“Ndian-ndian ikɔ: Mme Mbre Nneme Otuowo,” EdiyiriIkɔMbakara 2 nnɔ Mme Andibɔ-ukpep (2022)
“Mme Mbre Nneme Otuowo” EdiyiriIkɔMbakara 2 nnɔ Mme Andibɔ-ukpep
Appendix
Conversation Group Games
Mme Mbre Nneme Otuowo
Esinede ke ŋwed emi edi udim inem mbre ke ndikpep Ikɔ Mbakara. Afo emekeme ndibre mbre emi ke ini mbono otuowo. Kama mme ndaha ye usem otode ukpepŋkpɔ emi afo akamade mme enye ekebede. (Ediwak mbre emi oyom fi ndinam utom ye owo-nsaŋa fo mme ke ekpri eboho.)
Questions (10–15 minutes)
Mbume (10-15 minit)
Steps
Mme Ikpat
-
Mek mbume to ke ibat-ŋkpɔ. Ti ke afo emekeme ndikpuhɔre mme ikɔ emi ewetde udim ke idak ye mme ikɔ efen ye mme ibio-ibio ikɔ.
-
Buana mbume fo ye eboho fo.
-
Da ini ke ndimek mme mbume ye ndibuana mme ibɔrɔ.
Questions to Review Patterns:
Mme mbume ke Ndifiak-nse Ndaha:
-
What do you like doing? Why?
-
Tell me about your extended family.
-
How are you and your sister different?
-
Are you happy? Why or why not?
-
Tell me about where you live.
-
What were you like as a child?
-
Tell me about your weekly routine.
-
What did you do yesterday?
-
Where were you yesterday? Why?
-
When did you finish school?
-
What happened when you moved to the United States?
-
Tell me about shopping in your city.
-
Which phone is better?
-
Tell me about your neighborhood.
-
What will you do tomorrow?
-
Tell me about your favorite holiday.
-
Tell me about your plans for the summer.
-
What do you do when you are sick?
-
Tell me about a time when you got hurt. What happened?
-
Tell me about an event next week.
-
Tell me about your last vacation.
-
What are your future plans?
More Questions:
Ediwak Mbume:
-
What’s your favorite thing to do on the weekend?
-
What’s your favorite place to visit?
-
Tell me about your favorite memory from your childhood.
-
Describe your favorite family tradition.
-
Name one great thing about your family.
-
What is something you really want to do in the future?
-
What adjectives best describe you?
-
Where would you like to go on vacation?
-
What is your favorite movie?
-
Tell me about your greatest adventure.
-
Tell me about your favorite food.
-
What is your dream job?
-
Who is your role model? Why?
-
Why do you want to learn English?
-
Tell me about your best friend.
-
What is one of your current goals?
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Afo emekeme ndisin mbre emi ke ofuri eboho mme ke mkpri eboho eke owo ita kesim ition.
-
Owo itreke fi ke ndibup mme mbume ke ibat-ŋkpɔ ikɔ emi kpɔt. Afo emekeme ndinam mme obufa mbume. Afo nko emekeme ndikpuhɔre mme ikɔ emi ewetde man anam mme mbume awak.
-
Edieke afo oyomde ndinam mbre emi enehede ɔsɔŋ, da ini ke ndibuana mme ibɔrɔ emi afo etide otode ke owo kiet-kiet ke eboho.
-
Afo emekeme ndikama mme mbume emi ye mme mbre efen ke isɔŋ nte “Mkpakɔp Enaŋ-ukwak” mme “ Editop Ball.”
Hot Seat (10–20 minutes)
Ufiop Ŋkpɔ-itie (10-20 minit)
Steps
Mme Ikpat
-
Bahare sin ke eboho iba.
-
Mek mme andibɔ ukpep iba (andibɔ ukpep kiet otode eboho kiet-kiet). Mme andibɔ ukpep emi etie esede eboho (ke “udomo”) ye edem mmɔ esede obukpɔk.
-
Andikpep fo ewet ikɔ usem mme ibio-ibio ikɔ ke okukpɔk. Adibɔ ukpep emi etiede ke “udomo” ikemeke nditiŋ ikɔ.
-
Mme eboho enyene minit iba ke ndiŋwam mbon mmɔ ke “ufiop ŋkpɔ-itie” ekere ikɔ ke obukpɔk ke mitiŋke ikɔ oro.
-
Owo emi etiede ke “udomo” emi etiŋde ikɔ akpa enyene ibat kiet ɔnɔ eboho. Edieke eboho etiŋde ikɔ ke obukpɔk ke ini edomode ndiŋwam owo mmɔ asiak, mmɔ inyeneke ibat.
-
Fiak-nam ye mbufa ikɔ.
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Nam kiet kesim ita nnɔ eboho otode ke ndaha mmɔ.
-
Edieke mbufo ebohode ke ŋkpɔ-ofim, bre nte ofuri eboho utu ke mme eboho. Owo kiet odu ke “udomo.” Owo emi idiɔŋɔke ikɔ oro. Owo kiet edi “andinɔ ekikere.” “Andinɔ ekikere” emek ikɔ onyuŋ ɔnɔ ekikere ndien owo emi odude ke “udomo” ekere ikɔ oro.
Ball Toss (10–15 minutes)
Nditop Ball (10-15 minit)
Steps
Mme Ikpat
-
Yom ball, mmeme-mmeme ŋkpɔ, mme ubak ababru emi ekefutde.
-
Mek mbume kiet. (Kama kiet otode ke ukpepŋkpɔ mme se “Mme mbume” ke ndian-ndian ŋwed.)
-
Bup mbume nyuŋ otop ball nnɔ andibɔ ukpep.
-
Andibɔ ukpep omum ball onyuŋ ɔbɔrɔ mbume.
-
Andibɔ ukpep afiak obup mbume onyuŋ otop ball ɔnɔ andibɔ ukpep efen.
-
Fiak nam tutu andibɔ ukpep kiet-kiet ke eboho fo ɔbɔrɔ mbume. Ntre fiak tɔŋɔ ye obufa mbume.
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Man anam mbre emi enehede ɔsɔŋ, kpukhɔre mbume ke ini kiet-kiet emi afo otopde ball.
-
Edieke mfo ebohode ke ŋkpɔ-ofim, kot mme enyiŋ utu ke nditop ball.
Give One, Get One (10–20 minutes)
Nnɔ Kiet, Bɔ Kiet (10-20 minit)
Steps
Mme ikpat
-
Mek ibuot ikɔ nnɔ eboho (nte uwutŋkpɔ: ufɔkemana, mbre, mme udia).
-
Wet ediwak ikɔ nim nte awakde nte afo ɔdiɔŋɔde kabaŋa ibuot ikɔ nnɔ minit kiet mme iba.
-
Dahada nyuŋ saŋa kanare ubet. Yom owo-nsaŋa.
-
Buana ikɔ otode ke udim ikɔ fo ye owo-nsaŋa fo. Owo-nsaŋa fo abuana ikɔ ye afo. Edieke edide obufa ikɔ, dian obufa ikɔ ke ibat ikɔ fo.
-
Fiak saŋa kanare ubet. Yom obufa owo-nsaŋa. Fiak-nam.
Example
Ibuot ikɔ: ufɔkemana
Owo-nsaŋa A ewet:
-
mom
-
dad
-
sister
-
brother
Owo-nsaŋa B ewet:
-
grandfather
-
grandmother
-
mother
-
father
-
aunt
-
uncle
A: What’s one word from your list?
B: Grandmother.
A: I don’t have that word. I’ll add it to my list.
B: What’s a word from your list?
A: Mom.
B: I have mother. I will write mom next to mother.
Mbiba owo-nsaŋa edian mbufa ikɔ ke ibat ikɔ mmɔ.
Ibat ikɔ owo-nsaŋa A:
-
mom
-
dad
-
sister
-
brother
-
grandmother
Ibat ikɔ owo-nsaŋa B:
-
grandfather
-
grandmother
-
mother, mom
-
father
-
aunt
-
uncle
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Emi edi akamba usuŋ ke edikpep mme ndikpep obufa usem emi misineke ke ukpepŋkpɔ.
-
Edieke mbufo ebohode ke ŋkpɔ-ofim, kot owo kiet-kiet ete abuana ikɔ kiet otode ibat ikɔ mmɔ ye ofuri eboho utu ke ndinam nte asaŋa iba.
Speculation—“I think that you …” (15–20 minutes)
Ndisuan etop—“Ami ŋkere nte ke afo …” (minit 15–20)
Steps
Mme Ikpat
-
Kere baŋa ikɔ edinam.
-
Tiŋ mme ikɔ edinam uyo ɔwɔrɔ.
-
Ndikama ikɔ edinam, nam eti udim ikɔ kabaŋa andibɔ ukpep efen. Dɔhɔ, “Ami ŋkere nte ke afo …” ete ɔtɔŋɔ udim ikɔ fo.
-
Andibɔ ukpep eken etiŋ mme udim ikɔ fo edide akpanikɔ mme idighe.
-
Edieke edide akpanikɔ, afo emenyene ibat kiet. Edieke midighe akpanikɔ, afo unyeneke ibat.
-
Akpa andibɔ ukpep emi esimde ibat ition akan!
-
Kure ukpa 10 kesim 20 . Kpuhɔre ikɔ edinam ke ikpehe kiet-kiet.
Example
Andibɔ ukpep A (sim andibɔ ukpep B): The verb is like. I think that you like chocolate.
Andibɔ ukpep B: That’s true! (Andibɔ ukpep A enyene ibat kiet.)
Andibɔ ukpep B (sim andibɔ ukpep C): I think that you like to play basketball.
Andibɔ ukpep C: That’s not true! (Andibɔ ukpep B inyeneke ibat.)
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Nam eboho eke owo ita kesim owo ition.
-
Mbre emi eyesine mme ukpa 10 kesim 20 . Afo eyeyom ikɔ edinam kabaŋa ukpa kiet-kiet. Da ini ke nditiŋ obufa ikɔ edinam ini kiet-kiet eke etɔŋɔde ikpehe.
Tell Me a Story! (5–15 minutes)
Tiŋ Mbuk Kiet nnɔ Mi!
Steps
Mme Ikpat
-
Nam utom ye owo-nsaŋa fo mme ke ekpri eboho.
-
Owo kiet etiŋ akpa udim-ikɔ eke ananam mbuk.
-
Udian owo etiŋ udiana udim-ikɔ.
-
Eda ini nditiŋ udim-ikɔ kiet eke mbuk oro tutu mbuk oro edikure.
Example
A: Yesterday, Sara and Mari missed the bus to come to conversation group.
B: They waited for the next bus, but it didn’t come.
C: They started to walk to the church.
A: Luke was driving to conversation group and saw them walking.
B: He stopped so they could go with him.
C: Sara, Mari, and Luke arrived 20 minutes late.
A: Luke was happy to help Sara and Mari.
B: He said it was a blessing in disguise that he was late.
C: They all had a fun time.
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Nam eboho eke owo ita kesim owo ition.
-
Afo emekeme ndinam edinam emi emem ke ndiwut ndise man ɔtɔŋɔ mbuk oro.
-
Usuŋ efen ke ndinam edinam emi emem edi ndinam eboho kiet-kiet etɔŋɔ ye ukem-ukem udim-ikɔ. Nte uwutŋkpɔ, eboho kiet-kiet ekem editɔŋɔ ye “Ami mma nnyene enyene-ndik utit-udua” mme “Enye ekedi ata eti usen eke uwem mi.”
Two Truths and One Lie (10–15 minutes)
Akpanikɔ Iba ye Nsu Kiet (10-15 minit)
Steps
Mme Ikpat
-
Kere baŋa ŋkpɔ iba eke edide akpanikɔ kabaŋa fi. Nam ŋkpɔ kiet emi midighe akpanikɔ. Kama usem ye mbio-ikɔ emi otode ke ukpepŋkpɔ.
-
Kot mme udim-ikɔ fo uyo-ɔwɔrɔ nnɔ owo-nsaŋa fo mme ekpri eboho eke owo ita kesim ition.
-
Mbon eboho fo ebup fi mme mbume man ekere mme ewe ikɔ midighe akpanikɔ. Bɔrɔ mme mbume mmɔ.
Example
Owo eboho 1: “I like pizza. I like French fries. I like chocolate. Which is not true?”
Mbon eken ke eboho ebup mme mbume:
Q: What is your favorite kind of pizza?
A: I like cheese pizza.
Q: What is your favorite candy bar?
A: I like chocolate and caramel.
Q: Where do you like to get French fries?
A: I don’t have a favorite place.
Mbon eken ke eboho ekekere: “I think you don’t like French fries.”
Owo eboho 1: “That’s right! I don’t like French fries.”
Vocabulary Cards (10–15 minutes)
Mkpri ŋwed Usem (10-15 minit)
Steps
Mme Ikpat
-
Wet mme ikɔ usem 5 kesim 10 ke mkpri mbai ababru (mkpri-ŋwed emi adianade anam nti utom). Sin mme mbai-mbai ababru ke akpasa.
-
Yom owo-nsaŋa.
-
Kanare mme ekpat ikɔ ka enyɔŋ ka isɔŋ ma afo ekeme ndikut mme ikɔ. Kpuhɔre ekpat ye owo nsaŋa fo.
-
Mek ŋwed kiet. Kuse ke ikɔ. Kama ŋwed ke enyɔŋ ke ɔkpɔ iso fo. Owo-nsaŋa fo etiŋ abaŋa ikɔ (mme ndinɔ edikabare), man afo ekeme ndikere ikɔ eke odude ke ŋwed. Edieke edide asiak nnen-nnen, afo emenyene ibat kiet.
-
Da ini. Fiak nam kabaŋa ŋwed kiet-kiet ke efɔk fo.
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Emi edi akwa usuŋ ndikpep mme nsio-nsio ikɔ ke usem.
-
Edieke mbufo ebohode ke ŋkpɔ-ofim, nam-utom ye ofuri eboho utu ke mme eboho. Owo kiet-kiet ewet ibat udim ikɔ. Ku uwut mbon eboho fo ibat udim ikɔ fo. Da ini ke ndimek ikɔ kiet ke ibat udim ikɔ. Tiŋ baŋa enye ke eboho ke musiak-ke ikɔ oro. Mbon eboho ekekere ikɔ oro.
Dice Game 2 (10–15 minutes)
Mbre Dice Iba (10-15 minit)
Steps
Mme Ikpat
-
Afo oyom dice kiet (mme ibat mkpri ŋwed ewetde 1 kesim 6).
-
Mek mme ikɔ edinam itiokiet nyuŋ wet mmɔ ke obukpɔk ewetde 1 kesim 6.
-
Mek mme ikɔ efen, ada-itie ikɔ enyiŋ, mme udim-ikɔ yuŋ wet mmɔ ke obukpɔk ewetde 1 kesim 6.
-
Nam utom ye owo-nsaŋa fo mme ke ekpri eboho eke owo ita kesim ition. Were dice oro. Kama mme ibat mbiba emi afo ewerede man anam ikɔ kiet ye mme ikɔ ekesaŋade kiet. Da ini.
Example
Andikpep eyewet mme ikɔ edinam ye udim-ikɔ ke obukpɔk:
Mme Ikɔ edinam
-
eat
-
play
-
talk
-
laugh
-
go
-
buy
Udim-ikɔ
-
1, 3, 5 = past tense
-
2, 4, 6 = present tense
Andibɔ ukpep 1 ewere dice onyuŋ ɔbɔ 6 ye 3. Enye eyenam ikɔ kiet ke akamade dep + udim-ikɔ emi ekebede.
-
“I bought rice and chicken at the store last night.”
Andibɔ ukpep 2 ewere dice onyuŋ ɔbɔ 4 ye 6. Enye eyenam ikɔ kiet ke akamade dia + udim-ikɔ eke idahaemi.
-
“I always laugh at my dog. He’s so silly.”
Andibɔ ukpep 3 ewere dice onyuŋ ɔbɔ 1 ye 5. Enye eyenam ikɔ kiet ke akamade dia + udim-ikɔ emi ekebede.
-
“I ate pizza for lunch.”
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Emi edi eti usuŋ ndikpep udim-ikɔ (andikibe, idahaemi, ini iso) mme edibɔp ifiɔk ikɔ efen (ke akamade mbemiso ye ebede, mme mbume, mfaŋa ikɔ, ye akade iso).
-
Edieke mbufo ebohode ke ofim, nam utom ye ofuri eboho. Kama dice eke ofim nyuŋ da ini ke ndinam mme udim ikɔ.
Bicycle Chain (in person) (10–20 minutes)
Mkpakɔp Enaŋ-ukwak (eke idem owo) (10-20 minit)
Edinam emi ɔfɔn kpɔt ye mbon eboho eke edukde ke idem.
Steps
Mme Ikpat
-
Mek mbume kiet. (Kama kiet otode ke ukpepŋkpɔ mme se “Mme mbume” ke ndian-ndian ŋwed.)
-
Da ke udim iba ke esede kiet eken.
-
Mme owo esede kiet eken nte mbon-nsaŋa.
-
Mbon-nsaŋa ebup mbume enyuŋ ebɔrɔ mbume.
-
Saŋa ke ekara man owo kiet-kiet enyene obufa owo-nsaŋa.
-
Mbon-nsaŋa ebup enyuŋ ebɔrɔ mbume.
-
Fiak nam mme ikpat 5 ye 6.
Notes
Mkpri-ŋwed
-
Edieke afo enyenede ibat owo mikemeke ndibahare, nam eboho kiet esinede owo ita.
Mingle and Share (in person) (10–15 minutes)
Buaha nyuŋ Buana (eke idem owo) (10-20 minit)
Edinam emi ɔfɔn kpɔt ye mbon eboho eke edukde ke idem.
Steps
Mme Ikpat
-
Mek mbume kiet. (Kama kiet otode ke ukpepŋkpɔ mme se “Mme Mbume” ke ndian-ndian ŋwed.)
-
Dahada nyuŋ yom owo-nsaŋa.
-
Bup owo-nsaŋa fo mbume. Ti ibɔrɔ owo-nsaŋa fo. Bɔrɔ owo-nsaŋa fo mbume.
-
Saŋa kanare ubet nyuŋ yom obufa owo-nsaŋa. Bup nyuŋ bɔrɔ mme mbume. Fiak-nam ediwak ini ye mbufa owo-nsaŋa. Ti kpukpru mme ibɔrɔ eke owo-nsaŋa fo.
-
Fiak ka itie fo. Buana ye eboho se afo ekpepde.
Example
Question: What do you like to do?
Mme andibɔ ukpep esaŋa ekanare ebupde enyuŋ ebɔrɔde mbume ye nsio-nsio owo-nsaŋa.
-
Sara: What do you like to do?
Mei: I like to dance. What do you like to do?
Sara: I like to go to karaoke.
Mei: What’s your favorite song to sing?
Sara: I don’t have a favorite song. I really like to sing with other people.
Mei: What do you like to do?
Lee: I like to play video games. What do you like to do?
Mei: I like to dance. What is your favorite game?
Lee: I like strategy games.
Mme andibɔ ukpep ebuana se mmɔ ekpepde.
-
Teacher: What does Mei like to do?
Sara: She likes to dance.
Teacher: What does Lee like to do?
Mei: He likes to play video games.