2025
Ngaahi Taimi Faingataʻa ʻi Ho Fāmilí?
Fēpueli 2025


Ngaahi Taimi Faingataʻa ʻi Ho Fāmilí?

Ko ha foʻi moʻoni ʻeni ʻe ono ke manatuʻi ʻi he taimi ʻokú ke ongoʻi ai ʻoku ʻikai ke lelei hoʻo moʻui fakafāmilí.

loto-mafesifesi

ʻŪ tā fakatātā ʻa Emily Davis

Kuó ke tofanga nai ʻi ha tūkunga faingataʻa fakafāmili?

Hangē ko ʻení, mahalo kuó ke aʻusia ha:

  • Vete mali ʻa e ongomātuʻá.

  • Fekeʻikeʻi pe fakakikihi ʻi ʻapi.

  • Faingataʻa ke feohi lelei mo ha tuofefine pe tuongaʻane pe mātuʻa.

  • Ngaohikovia pe liʻekina.*

  • Ko hano fai ʻe ha mēmipa ʻo e fāmilí ha ngaahi fili taʻe-fakapotopoto, ʻo mavahe mei he Siasí, pe mālōlō.

Neongo pe ko e hā ha faʻahinga tūkunga faingataʻa ʻi ho fāmilí, ko hono moʻoní ʻoku fuʻu—faingataʻa. Ko ha ngaahi meʻa eni ʻe ono ʻoku totonu ke ke ʻilo.

ongo nima ʻoku fakafuo ha foʻi haati

1. ʻOku ʻofeina koe

Tatau ai pē pe ʻokú ke ongoʻi ha ʻofa mei ho fāmili ʻi he māmaní pe ʻikai, ka ke ʻiloʻi ko ha mēmipa koe ʻo e fāmili ʻo e Tamai Hēvaní, pea ʻokú Ne ʻofa ʻiate koe ʻo lahi ange ʻi he meʻa ʻokú ke fakakaukau ki aí. Neongo naʻe fakatupu ʻe he ʻOtuá mo Sīsū Kalaisi ha ngaahi māmani taʻefaʻalaua, ka ʻoku ʻafioʻi mo ʻofaʻi koe ʻe he ʻOtuá.

“Neongo ʻoku ʻikai ke tau haohaoa, ka ʻoku ʻofa moʻoni ʻa e [ʻOtuá] ʻiate kitautolu. Neongo te tau ongoʻi hē mo taumuʻavalea, ka ʻoku fālute kakato kitautolu ʻe he ʻofa ʻa e ʻOtuá.”

tokotaha ʻoku fuʻu fiefia

2. ʻOku ʻikai ke ke tuenoa

ʻOua te ke ongoʻi tuenoa—ʻokú ke kau mo ha toko tolu ʻoku ʻikai hano ngataʻanga Honau mālohí. Te ke lava ʻo lotu ki hoʻo Tamai Hēvaní, ʻa ia ʻokú Ne fanongo mo tali hoʻo lotú. Te ke lava ʻo falala ki he Fakamoʻuí, ʻa ia ʻoku mahino maʻu pē kiate Ia, naʻa mo e taimi ʻoku ʻikai mahino ai ki he kakai kehé (vakai, ʻAlamā 7:11–12). Te ke lava ʻo maʻu maʻu pē ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní, ke fakafiemālieʻi mo fakahinohinoʻi koe, ʻi hoʻo feinga ke tauhi hoʻo ngaahi fuakavá.

Makehe mei he meʻa mālohi taha ʻi he ʻunivēsí, ʻokú ke kau mo ha kakai tokolahi kehe—ʻi he ongo tafaʻaki fakatouʻosi ʻo e veilí. ʻOku poupouʻi koe ʻe he “ngaahi kau tau ʻo e langí”. ʻOku fiemaʻu kimoutolu. ʻOkú ke kau ki ai. ʻOku ʻikai te ke teitei tuenoa.

“ʻE ʻi ai ha ʻaho te ke sio mai ai ki ho ngaahi taimi faingataʻá, peá ke ʻiloʻi naʻe tuʻu maʻu pē ʻa e [ʻOtuá] ʻi ho tafaʻakí.”

laʻā

3. ʻOku mahuʻinga hoʻo sīpingá

Fakatatau ki ho tūkungá, mahalo ʻe ʻi ai pe ʻikai ke ʻi ai ha meʻa lahi te ke lava ʻo fai ke fakaleleiʻi e palopalema ho fāmilí pe liliu ʻa e fakafōtunga mo e tui ʻa ha mēmipa ʻo e fāmilí. Ka ʻi hoʻo fili ke muimui ki he Fakamoʻuí, ʻe lava ʻe hoʻo tā-sīpinga leleí ʻo fai ha liliu lahi ange ʻi he meʻa ʻokú ke ʻiloʻí.

“ʻE lava ʻe heʻetau sīpinga faka-Kalaisi ʻo e angaʻofá, anga māʻoniʻoní, fiefiá, mo e ʻofa moʻoni ki he kakai kotoa pē ʻo fokotuʻu … ha maama kamo ke ne tataki kinautolu.”

ongo tamaiki fefine ʻokú na fāʻofua

4. ʻE lava ke tokoniʻi koe ʻe he ʻEikí ke ke ʻofa mo faʻa fakamolemole

ʻI ha ngaahi tūkunga lahi, ko e taha ʻo e ngaahi meʻa lelei taha te ke lava ʻo fai maʻá e kau mēmipa ho fāmilí ko e feinga ke ʻofa mo fakamolemoleʻi kinautolu. Kapau ʻoku ngali faingataʻa ia, falala ki he ʻEikí ke Ne tokoniʻi koe.

“Te ke lava fakafou ʻi Heʻene Fakalelei taʻefakangatangatá, ʻo fakamolemoleʻi ʻa kinautolu kuo nau fakamamahiʻi koé pea mahalo he ʻikai ke nau teitei tokanga ki heʻenau angakovi atú.”

fuʻu ʻakau fakafāmilí

5. ʻE fakaofo ʻa e ngaahi fokotuʻutuʻu fakafāmili taʻengatá

Mahalo pē ʻokú ke hohaʻa ki he kahaʻu ho fāmilí—ʻo tatau pē ki he taʻengatá. Ka te ke lava ʻo falala ʻoku lava ʻe heʻetau Tamai Hēvani ʻofá ʻo fakaleleiʻi ʻa e meʻa kotoa pē.

“Moʻui taau pē koe mo e nāunau fakasilesitialé, pea ʻe toe fakaʻofoʻofa ange e fokotuʻutuʻu ʻo e fāmilí ʻi he meʻa ʻokú ke lava ʻo mafakakaukauʻí.”

ʻakau ʻoku tupu ʻi he laʻaá mo e ʻuhá

6. ʻE lava ke hoko hoʻo ngaahi ʻahiʻahí ko ha ngaahi tāpuaki

ʻI hoʻo tafoki ki he Tamai Hēvaní, te Ne tokoniʻi koe ʻi ho ngaahi faingataʻaʻiá. Te Ne lava ʻo toʻo ʻa e ngaahi meʻa faingataʻá pea liliu kinautolu ki hoʻo leleí (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 98:3).

“ʻIkai nai ʻe mālie, kapau ko e fakaʻosinga ʻo ʻetau moʻuí, te tau lava ʻo vakai ki he ngaahi vā fetuʻutaki [fakafāmili] ko iá, ʻo aʻu ki he ngaahi taimi faingataʻá, ko e ngaahi meʻa tofu pē ia naʻá ne tokoniʻi kitautolu ke tau hoko ʻo tatau ange mo hotau Fakamoʻuí? Ko e feohi faingataʻa kotoa pē ko ha faingamālie ia ke ako ai ʻa e founga ke ʻofa ʻi ha tuʻunga loloto angé—ko ha tuʻunga faka-ʻOtuá.”