Luaku, Undonde
Ngondu wa Tshitema 21–27. “Mudimu Munena ne Bualu bua Dikemesha”: Yeshaya 13–14; 22; 24–30; 35


“Ngondu wa Tshitema 21–27. ‘Mudimu Munena ne Bualu bua Dikemesha’: Yeshaya 13–14; 22; 24–30; 35,” Luaku, Undonde—Bua mu Dîku ne mu Ekelezia: Dipungila Dikulukulu 2026 (2026)

Ngondu wa Tshitema 21–27 ‘Mudimu Munena ne Bualu bua Dikemesha,’” Luaku, Undonde: 2026

Nzambi ne Yezu Kilisto bamuenekela nsonga Joseph Smith

Sacred Grove [Tshipuka tshia Tshijila], kudi Brent Borup

Ngondu wa Tshitema 21– 27: “Mudimu Munena ne Bualu bua Dikemesha”

Yeshaya 13–14; 22; 24–3035

Tshimua tshintu tshidi Mukalenga mulomba baprofete benda bua kuenza tshidi kudimuisha bua bipeta bia bubi. Bua baprofete ba Dipungila Dikulukulu, etshi tshivua tshimvuija kuambila bakôkeshi ba makalenga makola ne badi bajingibua bua kukudimuna mutshima. Tshiavua mudimu wa njiwu, kadi Yeshaya kavua ne bôwa, ne madimuisha enda kudi makalenga a mutuku enda—biangata Isalela, Yuda, ne bisamba bivua bibanyunguluka— avua a dikima (tangila Yeshaya 13–23).

Kadi, Yeshaya uvua kabidi ne mukenji wa ditekenema. Nansha kupitshila ku dibutuka diambibua ku mêyi a buprofete divua ne bua kulua pa mutu pa makalenga â, Yeshaya udi umona kumpala diakalenga dia dipinguluja ne dipingajilula. Mukalenga mujinga kubikila bantu benda bua bapingana kudiye. Nênza “Lusenga lumua … lulua dijiba dia mâyi, ne buloba budi kabuyi mâyi mushimi wa mâyi” (Yeshaya 35:7). Nênza “mudimu munena ne bualu bua dikemesha” (Yeshaya 29:14), upinguluja kudi Isalela mabenesha avuayi mubalaya. Nansha Yeshaya anyi mukuabu muntu uvuaku tshikondo atshi ne moyo kenaku bua kumona mudimu munena ewu. Kadi tudi tuwumona lelu. Kadi, tudi tshitupa tshiawu.

ikone wa bia kulonga

Ngenyi bua Dilonga mu Dîku ne mu Ekelezia

Yeshaya 13:1–11, 19–22; 14:1–20

Baditambishi ne banangi ba bintu bia pa buloba nebapangila.

Mu matuku a Yeshaya, Babulona uvua bukalenga bukola buvua ne mukokêshi uvua ne bukola bupita. Lelu Babulona udi muyuki wa kala. Kadi buatshinyi mukenji wa Yeshaya kudi Babulona, mu Yeshaya 13-14, udi ne mushinga kutudi lelu? Bualu Babulona udi uleja diditambisha, dinanga biuma, ne bubi, bintu bidi bitungununka kutunyunguluka lelu. Ela meji pa bitu ebi pawudi ubala Yeshaya 13:1–11, 19–22; 14:1–20. Udi mua kuitabija nkoku bu mudi eyi:

  • Mafuanangana kayi awudi umona pankatshi pa diditambisha dia nfumu wa Babulona ne diditambisha dia Satana? (tangila Yeshaya 14:4–20; Mose 4:1–4). Madimuishi kayi uwudi musangana bueba nkayeba mu tunungu etu?

  • Mushindu kayi udi Mupandishi mutuala “dikisha ku dikenga dieba, ne ku bowa buebe”? (Yeshaya 14:3).

Yezu mubika ku lufu umuenekela Maliya babuipi ne lukita luenda

“Neamina lufu mu butumbi” (Yeshaya 25:8).

Yeshaya 22:22–23; 24:21–23; 25:6–8; 26:19; 28:16

Yezu Kilisto udi Masiya mulayibua.

Malongesha a Yeshaya atu nanga-nanga akula bua bukenji bua Mupandishi, biangata ne mulambu wenda wa bupikudi, Dibika ku lufu, ne Dilua Dibidi. Luidi kayi lua bukenji buenda ludi lukuluilla pawudi ubala tunungu etu: Yeshaya 22:22–23; 24:21–23; 25:6–8; 26:19; 28:16? Bitupa kayi bikuabu bia mifundu biwudi mupeta bidi bikuvuluija Mupandishi?

Pesha balongi bipolu bua kujadika bua Yezu Kilisto. “Kuikala mulongeshi wa lumu luimpa lua Yezu Kilisto kudi kumvuija kuambuluisha bakuabu bua bumvua, ne kushindamina pa malongesha enda, bukola bua bupikudi buenda, ne dinanga dienda diakana” (Teaching in the Savior’s Way8). Mushindu mupepela wa kuenza nanku misangu yonsu iwudi ulongesha udi wa kuela lukonku bu mudi “Tshinyi tshiwudi mupeta mu mifundu lumingu elu tshidi tshilongesha pa Musungudi?” Pashisha lekela balongi batangalaja mamanya abu ne bakolesha ditabuja dia umua ne mukuabu.

Yeshaya 24:1–12; 28:1–8; 29:7–13; 30:8–14

Kuela Mukalenga nyima kudi kutuala njiwu ya mu nyuma.

Mu lusa luenda, Mukalenga wakatuma Yeshaya bua kudimuisha bantu ba tshipungidi ne bakavua bajimina kudiye. Tangila newudi mua kupeta bimanyinu bia madimuishi a nyuma ebi mu Yeshaya 24:5; 29:13; 30:8–12. Buatshinyi luidi ne bienzedi ebi bidi njiwu ya mu nyuma?

Bua kudimuisha pa bipeta bia diela Mukalenga nyima, Yeshaya muenzela bimua bivulukilu bia difuanyikija. Bu muwudi ubilonga, diebeja nkayeba mushindu udi diela Mukalenga nyima bu mudi:

  • Buloba bubungama, butupu (Yeshaya 24:1–12).

  • Dikuatshika Maluvu (Yeshaya 28:7–8).

  • Nzala ne nyota (Yeshaya 29:7–10).

  • Dishumbuka tshia tshibumba anyi luesu (Yeshaya 30:13–14).

Buatshinyi bidi ne mushinga bueba bu kuikala pabuipi ne Mukalenga?

Yeshaya 29; 30:18–2635

ikone wa seminaire
Mukalenga udi mua kupinguluja tshidi tshijimina anyi tshikoseka

Ukatu mujimija tshintu tshiwuvua muela meji ne kuena mua kutshipeta kabidi anyi? Anyi ku misangu tshintu tshikoseka, ne uvua udiabakena ne katshiena mua kuikala tshilongolodibua kabidi. Patudi tuela Mukalenga nyima, Satana udi ujinga bua tuela meji ne katuena mua kupingana nansha anyi kuikala bondopibua. Kadi, Yeshaya udi uleja bimua bia ku bintu bidi bikemesha, Mukalenga nênza bua kutuambuluisha bua kupingana kudiye. Tshinyi tshiwudi mulonga mu Yeshaya 29:13–24; 30:18–2635 pa Mukalenga, dinanga dienda, ne bukola buenda? Ku misangu udi mua kupeta tshiambilu mu bitupa ebi bia mifundu bidi bikupesha ditekemena pawudi ujinga lundopu. Udi kabidi mua kukeba mu mukenji wa Muanetu Mukaji Amy A. Wright “Christ Heals That Which Is Broken” (Liahona, May 2022, 81–84).

Mushindu umua udi Mukalenga uleja bukola ne lusa bienda udi kupitshila ku Dipinguluja dia lumu luimpa luenda. Yeshaya 29 udi ne bitupa bia bungi bia mifundu bidi bipetangana ne bikuma bia bungi bia Dipinguluja. Bu tshilejilu:

Mu muenenu weba, buatshinyi “mudimu” munena ne bualu bua “dikemesha” (Yeshaya 29:14) bibi miaku mimpa bua kumvuija mudi Mukalenga upingajilula lumu luimpa luenda? Mushindu kayi uwudi bua kuambuluisha kukumbaja kua mêyi a buprofete pa Dipinguluja? Bua ngenyi, tangila mukenji wa Gerrit W. Gong, “All Nations, Kindreds, and Tongues,” (Liahona, Ngondu wa Dikumi ne Umua. 2020, 38–41).

Tangila kabidi “Dipinguluja dia Tshiuwidi tshia Lumu Luimpa lua Yezu Kilisto: Dimanyisha dia Bidimu Nkama Ibidi kudi ba pa Buloba” (Tshisangi tshia Mikanda ya Lumu Luimpa); ; “The Morning Breaks,” Hymns, no 1.

Bua bia bungi, tangila malu a ngondu ewu a Liahona ne Magazina a Bua Dikankamika dia Bansonga.

ikone wa tshitupa tshia bana

Ngenyi bua Kulongesha Bana

Yeshaya 14:3; 25:8–9; 28:16

Yezu Kilisto udi mua kunsungila ku bubi ne ku lufu.

  • Mushindu kayi uwudi mua kuambuluisha bana beba bua kumona Mupandishi mu mifundu ya Yeshaya? Udi mua kubambuluisha bua kupeta biambilu bidi bibavuluija pa yeya mu Yeshaya 14:3; 25:8; anyi 28:16. Badi kabidi mua kutuangaja tunungu tua Yeshaya ne tunungu tukuabu tudi tulongesha pa Mupandishi, bu mudi Matayo 11:28–30; 1 Kolinto 15:53–57; Helamana 5:12. Bintu kayi binena bidi Mukalenga mutuenzela?

  • Panyima pa kubala Yeshaya 25:8–9 pamua, nudi mua kutangila bimfuanyi bia Mupandishi mu Getesemane, pa mutshi mutshiamakana, ne panyima pa Dibika dienda ku lufu. Lekela bana beba bakula pa bivua bienzeka mu bimfuanyi ne buatshinyi mbananga Yezu ne batshionkomoka mu lupandu luenda (kanungu 9).

  • Udi mua kusungula bua kuambila bana beba pa kanyinganyinga kawutu umvua pawudi ujimija muntu uwutu munanga. Jadika bua busambi buwutu upeta bua Yezu Kilisto. Ku misangu bana beba badi mua kuzola tshimfuanyi tshidila ne pashisha kukupula bisonji panudi ubala Yeshaya 25:8 pamua.

Yezu mu Getesemane

Thy Will Be Done [Disua Dieba Dienzeka], kudi Ken Spencer

Yeshaya 25:4–6

Yezu udi umpesha “tshisokomenu ku tshipupu.”

  • Ukatu wewa ne bana beba bapeta dibenesha dia tshieyemenu tshimpa mu tshikondo tshia tshipupu anyi ditalaji mu dituku dia munya mukola anyi? Anyi ukatu mutshionkomokibua bua tshiakudia tshimpa pawuvua muikala ne nzala anyi? Akula bua mamanya â pawudi ubala Yeshaya 25:4–6. Mushindu kayi udi Yezu bu bintu ebi?

Yeshaya 29:11–18, 24

Dipinguluja dia Lumu Luimpa lua Yezu Kilisto didi “mudimu munena.”

  • Pawudi ubala ne bana beba Yeshaya 29:14, abanyangana nabu miaku mikuabu idi yumvuija tshintu tshimua bu mudi “munena” ne “ukemesha.” Balekela bakuambuluisha bua kupeta bintu anyi bimfuanyi bidi bileja bimua bia ku midimu minena ya Mukalenga mu matuku a ndekelu. Ebi bidi mua kuangata Mukanda wa Molomo, tshinmfuanyi tshia ntempelo, anyi tshimfuanyi tshia tshimônyi tshia kumpala (Kudi tshimua ku ntuajidilu wa ndongamu ewu). Pashisha bana beba badi mua kusungula tshintu ne kuakula bua tshinyi tshidi tshinena kudibu.

  • Musambu pa Dipinguluja dia lumu luimpa udi ukumbana ne Yeshaya 29. Kumisangu dimanya dia nkaya didi mua kubambuluisha bua kumvua tshidi dipinguluja diumvuija. Tshilejilu, wewa ne bana beba nudi mua kuakula pa tshintu tshiwuvua mujimija ne mushindu kayi uwuvua mutshipeta. Ambuluisha bana beba bua kumfuanyikija esthi ku Dipinguluja dia lumu luimpa. Bilondeshila Yeshaya 29:13–15, buatshinyi tudi dijinga ne Dipinguluja? Midimu kayi minena idi Mukalenga wenza bu kupinguluja lumu luimpa luenda? (tangila dibeji dia tshibilu dia lumingu elu).

Bua ngenyi ya bungi, tangila malu a ngondu ewu a magazine a Mulunda.

Yezu pa mutshi mutshiamakana

The Crucifixion [Ditshiamakajibua], kudi Carl Heinrich Bloch, ku Frederiksborg Museum of National History

Dibeji dia tshibilu dia bana: Dipinguluja dia lumu luimpa didi “mudimu munena.”