Whakatakinga
He kohinga te Peara Utu Nui i tangohia mai ai i ngā kōrero mana nui e pā ana ki ngā āhuatanga whakahirahira o te whakapono me te whakaakoranga o Te Hāhi o Ihu Karaiti o te Hunga Tapu i ngā Rā o Muri Nei. I whakapākehātia, ā, i whakaputaina ēnei mea e te Poropiti Hōhepa Mete, ā, i tāngia te nuinga i roto i ngā niupepa i te wā i a ia.
I hangaia te kohinga tuatahi e mau nei te taitara Peara Utu Nui i te tau 1851 e Erata Wharaniki T. Rīhari, i taua wā he mema nō te Kaunihera o te Tekau Mā Rua, ā, ko te tumuaki hoki o te Mīhana Piritana. Ko tana mahi he whakatūwheratia ake ētahi o ngā tuhinga whakahirahira ki te tangata, arā, ko ngā tuhinga kāore i tino taea te kite i te wā o Hōhepa Mete. I te tipuranga ake o te Hāhi puta noa i Ūropi me Amerika, i tino whai take kia whakatūwheratia ake ēnei tuhinga ki te iwi. I whakamahia nuitia te Peara Utu Nui, nā konā, ka meinga ia hei pukapuka karaipiture o te Hāhi he mea whakamana e te Tumuakitanga Tuatahi rāua tahi ko te huinga whānui o te Hāhi i Pā Tote i te 10 o Oketopa, 1880.
Kua meatia ngā whakatikatika ki aua kōrero e rite ai ki ngā mea e tika ana mō te Hāhi. I te tau 1878, i tāpirihia atu ētahi wahanga o te pukapuka a Mohi, arā, ngā wahanga kāore i roto i te putanga tuatahi. I te tau 1902, kīhai i whakaurua atu ētahi wahanga o te Peara Utu Nui, arā, ko ngā wahanga kei roto kē i te Whakaakoranga me ngā Kawenata. I meatia te whakatakoto o ngā upoko me ngā whiti, me te kuputohu i te tau 1921. Kāore i meatia ētahi atu panoni tae noa ki te marama o Āperira i te tau 1976, i taua wā i tāpiria atu ngā whakakitenga e rua. I te tau 1979, i tangohia atu ēnei whakakitenga e rua i te Peara Utu Nui kātahi ka whakaurua ki roto i te Whakaakoranga me ngā Kawenata, e kitea atu ana ināianei i ngā wahanga 137 me te 138. Kua meatia ētahi panonitanga i tēnei putanga o nāianei kia hāngai ai ngā tuhinga ki ngā tuhinga kua puta i mua.
Ko ngā kōrero e whai ake nei tētahi whakatakinga poto ki ngā kōrero o nāianei:
-
Ko ngā kohinga mai i te Pukapuka a Mohi. He mea tango mai i te pukapuka o Kenehi nō tā Hōhepa Mete whakapākehātanga i te Paipera, i tīmataria e ia i te Hune o 1830.
-
Ko te Pukapuka a Aperahama. He whakapākehātanga o ngā tuhinga a Aperahama. I tīmata a Hōhepa Mete tana whakapākehātanga i te tau 1835 whai muri iho i tana rapu i ngā tuhinga Ihipa. I tāngia karapititia te whakapākehātanga i roto i Times and Seasons i te tīmatanga o Māehe 1, 1842, ki Nāwhu, Irinoi.
-
Ko Hōhepa Mete—Matiu. He mea tango mai i te whakaaturanga o Matiu i roto i te whakapākehātanga o Hōhepa Mete i te Paipera (tirohia Whakaakoranga me ngā Kawenata 45:60–61 mō te whakahau tapu kia tīmataria te whakapākehātanga o te Kawenata Hou).
-
Ko Hōhepa Mete—Hītori. He mea tango mai i te whakaaturanga ōkawa me te hītori o Hōhepa Mete, i whakaritea ai e ia rātou ko ana kaituhi i te tau 1838–1839, ā, i tāngia ai i roto i te Times and Seasons i Nāwhu, Irinoi, i te tīmatanga o Māehe 15, 1842.
-
Ko ngā Tikanga Whakapono o Te Hāhi o Ihu Karaiti o te Hunga Tapu i ngā Rā o Muri Nei. I kōrero nā Hōhepa Mete i tāngia ai i roto i te Times and Seasons i te Māehe 1, 1842, me tētahi hītori poto o te Hāhi i mōhiotia whānuitia ai ko te Reta o Wenewata.