester ang laing paagi aron ipahibalo sa hari ang plano ni Haman?

Nahibalo si Ester nga ipameligro niya ang iyang kinabuhi kon moatubang siya sa hari nga wala ipatawag. Kay peligroso man, daghan ang nakapangutana kon nganong wala man niya sulayi paggamit ang opisyal nga mga paagi aron maistorya ang hari. Ang usa ka posibilidad mao nga gilikayan ni Ester nga mahibaloan ni Haman ang iyang mensahe, nga posibleng mosabotahe sa iyang plano.

Ester 4:14

Unsay ipasabot ni Mardoqueo dihang giingnan niya si Ester nga basin naa siya sa gingharian “tungod ug alang sa panahon nga sama niini”?

Gipasabot ni Mardoqueo nga posibleng gibutang sa Ginoo si Ester ingon nga rayna aron magamit Niya siya sa pagluwas sa mga Judeo. Ang mga lider sa Simbahan sa modernong panahon naay samang obserbasyon bahin sa pagkanaa sa Ginoo sa atong kinabuhi. Si Elder Neal A. Maxwell mitudlo nga “dili mobuhat [ang Ginoo] sa mga butang pinaagi sa ‘sulagma,’ apan pinaagi sa ‘balaan nga plano.’” Si Elder Ronald A. Rasband mipamatuod: “Ang kamot sa Ginoo nagagiya kaninyo. Pinaagi sa ‘balaan nga plano,’ anaa Siya sa ginagmayng mga detalye sa inyong kinabuhi ingon man usab sa mahinungdanong mga panghitabo.”

Queen Esther [Rayna Ester], ni Minerva K. Teichert

Ester 6:1

Unsa ang “basahon sa mga rekord sa mga Cronicas”?

Ang basahon nga gibasa sa sulugoon sa hari mao ang opisyal na rekord sa mga hitabo sa imperyo sa Persia. Gihisgotan usab kini nga rekord diha sa Ester ug sa Esdras. Wala direktang hisgoti ang impluwensiya sa Ginoo nga mitultol sa hari nga basahon kining partikular nga bahin sa rekord, nga nagpahinumdom niya sa gihimo ni Mardoqueo pipila ka tuig na ang milabay.

Ester 8:3–12

Nganong si Ester padayong naghangyo para sa mga Judeo bisan human sa kamatayon ni Haman?

Gipakita sa teksto nga ang mando ni Hari Ahasuero, nga nagsugo sa paglaglag sa mga Judeo, dili na mabawi. Busa gikombinsir ni Ester ang hari nga magpakanaog og laing mando nga magtugot sa mga Judeo sa pagdepensa sa ilang kaugalingon sa wala pa ang gitakdang adlaw sa pagpatay kanila.

Ester 9:20–28

Unsa ang Pista sa Purim?

Aron saulogon ang ilang kaluwasan, gisugdan sa mga Judeo ang bag-ong kasaulogan nga gitawag og Purim. Ang ngalan naggikan sa pur (ripa) ni Haman aron mahibaloan ang petsa sa paglaglag sa mga Judeo. Karon, gisaulog gihapon sa mga Judeo ang Pista sa Purim. Dili parehas sa solemneng mga pagsaulog sa ubang kasaulogan sa mga Judeo, ang Purim kinahanglang saulogon uban ang paghugyaw ug kabanha. Saulogon kini nga naay pagkaon, musika, ug uban pang kombira, apil ang paghinatagay og mga regalo ngadto sa mga pobre. Sa Purim, magsul-ob og tradisyonal nga sinina ang mga Judeo ug magpundok sa sinagoga, diin basahon o dramahon ang tibuok istorya ni Ester. Ang mga maminaw sa istorya mosinggit og boo o magsabasaba dihang hisgotan si Haman aron matabonan ug dili madungog ang iyang ngalan. Dihang basahon ang ngalan ni Mardoqueo, manghugyaw sa kalipay ang mga maminaw.

Pagkat-on pa og Dugang

Ang kaisog ni Ester

Thomas S. Monson, “May You Have Courage,” Liahona, Mayo 2009, 123–27
Mary Ellen Smoot, “For Such a Time as This,” Ensign, Nob. 1997, 86–88

Media

Mga Bidyo

Mga Imahe

Si Rayna Ester nagluhod atubangan sa hari — Queen Esther Saves Jehovah’s People [Giluwas ni Rayna Ester ang Katawhan ni Jehova], ni Sam Lawlor

Si Rayna Ester nagluhod samtang nag-ampo — Faith of Queen Esther [Hugot nga Pagtuo ni Rayna Ester], ni Sandra Rast

Ester mihangad ug miampo — Esther [Ester], ni James Johnson

Si Ester nagluhod atubangan sa hari — Esther before the King [Si Ester atubangan sa Hari], ni Minerva K. Teichert