“Ang Nag-unang Karakter diha sa Kasaysayan sa Simbahan,” Liahona, Abr. 2025.
Ang Nag-unang Karakter diha sa Kasaysayan sa Simbahan
Ang kasaysayan sa Simbahan dili lang ngalan ug mga petsa. Kon mangita kita sa impluwensiya sa Ginoo, ang kasaysayan sa Simbahan mopadayag sa modernong pangalagad sa buhi nga si Kristo.
Imahe ni Kristo, ni Heinrich Hofmann
Unsa ang mosantop sa hunahuna kon kamo maghunahuna mahitungod sa kasaysayan sa simbahan ni Jesukristo sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw? Tingali makahinumdom kamo sa dinasig nga istorya mahitungod sa usa ka tawo nga nabuhi sa dugay nang panahon. O tingali naghunahuna kamo mahitungod sa pipila ka ngalan ug mga petsa ug mga lugar. Ang uban tingali tutokan ang mga kasinatian sa ilang kaugalingong mga katigulangan. Alang sa uban, ang kasaysayan sa Simbahan ingon og makalibog o gani mahagiton.
Kon kamo maghunahuna sa kasaysayan sa Simbahan, unsa ka sagad kamo maghunahuna mahitungod ni Jesukristo?
Ang atong buhi nga Manunubos mao ang sentro nga tawo sa nagpadayon nga Pagpahiuli, apan usahay dili nato Siya makita didto. Kon kita adunay mga mata nga makakita sa Manluluwas ug sa Iyang buhat, atong makita Siya sa sentro sa kasaysayan sa Simbahan ug makakat-on mahitungod sa Iyang mga pakigsabot sa mga anak sa Dios.
Ang Langitnong Amahan ug si Jesukristo migiya sa mga panghitabo sa Pagpahiuli, lakip ang Unang Panan-awon niadtong 1820.
Sagradong Kakahoyan, ni Greg Olsen
Kasaysayan sa Simbahan Mao ang Iyang Kasaysayan
Nagtrabaho ko uban sa mga rekord sa kasaysayan sa Simbahan ug mga istorya matag adlaw, apan ang usa ka kasinatian nga akong nasinati pipila ka tuig ang milabay nakatabang nako nga makita ang atong kasaysayan sa lahi nga paagi. Sa dihang nagbasa si Presidente Russell M. Nelson sa “Ang Pagpahiuli sa Kahingpitan sa Ebanghelyo ni Jesukristo: Usa ka Pamahayag ngadto sa Kalibotan sa Ikaduhang Siglo nga Kasaulogan” atol sa Abril 2020 nga kinatibuk-ang komperensiya, naminaw ko nga sama sa usa ka estudyante diha sa usa ka klasehanan sa kasaysayan. Nakadungog ko nga naghisgot siya og sunodsunod nga mga panghitabo: ang Unang Panan-awon niadtong 1820, ang mga pagbisita sa langitnong mga mensahero, ang paghubad sa Basahon ni Mormon, ug ang organisasyon sa Simbahan niadtong 1830.
Paglabay sa pipila ka bulan, isip kabahin sa akong inadlaw nga pagtuon sa ebanghelyo, milingkod ko aron mobasa og naimprinta nga kopya sa pamahayag. Sa akong hunahuna, gilaoman nako nga susihon ang usa ka timeline sa kasaysayan, mao nga nakurat ako sa unsay akong nakita. Usa ka kalit nga pagkaamgo, hapit nahisama sa kilat, milukop sa akong hunahuna ug midan-ag sa usa ka butang nga bag-o kaayo ngari nako. Nasorprisa kaayo ko nga misugod ko sa pagsulat diha sa papel, nga gibadlisan ug gilinginan ang mga pulong sa katingala.
Ang klaro kaayong mipatigbabaw nianang adlawa mao nga ang Langitnong Amahan ug si Jesukristo mao ang gihisgotan sa hapit matag kapahayag [sentence] ug nag-unang mga partisipante sa matag panghitabo:
-
Niadtong 1820, “ang Dios Amahan ug ang Iyang Anak si Jesukristo, mipakita ngadto ni Joseph Smith.”
-
Mga langitnong mensahero wala moanhi sa ilang kaugalingon apan “ubos sa direksiyon sa Amahan ug sa Anak.”
-
Ang Ginoo mipanalangin ni Joseph Smith sa “gasa ug gahom sa Dios” sa paghubad sa usa ka rekord sa Iyang kaugalingong “personal nga pangalagad” didto sa Amerika.
-
Ang Ginoo mihatag og pagtugot ni Joseph Smith sa pag-organisar sa Iyang Simbahan.
-
“Si Jesukristo sa makausa mitawag na usab og mga Apostol ug mihatag kanila og awtoridad sa pagkapari.”
-
“Ang Dios mipahibalo sa Iyang kabubut-on alang sa Iyang pinalanggang mga anak nga lalaki ug mga anak nga babaye.”
Sa akong pagpamalandong, misugod ko sa pagkakita sa Manluluwas diha sa sentro sa ubang mga panghitabo sa Pagpahiuli. Gipasaylo ni Jesukristo ang mga sala ni Joseph Smith (tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 110:5). Ang tingog sa Manluluwas nadungog diha sa mga pagpadayag nga karon gipreserbar diha sa Doktrina ug mga Pakigsaad. Liboan ka tawo nga nabuhi sa 1800 ang nakakaplag og mas lawom nga relasyon uban Kaniya, mihimo og mga pakigsaad uban Kaniya, ug misunod Kaniya, lakip sa pagbiya sa ilang mga nasod, pagtabok sa mga dagat ug mga kapatagan, ug sa pagpundok ngadto sa Zion.
Minilyon pa sa tibuok kalibotan karon ang nagpadayon sa pagduol ngadto sa Langitnong Amahan ug sa Manluluwas pinaagi sa pagkakabig, paghimo og pakigsaad, ug pagsunod Kanila taliwala sa kalisdanan.
Ang pagkakita sa Ginoo isip ang sentro niining mga panghitabo makatabang kon kita adunay mga pangutana mahitungod sa mga butang nga nasulti o nabuhat sa mga tawo kaniadto. Pananglitan, diha sa Bag-ong Tugon, kita usahay atong makita nga ang mga disipulo wala masayod sa tanang butang, napakyas sila sa pagpapahawa sa daotang mga espiritu, ug gani sila naglimod sa ilang hugot nga pagtuo (tan-awa, pananglitan, ang Mateo 17:16, 19–20; Marcos 9:10). Apan ang pipila ka modernong mga magbabasa mahimong dili kaayo mabalaka niining tawhanong mga kakulangan sa usa ka bahin tungod kay atong makita nga si Jesus sa Nazaret mao ang nag-unang karakter diha sa sentro sa sugilanon ug Iyang gihimo nga matarong ang mga butang.
Sa kasukwahi, usahay kon atong hisgotan ang kabahin sa modernong kasaysayan sa Simbahan, atong igawas si Jesukristo gikan sa sentro sa istorya pinaagi sa pagsugod sa mga ngalan ug mga petsa ug mga lugar. Unya, kon motungha ang mga pangutana, ang uban mobati nga gikinahanglan ang pagduso sa usa ka tawo ngadto sa sentro kinsa makahimo sa pagtarong sa mga butang. Kon mahitabo kini, kinahanglan natong hinumdoman nga ang Ginoo mao usab ang nag-unang karakter sa modernong kasaysayan sa Simbahan. OK lang nga si Joseph Smith o Brigham Young—o bisan kinsa kanato-dili hingpit ug wala masayod sa tanan, tungod kay dili kana ang atong tahas. Kita ang mga disipulo ug mga tigkat-on, ug ang Ginoo mao ang nag-unang karakter.
Si Jesukristo nangalagad ngadto sa mga anak sa Dios sulod sa liboan ka tuig lakip sa milabayng 200 ka tuig. Siya ang sentro sa kasaysayan. Ang kasaysayan sa Simbahan mao ang Iyang kasaysayan.
Atong makita ang mga pamaagi sa Dios diha sa mga kasulatan ug sa modernong kasaysayan sa Simbahan, sama sa dihang ang Manluluwas mipakita didto sa Templo sa Kirtland.
Ang Ginoo Nagpakita diha sa Kirtland Temple, ni Del Parson
Hibaloi ang mga Pamaagi sa Diyos
Sa pangbukas nga mga talan-awon sa Basahon ni Mormon, si Nephi mihimo og mubo nga komento kon nganong napakyas ang iyang mga igsoong lalaki. Kaniadto pa sa wala pa gaposa nilang Laman ug Lemuel si Nephi o nagtinguha sa pagkuha sa kinabuhi sa ilang amahan, nagbagulbol na sila. Mipasabot si Nephi, “Ug sila nagbagulbol tungod kay sila wala makahibalo sa pamaagi sa Dios kinsa naglalang kanila” (1 Nephi 2:12).
Paglabay sa upat ka gatos ka tuig, ang mga kaliwat ni Laman ug Lemuel nahimong “usa ka ihalas, ug mabangis, ug usa ka giuhaw sa dugo nga mga katawhan,” nga misubay balik, sa bahin, ngadto kang Laman ug Lemuel nga “nasuko [si Nephi] tungod kay sila wala makasabut sa mga pamaagi sa Ginoo” (Mosiah 10:12, 14). Ang pakyas sa pagsabot sa mga pamaagi sa Dios magdala dako nga mga sangputanan!
Aron masabtan ang Iyang mga pamaagi, kita kinahanglan nga masayod kinsa Siya, unsa ang Iyang gilaoman kanato, ug giunsa Niya pagtratar ang Iyang mga anak. Ang kasaysayan sa modernong pangalagad sa Manluluwas nagtudlo kanato niining mga butang. Si Joseph Smith nagtudlo nga ang matag indibidwal, kinahanglang makasabot sa “mga plano ug mga katuyoan sa Dios sa atong pag-anhi sa kalibotan.” Kon atoa nang masabtan ang pamaagi sa Dios, kita makaila na Kaniya, ug ang pagkaila Kaniya mosangpot ngadto sa kinabuhing dayon (tan-awa sa Juan 17:3). Sa pagkatinuod, “ang kaluwasan sa Zion” moabot og anam-anam samtang kita “makabaton og kahibalo sa kasaysayan” (Doktrina ug mga Pakigsaad 93:53).
Ang rekord sa mga pamaagi sa Dios makita diha sa mga kasulatan ug sa modernong kasaysayan sa gipahiuli nga ebanghelyo sa Simbahan. Diha makita nato ang mga higayon sa kasaysayan diin ang Dios direktang nakigdait sa katawhan, sama sa dihang ang Amahan ug ang Anak mitubag sa pag-ampo ni Joseph Smith didto sa Sagradong Kakahoyan (tan-awa sa Joseph Smith-Kasaysayan 1:17–20) ug sa dihang ang Manluluwas mipakita didto sa Templo sa Kirtland (tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 110:1–10).
Ang Dios usab motandog sa atong mga kinabuhi sa dili kaayo klaro nga mga paagi. Iyang gihulagway ang Iyang dili direkta nga mga pamaagi sa mga tawo pinaagi sa usa ka metapora sa pagbuhat sa Iyang buhat “nga walay kamot” (tan-awa sa Daniel 2:34–35; Doktrina ug mga Pakigsaad 65:2; 109:72). Kini nga dili direkta nga pakiglambigit mahimong mahitabo sa daghang paagi. Niini nga kahibalo, atong makita ang mga pakiglambigit sa Dios sa “gagmay nga mga paagi” (Alma 37:7), sama kon kita moambit sa sakramento sa paghinumdom sa Ginoo ug pagbag-o sa atong mga pakigsaad (tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 20:77, 79).
Ang Dios gustong motabang kanato pinaagi sa malumong kaluoy nga motubos ug motagana kanato diha sa “mga panalangin nga personal ug pang-indibidwal.” Usa ka ehemplo gikan sa kasaysayan sa Simbahan mao ang sa dihang ang mga partisipante sa Kampo sa Israel (Zion’s Camp) nakasaksi sa pagkaayo sa mga masakiton, gipanalipdan gikan sa mga elemento, ug nakasinati sa malumo nga mga kalooy sa mga indibidwal kinsa miboluntaryo, mihatag og salapi, ug mihatag og pagkaon ug tubig.
Ang mga miyembro sa Simbahan sa tibuok kalibotan nahigugma ug nagserbisyo sa usag usa, naglihok isip mga kamot sa Ginoo aron sa pagtuman sa Iyang modernong pangalagad.
Sa Paghimo sa Iyang Buhat, ni Kamette Harmer, dili mahimong pakopyahan
Ang Modernong Pagpangalagad sa Buhi nga Kristo
Ang modernong kasaysayan sa Simbahan nagtanyag og panabot sa mga pamaagi sa Dios taliwala sa Iyang mga anak sulod sa milabayng 200 ka tuig. Ang makita ang balaanong mga pamaagi makapakunhod sa mga kabalaka, makatabang kanato sa paghinulsol, sa paglig-on sa panaghiusa, ug pag-andam kanato alang sa nagpadayon nga personal nga pagpadayag.
Imbis tan-awon ang kasaysayan sa Simbahan isip usa ka hugpong sa mga ngalan ug mga petsa, makatan-aw kita sa milabayng 200 ka tuig aron makasaksi sa modernong pangalagad sa buhi nga Kristo ug makakuha og mga panabot gikan sa giunsa Niya pagpakita ang gugma ngadto sa mga anak sa Dios, lakip ang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw. Ang modernong mga buhat sa Dios makadasig gayod kanato nga maghinulsol ug magmaya diha ni Jesukristo (tan-awa sa Alma 37:9). Pinaagi sa pagtan-aw sa Pagpahiuli isip usa ka sagradong kagahapon nga gipakigbahin sa mga Santos sa tibuok kalibotan, atong saulugon ang kaayo sa Dios, mobati og empatiya alang sa mga kasinatian sa uban, ug molig-on sa atong panaghiusa (tan-awa sa Mosiah 25:7–9).
Ang paghinulsol, pagmaya, ug panaghiusa lakip sa daghang rason nga ang Manluluwas misugo sa atong kasaysayan sa ulahing mga adlaw nga pagatipigan “alang sa kaayohan sa simbahan, ug alang sa nagtubo nga mga kaliwatan nga motubo diha sa yuta sa Zion” (Doktrina ug mga Pakigsaad 69:8). Ang atong modernong kasaysayan makapadayag ni Jesukristo isip ang sentro nga personahe ug makatudlo kanato sa mga pamaagi sa Dios ug makatabang kanato nga mas mapaduol ngadto Kaniya.