Stap 4: Schriftelijk een diepgaande en onbevreesde morele inventaris van onszelf opmaken

Kernbeginsel: waarheid

Het doel van stap 4 is naar ons verleden te kijken om onze zwakheden beter te begrijpen en te beseffen wat ons ervan weerhoudt om zoals de Heiland te worden en anderen te dienen. Angst, rechtvaardiging en ontkenning kunnen bijvoorbeeld ons vermogen om dingen duidelijk te zien vertroebelen. Maar we kunnen iets niet veranderen als we ons er niet volledig van bewust zijn. Een inventaris geeft ons inzicht in alles wat ons herstelproces in de weg staat. Om onze inventaris op te stellen, moeten we eerlijk tegen onszelf zijn over wie we zijn en wat we hebben meegemaakt, zodat we God kunnen vragen ons te helpen veranderen, beter worden en genezen.

We hebben allemaal heel moeilijke dingen meegemaakt. Ons hart is gebroken en we hebben pijnlijke emotionele littekens. We wendden ons tot verslavende middelen en gedrag die de pijn verdoofden, en vervolgens besloten we om deze tijdelijke verlichting te blijven nastreven. Dit gedrag veroorzaakte nog meer pijn, wat ons nog meer reden gaf om naar de verslaving te grijpen om met de pijn om te gaan. De pijn van het leven en ons verslavingsgedrag zorgden voor enorm veel schaamte die we probeerden te verbergen, vergeten of ontkennen.

Onze verslavingen, angst en ontkenning verstoorden ons vermogen om eerlijk over ons leven na te denken. We ontkenden of begrepen niet welke schade onze verslaving in onze relaties aanrichtte. Dus deden we er alles aan om te vergeten, te rechtvaardigen of tegen onszelf te liegen om met onze pijn om te gaan. Als gevolg daarvan zagen we veel van onze fouten niet in of probeerden we ze te vergeten. We hadden zo overtuigend tegen onszelf gelogen dat we een groot deel van ons verleden niet duidelijk konden zien. Onze buddy en anderen in herstelgroepen vroegen ons om het moeilijke werk te doen en aan onszelf toe te geven wat we misschien waren vergeten of niet wilden zien. Alleen dan zouden we begrijpen dat we de genezing van de Heiland nodig hebben.

Het vooruitzicht om op ons verleden terug te blikken en het dan op te schrijven, leek overweldigend en soms zelfs onmogelijk. Het kostte veel moeite en werk om dit te doen. We moesten ons hart en verstand doorzoeken om ons onze ervaringen uit het verleden te herinneren, en het was moeilijk voor ons om ze op te schrijven. Het belangrijkste was dat we gingen zitten en begonnen met schrijven. Dit dwong ons om ons nieuwe, versterkte vertrouwen in God te oefenen. Onze hoop op genezing, vergeving en bevrijding uit knechtschap gaf ons de moed om het te proberen. We vroegen God om hulp om onze angst te overwinnen. We vroegen Hem ons te helpen zodat we ons moedig onze fouten en pijn konden herinneren en onder ogen konden zien. Hij hoorde ons en stond voor ons klaar.

Onze buddy’s waren essentieel voor ons om moedig verder te gaan met deze stap. Omdat ze deze stap zelf hadden genomen, konden ze ons aanmoedigen en ons helpen om ons verleden duidelijk te zien. Het was niet perfect, maar we deden ons best. En uiteindelijk was het genoeg. Door de destructieve elementen in ons leven te herkennen en ontdekken, hadden we een noodzakelijke stap gezet om ze recht te zetten. We vonden het ook nuttig om het goede in ons verleden te herkennen en de positieve dingen die we hadden gedaan en de sterke punten die we hadden ontwikkeld, en deze in onze inventaris op te nemen. Door stap 4 konden we God een eerlijk verslag geven van wie we zijn, van zowel onze zwakheden als onze sterke kanten.

Deze schriftelijke lijst van onze wrok, angsten, veroorzaakte schade en sterke punten wordt een cruciale troef in ons herstelproces. Als we uiteindelijk bij stap 6 en 7 komen, zullen we onze inventaris gebruiken om de zwakke punten die ons voortdurend in een destructieve cyclus houden onder de loep te nemen. Het waren bijvoorbeeld hoogmoed en angst die ons ervan weerhielden onze fouten toe te geven, waardoor we relaties en vertrouwen beschadigden. En als we dan bij stap 8 en 9 komen, hebben we de mogelijkheid om de mensen uit onze inventaris te vergeven en het met hen goed te maken.

Actiestap

Dit is een actieprogramma. Onze vooruitgang hangt af van het consequent toepassen van de stappen in ons dagelijks leven. Dit noemen we ‘de stappen uitvoeren’. De volgende acties helpen ons tot Christus te komen zodat we de nodige leiding en kracht ontvangen om de volgende stap in ons herstel te zetten.

Maak met de hulp van een buddy een inventaris op

In deze stap beginnen we door onze werken ons geloof te oefenen (zie Jakobus 2:17–18). Voor velen van ons is dit de moeilijkste stap. Hij kan moeilijk, pijnlijk en overweldigend zijn, en we denken misschien dat we verantwoording moeten afleggen voor alles in ons verleden. Het opstellen van onze inventaris hoeft echter geen onoverkomelijke taak te zijn. We kunnen gaan zitten, bidden en beginnen te schrijven, ook al schrijven we maar over één vraag of gebeurtenis per keer.

Neem de voorbeelden en beginselen in het aanhangsel door (bijvoorbeeld op het werkblad). We kunnen een van deze voorbeelden als sjabloon gebruiken om ons op weg te helpen. Als we dit proces te ingewikkeld maken, is het veel moeilijker om te beginnen of vooruitgang te boeken. Dus bij het schrijven van onze eerste inventaris is het misschien het beste om het eenvoudig te houden. We kunnen er altijd op terugkomen terwijl we de stappen uitvoeren. Werk bij het opstellen van je inventaris samen met je buddy. God zegent ons als we dit werk doen, en we zullen er nooit spijt van hebben.

Studie en begrip

De volgende Schriftteksten en uitspraken van kerkleiders kunnen helpen bij ons verslavingsherstel. We kunnen ze gebruiken om te mediteren en te studeren, en er in ons dagboek over schrijven. We moeten eerlijk en specifiek zijn in ons schrijven om er het meeste voordeel uit te halen.

Verslaving is een symptoom

‘Want zoals iemand in zijn hart overweegt, zo is hij’ (Spreuken 23:7, naar de King Jamesbijbel).

Velen van ons gingen ervan uit dat onze verslaving een lichamelijk probleem is. We waren verbaasd toen we ontdekten dat onze gedachten, gevoelens en overtuigingen aan de basis van ons verslavingsgedrag liggen. De moeilijke combinatie van ons brein, ons lichaam en onze houding zorgt ervoor dat we vastzitten. We zagen in dat ons verslavingsgedrag niet ons grootste probleem is, maar een schadelijke oplossing voor onze echte problemen.

• Hoe kan dit perspectief op mijn verslaving mij helpen om mijn inventaris op te stellen?

Een inventaris opmaken

In de Schriften vinden we veel uitnodigingen om goed en eerlijk naar onszelf te kijken. In Alma 5:14 staat hier een prachtig voorbeeld van. De profeet Alma stelde de volgende inventarisvragen: ‘Bent u geestelijk uit God geboren? Hebt u zijn beeld in uw gelaat ontvangen? Hebt u die machtige verandering in uw hart ondervonden?’ We raden je aan de rest van Alma 5 te bestuderen voor meer voorbeelden van inventarisvragen die we onszelf kunnen stellen.

Het kan heel nuttig zijn om een inventaris op te maken van waar we momenteel staan. Een bedrijf dat bijvoorbeeld niet regelmatig zijn activa en passiva inventariseert, floreert meestal niet. Een inventaris opmaken is een kans voor ondernemers om objectief te bepalen wat waardevol is en moet worden behouden, en wat nadelig is en weg moet. Als ondernemers oneerlijk zijn en zichzelf voor de gek houden over de ware aard van de inventaris, zullen ze niet in staat zijn om nauwkeurige beslissingen te nemen over de waarde van hun goederen.

Zo is het ook belangrijk dat wij eerlijk naar ons leven en karakter kijken.

• Als ik God in gebed vraag om me te helpen eerlijk te zijn, wat leert de Heilige Geest mij dan over mijn neiging om de realiteit van mijn toestand en omstandigheden te ontkennen?

• Hoe heb ik mezelf voor de gek gehouden over mijn zwakheden?

• Waarom heb ik mijn werkelijke waarde en kracht niet gezien?

Ons verleden onder ogen zien

‘En wanneer ik ernaar verlang mij te verblijden, zucht mijn hart wegens mijn zonden; toch weet ik op wie ik heb vertrouwd’ (2 Nephi 4:19).

Bij het opmaken van onze inventaris waren er momenten waarop ons hart zuchtte wegens onze zonden en de pijn die we hadden doorstaan.

• Hoe kan vertrouwen op God mij helpen bij het opstellen van mijn inventaris en het onder ogen zien van mijn zonden en pijn?

Erop vertrouwen dat Hij ons zal genezen

‘Vertrouw op de Heere met heel je hart, en steun op je eigen inzicht niet. Ken Hem in al je wegen, dan zal Hij je paden rechtmaken’ (Spreuken 3:5–6).

Door een inventaris kunnen we het hele plaatje zien. Daardoor worden we ons bewust van onze gedachten, gevoelens en daden, en beseffen we wie door onze keuzes zijn geraakt. Twee van de rode draden in veel van onze inventarissen waren angst en een te grote afhankelijkheid van onszelf. Bij stap 3 hebben we beloofd op God en dit herstelproces te vertrouwen. Onze inventaris is de volgende stap in het herstel en zal ons concrete ideeën opleveren om verder te gaan.

• In welke opzichten zouden mijn leven en keuzes anders zijn als ik mijn hoogmoed losliet en in plaats daarvan op God vertrouwde?

• Welke terughoudendheid heb ik om voorwaarts te gaan in mijn voornemen om mijn leven en wil aan Gods zorg over te geven?

• Als ik God vraag of Hij bij elke stap in mijn herstel voor mij zal zorgen, wat is dan het antwoord dat ik door de Heilige Geest in mijn hart en verstand ontvang? Houd in gedachten dat Gods manier om voor ons te zorgen soms anders is dan de manier die we zelf zouden kiezen.

Geestelijke ziekte

‘Soms is een geestelijke ziekte het gevolg van zonde of emotionele wonden waar we onder lijden. Soms storten we geestelijk zo langzaam in dat we nauwelijks weten wat ons overkomt. Zoals bij lagen sedimentgesteente kunnen geestelijke pijn en verdriet zich geleidelijk opstapelen en zo zwaar op onze geest rusten dat het bijna ondraaglijk wordt. […]

‘Maar hoewel geestelijke beproevingen echt bestaan, wil dat niet zeggen dat ze ongeneeslijk zijn.

‘Wij kunnen geestelijk genezen.

‘Zelfs de diepste geestelijke wonden, ja, zelfs die wonden die ongeneeslijk lijken, kunnen genezen.’ (Dieter F. Uchtdorf, ‘Dragers van hemels licht’, Liahona, november 2017, 78.)

Denk eens na over de drie ergste dingen die je ooit hebt gedaan. Was je dicht bij de Heiland en zijn Geest toen je die dingen deed? Als je net zo was als wij, stond je niet open voor zijn Geest. Velen in herstel noemen deze afzondering ‘geestelijk ziek’ zijn.

• Ben ik geestelijk ziek als ik me overgeef aan verslavend en verkeerd gedrag? Waarom wel of waarom niet?

Wrok

Een groot deel van onze inventaris bestaat uit het vastleggen van onze wrok. Dat is onder meer wrok tegenover mensen, instellingen en andere dingen die ons in onze ogen schade hebben berokkend of oneerlijk hebben behandeld. Wrok koesteren is een van de giftigste en schadelijkste krachten van onze verslaving. Het zette ons tegen anderen op en leidde ertoe dat we ons gerechtvaardigd voelden in onze eigen schadelijke of apathische keuzes.

We vonden hemelse hulp om anderen in een nieuw, liefdevol licht te zien, doordat we er bewust voor kozen om voor hen te bidden en God te vragen hen te zegenen met elke zegening die wij ook graag zouden willen. ‘Vergeven kan enorme moed en nederigheid vergen. Soms heeft het tijd nodig. Het vergt geloof en vertrouwen in de Heer wanneer we verantwoordelijkheid nemen voor de toestand van ons hart. We zien hierbij het belang en de kracht van onze keuzevrijheid.’ (Amy A. Wright, ‘Christus geneest alles wat gebroken is’, Liahona, mei 2022, 82.)

• Kan ik kiezen voor een nieuw perspectief op de mensen tegen wie ik wrok koester? Zouden zij, net als ik, geestelijk ziek zijn geweest en van God afgesneden toen ze mij onrecht aandeden?

• Als ik dit moeilijk vind, hoe kan ik dan anders voor deze mensen bidden?