Ọgbakọ Zuru ọha
Dị ngwa ngwa Inyeaka, Dị nwayọ nwayọ Ikpe ikpe
Ọgbakọ zuruọha nke Ọktoba 2026

Dị ngwa ngwa Inyeaka, Dị nwayọ nwayọ Ikpe ikpe

Site n’aka Okenye Paul H. Sinclair

Nke Otu Iri asaa

Ịdị ngwa ngwa n’inyeaka na ịdị nwayọ nʻikpe ikpe bụ ụzọ mgbam ume dị mfe ma dị omimi maka onye ọbụla niime anyị ịdịrịkwu ka Onye Nzọpụta anyị.

Nkọnilu nke Ọdụmbi Mgbagwojuanya

“Obere nwata ga-edu ha.” Afọ ole na ole gara aga, akwụkwọ nsọ nke a n’ezie pụtara ihè na ndụ m. O mere n’otu mmemme Prịamarị ngalaba ukwu.

N’ụtụtụ Ụbọchị izuike ahụ, enyi m nta Jemis yi kootu ọhụrụ. Ka mmemme ahụ malitere, Jemis nọ na-enyocha ụfọdụ akụkụ kootu ọhụrụ ya kacha dị mmasị. Ihe kacha enwete uche ya bụ njirimara abụọ dị na jakeetị ya. N’aka jakeetị ya enwere ọdụmbi ma enweghị oghere. Na lapel aka ekpe jakeetị ya, enwere ọnụ ọdụmbi, mana enweghị ọdụmbi ọbụla. Ọ bụghị ma ọdụmbi ma ọ bụghị ma ọnụ ọdụmbi yiri ka ọ na-arụ ọrụ ọbụla bara uru.

N’ezie, Jemis n’ụzọ amamihe chọpụtaa ihe eji ha abụọ eme. Eji m ụjọ na-ele dị ka Jemis n’obi ụtọ gbachiri aka nri uwe ya na lapel dị n’aka ekpe jakeetị ya. Ebe obi tọrọ ya ụtọ mere obi amapụ ya ngwa ngwa, niihi na ozugbo Jemis gbachiri aka uwe ya n’obi ya, ọbụna jiri ikike ime mgbanwe nke nwata Prịamarị, o nweghị ike ịtọghepụ onwe ya. Jemis na mkpachapụanya, emepụtawo nke ọma, jakeetị otu aka.

Dị ka Jemis na-enwekwu nsogbu imegharị ahụ, iwe bịara na-ewe m nke ukwuu. Ọdụmbi mgbagwojuanya ka etinyeworo n’ọrụ na-adabachaghị ma, bụụrụ m, nke na-agbakasị ahụ. A nọ m na-efufe isi m na ndakpọ olileanya dị ka Jemis na-achọ ịga na pulpiit.

Naanị mgbe ahụ ahụrụ m obere nwata nta nwanyị nọdụ na nsote Jemis. Ọ gbawokwa aka ebe nsogbu nke Jemis, ya na nchekasị ya na-etolite etolite. Mana, kama iwe iwe, ọ na-achọ inye aka. Ngwa ngwa ịmata ihe nke aga eme, ọ gbatịrị aka ntakịrị ya, na-adịghị ekpe ikpe ma gbaghepụ ọdụmbi ahụ site n’ọnụ ọdụmbi ahụ. Anapụtara Jemis, ma azọkwara mmemme Praịmarị!

Ekutere m ume mana nweekwa umeala. Amatara ịba mba ahụ dị jụụ nke ọdụmbi edoghere ya na mkpịsịaka obere na-echetere m na m kwesịrị ịgba mbọ ịdị ka Jizọs. Oge ntakịrị ahụ dịkwa ebube nyeere m aka nabata ihe Okenye Patrick Kearon akọwawo dị ka “ntụgharị uche ọhụrụ dị ukwuu” nke mkpụrụ obi m. Anaghị m echetakwa isiokwu nke mmemme Prịamarị ụbọchị ahụ, mana ozi m natara site na Mmụọ Nsọ kpaliri nhazị ọhụrụ nke ime mmụọ. Obere nwata mere m ịmụta nke a: na ezigbo onye na-eso ụzọ nke Jizọs Kraịst na-adị ngwa ngwa inyeaka ma dịrị nwayọ ikpe ikpe.

Onye Nzọpụta Na-enyeaka (ma Naghị Ekpe) Nwanyị nọ n’Olulu mmiri ikpe

Onye Nzọpụta kuziri ụkpụrụ nke a dị ịhụnaanya nke iso ụzọ site na mmalite nke ije ozi ndụ anụ ahụ Ya. N’ozi ọma nke Jọn, O jeere nwanyị Samerịa ozi. Anyị amaghị aha ya. Anyị abịawo mata ya dị ka “nwanyị ahụ nọ ebe olulu mmiri.” Mkparịta ụka ya na Onyenwe anyị Jizọs Kraịst na-akuzi ọtụtụ ihe mmụta. Otu ihe mmụta dị oke mkpa bụ ọmụmaatụ nke Onye Nzọpụta ịdị ngwa ngwa inye amara na enyemaka na-agbanwe mmadụ.

Dị ka mkparịta ụka ahụ malitere, ike gwụrụ Jizọs ma na mberede rịọrọ nwanyị ahụ maka ihe ọnụn̄ụ. Anyị pụrụ naanị iche mkpụrụ ụbọchị ole nwanyị nke a naara abịa n’olulu mmiri nke a n’oge awa nke a—tutu ruo ụbọchị taa. Nye ya, ọ bụ ụbọchị nkịtị—tutu ruo mgbe Jizọs bịaruru. N’ụbọchị nkịtị ya niile, o nwere ike ọ nagidewo ọtụtụ ndị na-ekpe ikpe, mana aka na-enyeaka ole ma ole—tutu ruo taa.

Nwanyị nke a nwere ike o mewo karịa ihe ga-akpata ikpe karịrị naanị ịgbaghe ọdụmbi ya ruo lapel. Otu ọ dị, o nwere usoro mmekọrịta mebiri emebi ma bụ, n’oge ahụ, ya na nwoke na-abụghị di ya ibi. Mana gịnị ka anyị maara n’ezie banyere ọnọdụ ya niile? Di ya ọ nwụrụ? ọ gbara alụkwaghịm? ahapụrụ ya? Anyị amaghị. Ugbu a, biko anghọtahiekwala m. Akụkọ ya dị oke mkpa, mana ndị a abụghị nkọwa ikpe anyị kwesịrị ịma banyere njem ya.

Kedụ ihe Kraịst na-elekwasị na ya? Nyee aka. Onyinye nke “mmiri ndụ.” Nnukwu Onye Mgbapụta nke onye niile maara nke ọma ihe niile gbasara nwanyị ana akpọghị aha, ma Ọ bịakwutere ya ịbụ aka ebe dị ndụ nke mmiri dị ndụ. Ọ nyere ya amara na enyemaka pụrụ mgbanwe.

Ọ gwara nwanyị ahụ okwu jiri ugwu, ọbụghị mmenye ihere. O geziri ntị nke ọma nye ajụjụ ya niile ma zaghachi jiri nkuzi, na-abụghị ime akaja. O jideghị ya na ndọkpụ agụgụala ya. Ọ gwara ya eziokwu na ntụkwasị obi. Jizọs Kraịst na-echetara anyị na inyere ndị mmadụ aka gbanwee ndụ ha, anyị ahaghị ile naanị oge ha gara aga—anyị ga-elerịrị n’ihe ga-ekwe omume n’aka ha. Ọ gawara n’olulu mmiri ụbọchị ahụ dị ka onye agụpụrụ agụpụ. O jiri nzube pụọ n’olulu mmiri ahụ. Nke ahụ bụ kpọmkwem ihe “ịdị ngwa ngwa inyeaka na ịdị nwayọ nwayọ n’ikpe ikpe” dị ka ya.

Ịnọnyere Enyi na Ndị Otù Ọhụrụ n’Ụbọchị Ndị Nkịtị

Ụbọchị niile, ndị mgbasa ozi ọma na-ezute ndị mmadụ n’olulu mmiri ọlọrọ ọhụrụ gburugburu ụwa. Ha na-ama ọkwa na Jizọs bụ Kraịst, nnukwu “Abụ M.” Ha na-achọta, na-akuzi, na-eme baptizim, ma na-anabata ndị mmadụ nwere ike ịnọ n’egwu nke ikpe mana na mkpa enyemaka. Dị ka ndị na-eso ụzọ nke Jizọs Kraịst, ana akpọku anyị ịhazigharị mkpụrụ obi anyị ka anyị wee nwee ike nyere ndị enyi na ndị otù ọhụrụ aka n’ụzọ niile kacha yie nke Kraịst. Onyeisi Dallin H. Oaks n’ido anya na n’onwe ya akpọkuwo anyị “ịchọ ịdị nsọ, dị ka Onye Nzọpụta anyị.” Ịdị ngwa ngwa n’inyeaka na ịdị nwayọ nʻikpe ikpe bụ ụzọ mgbam ume dị mfe ma dị omimi maka onye ọbụla niime anyị ịdịrịkwu nsọ, ịdịkwu ka Onye Nzọpụta anyị, ịbụ ezi ndị na-eso ụzọ Ya.

Ekpere m bụ na mgbe ndịikom na ndịinyom ọlọrọ ọhụrụ ndị a nọ n’olulu mmiri zutere mụ na gị, ha ga-amata na ha “alọtawo ebe obibi.” Ekpere m bụ na ha ga-amata niime mụ na gị ndị na-eso ụzọ nke Jizọs Kraịst na-agba mbọ, dị njikere imejuputa ha jiri mmiri dị ndụ na nke dị ịhụnaanya. Ana m agba ama na mgbe anyị nyeere ndị mmadụ aka, n’otu n’otu, n’ụzọ anyị ndị dị ntakịrị ma dị mfe, kama ikpe ha ikpe, anyị na-akwado ụwa maka Ọbịbịa nke Ugboro Abụọ nke Jizọs Kraịst. Otu a ka m si agba aka ebe ma gbaa ama n’aha nke Jizọs Kraịst, amen.

Hụba ama

  1. Aịzaya 11:6.

  2. Ana m ekesa akụkọ nke a jiri ikike sitere n’aka Jemis na ezi na ụlọ ya.

  3. Lee “Ana m Agba mbọ Ịdị ka Jizọs,” Akwụkwọ Ukwe nke Ụmụntakịrị, 78–79.

  4. Lee Russell M. Nelson, “Onyenwe anyị Jizọs Kraịst Ga-abịa Ọzọ,” Liahona, Nov. 2024, 121; leekwa Ronald A. Rasband, “N’ihu Anyị Nnọọ,” Liahona, Me 2025, 13–14, 17.

  5. Patrick Kearon, “Ebumnuuche Chineke Bụ Ịkpọghachi Gị Ebe Obibi,” Liahona, Me 2024, 88.

  6. Onyeisi Dallin H. Oaks kuziri ihe ndị a sotere banyere ịdị nwayọ ikpe ndị ọzọ ikpe: “Anyị ahaghị ijide onwe anyị site nʻikpe ndị mmadụ ikpe nke ikpeazụ niihi na anyị enweghị mmata ihe na amamiihe ime otu ahụ. … Ụzọ nke ikpe ikpeazụ nke Onyenwe anyị ga-abụ itinye mmara ihe Ya tozuru oke nke iwu nke mmata nweteworo na ikpe ikpe dabere nọnọdụ nke onye ahụ, ebumnuuche niile, na omume niile gburugburu ndụ ya” (“‘Ekpela ikpe’ na Ikpe ikpe,” Ensign, Aug. 1999, 8; leekwa Matiu 7:1–5; Luk 6:37–42; 3 Nefi 14:1–12; Mọmọn 8:20). Otu aka ahụkwa, Jizọs kuziri mgbe niile na inyere ndị ọzọ aka kwesịrị ịbụ akara njirimara nke iso ụzọ anyị (lee Matiu 5:38–47; Mak 10:45; Luk 10:30–37). Niime Akwụkwọ nke Mọmọm, ejirimara nke iso ụzọ nke a ka akuziri niime ọtụtụ edereede, gụnyere ọmarịcha nkọwa niile nke ụzọ ndị anyị ga-esi ebi ọgbụgba ndụ anyị mere na baptizim. Edemede ndị a na-egosị ọtụtụ ụzọ nke anyị si enye aka ma na-ejere ndị ọzọ ozi (lee Mozaya 18:8–11; leekwa Jekọb 2:17–19; Alma 1:26–27; 3 Nefi 13:1–4). Jizọs Kraịst gosịrị anyị ọmụmaatụ zuru okè nke inyeaka na-ekpeghi ikpe mgbe Ọ pụtakwutere Ndị Nefi ma “nọnye[tụrụ] ha nwa obere oge” (3 Nefi 17:5). Ịhapụ ikpe ọbụla, O jere ozi nlekọta nye mkpa niile ma gwọọ ọnya ọbụla naanị niihi na O “juputara n’ọmịiko” na “ebere” (3 Nefi 17:6, 7).

  7. Lee Jọn 4:4-42. Ndị ọzọ nwere mkparịta ụka ije ozi nlekọta ha na Onye Nzọpụta niime Agba Ọhụrụ gụnyere onye ọgaranya (lee Matiu 19:16–22), onye ohi nọ n’elu obe (lee Luk 23:39–43), Nicodemus (lee Jọn 3:1–21), nwoke nọ n’olulu mmiri nke Betsịada (lee Jọn 5:2–15), Pontius Pilate (lee Jọn 18:33–38), Meri Magdalene (lee Jọn 20:11–18), na Simon Pita (lee Jọn 21:15–19). Dị ike, niime Akwụkwọ nke Mọmọn, Jizọs Kraịst metụrụ ndị na-eso ụzọ Ya aka “n’otu n’otu” ma gwa onye ọbụla niime ha okwu n’otu n’otu (3 Nefi 18:36; lee kwa 28:1–3).

  8. Mgbe Onye Nzọpụta zutere nwanyị nọ n’olulu mmiri, mkpọrọmasị omenaala na nke okpukperechi dị n’etiti Ndị Juu na Ndị Samerịa gbanyere mkpọrọgwụ. Dị ka Onyeisi Dallin H. Oaks chịkọtara ya, Ndị Samerịa “sonyere na otù ndị Juu gụpụrụ ma na-eleda anya” (“Dị Ndụ niime Kraịst,” Liahona, Me 2026, 85). Site otu a, emere ka a mara na Jizọs kpebiri na Ya “ga-esite n’ụzọ Sameria” (Jọn 4:4, New International Version; nkwusi ike agbakwunyere). Mkpebi Ya ịma ama gaa Samerịa ma kwuo okwu nye nwanyị Samerịa bụ nnupuisi ọha a dị omimi ime mmụọ. Onyeisi Oaks kuzikwuru n’ọgbakọ zuruọha Eprel 2026 na ịdị ndụ na Kraịst gụnyere ịbụ ndị omee udo (lee “Dị Ndụ niime Kraịst,” 85–87). Lee ka o si dị egwu, otu ọ dị na-atụghị naanya kpamkpam, na otu niime omume mbụ nke ije ozi niime ụwa nke Onye Nzọpụta bụ ịbụ ome udo gị na nwanyị nọ n’olulu mmiri.

  9. Lee Jọn 4:7. Nke a abụghị oge ikpeazụ Onye Nzọpụta ga-enwe ike ọgwụgwụ ma rịọ maka ihe ọn̄ụn̄ụ. Na ngwụcha nke ije ozi ndụ anụ ahụ Ya, ebe ike gwụrụ Ya niihi ntaram ahụhụ Ya, na ikoro n’elu obe, Jizọs ọzọkwa rịọrọ maka ihe ọn̄ụn̄ụ (Lee Jọn 19:28). Dị ka anyị na-atụle ije ozi nlekọta nke Jizọs Kraịst nye nwanyị nọ nʻolulu mmiri ahụ, ka anyị tụlee oge na-abịa abịa mgbe Ọ ga-enwekwa mkpa ma akpịrị akpọọ Ya nkụ. Onye Nzọpụta nke ụwa akpọgburu n’obe ga ọzọkwa dị ngwa ngwa inyeaka ma dị nwayọ n’ikpe ikpe. Ọ ga-enye ndụ Ya maka anyị (lee Jọn 19:30).

  10. Enwere akpala okwu na Bekee na nʻọtụtụ asụsụ ndị nke ndị Europe nke mmadụ ekwesịghị “aga n’olulu mmiri karịa ugboro karịrị akarị.” Akpala okwu ahụ na-anwa ikuzi ụkpụrụ ahụ na onye nke na-aga ugboro ugboro n’otu ebe enyemaka si apụta na-eze ndụ ibelata uru nke nsịpụta ahụ tutu ruo nikpeazụ ya adaa (see The Free Dictionary, “go to the well too many times,” idioms.thefreedictionary.com). Ebe akpala okwu ahụ bara uru maka ịkọwa akụrụngwa nke ụwa, ọ naghị adaba mgbe ana ekwu maka Jizọs Kraịst. Anyị enweghị ike ma ọlị aga n’olulu mmiri nke onwe anyị izute Ya ọtụtụ ugboro ole (lee Mozaya 26:30). Mgbalị anyị inwete Aja mgbaghara mmehie nke Jizọs Kraịst anaghị ebelata ịdị irè ya, niihi na o nweghị ọgwụgwụ. Ịkọwa njikọ dị ebube n’etiti Aja mgbaghara mmehie nke Jizọs Kraịst na enyemaka na-adịghị ekpe ikpe sitere n’aka nwanne ya nwoke onye nọ n’ọnwụ niihi kansa, Bishọp W. Christopher Waddell kwuru sị: “Ekele dịrị ndịikom na ndịinyom ndị hụrụ otu mkpa, ha ekpeghị ikpe, ma jee ozi dị ka Onye Nzọpụta, oge agabeghị maka Mike. … Anyị ahaghị icheta ọ dịghị mgbe oge gara ma enwebeghị onye nke gagharịworo site n’ebe dị anya n’ụzọ ahụ nke mere na yanwa nọ gafee nrute nke Aja mgbaghara mmehie nke Jizọs Kraịst, nke bụ enweghị okè n’oge ya na okè ya” (“Dị Nnọọ ka O siri Mee,” Liahona, Me 2019, 21; nkwusi ike agbakwunyere).

  11. Jọn 4:10.

  12. Dị ka akụkụ enyemaka Ya, egwu atụghị Onye Nzọpụta ịkpọ onye ọhụrụ na-eso ụzọ ịnabata oke na ọrụ (lee Jọn 4:). Na-agbanyeghị nwanyị ahụ na-azaghachighị ngwa ngwa nʻụzọ dị mma nye arịrịọ nke Jizọs, ka oge na-aga na jiri ọzụzụ n’otu n’otu, n’ikpe azụ nwanyị ahụ, na n’oke obi ụtọ, nabatara ọrụ ndị ekenyere kachasị dị mkpa: ịgwa ụmụ ụwa na Jizọs bụ Mezaya ahụ. Dị ka ezigbo ndị nsiso nke Jizọs Kraịst na ọmụmaatụ Ya, egwu ekwesịghị ịtụ anyị ikpọku ndị mmadụ, kacha nke ndị otù ọhụrụ, ije ozi ma nyere ndị ọzọ aka dị ka akụkụ nke njem ha nʻụzọ nke ọgbụgba ndụ (lee Mozaya 5:2; lee kwa Dale G. Renlund, “Ichekwa Nnukwu Mgbanwe nke Obi,” Liahona, Nov. 2009, 99).

  13. Lee Abụ ọma 85:10.

  14. Nna nke Eluigwe na Jizọs Kraịst matara ike mmepụta anyị itolite ruo vashọn onwe anyị kacha mma (lee Dale G. Renlund, “Nkwado Nkeonwe Izute Onye Nzọpụta,” Liahona, Me 2025, 44).

  15. Lee Jọn 4:29. Ụdị enyemaka nke Onye Nzọpụta nyere agụnyeghị iwepụ nwanyị ahụ site na ndụ ya dị mgbagwoju anya ma ọ bụ ịgbanwe ọnọdụ ịmaaka ya niile. Kama, onyinye Ya nke enyemaka kwere ya ije ije laghachi na ndụ ya jiri ebumnuuche ọhụrụ. Devid A. Bednar, mgbe ahụ onyeisi nke Mahadum Brigham Young–Idaho, kuziri, “Dị ka mụ na gị na-abịa ghọta ma tinye n’ọrụ ike na-enye ike nke Aja mgbaghara mmehie niime ndụ onwe anyị, anyị ga-ekpe ekpere ma rịọ maka ume iji gbanwee ọnọdụ anyị kama ikpe ekpere maka ọnọdụ anyị ịgbanwe” (“N’ike nke Onyenwe anyị” [Brigham Young University devotional, Oct. 23, 2001], 4, speeches.byu.edu).

  16. Anyị na-agba aka ebe nnọgide nke omume sinachi mgbe anyị na-atụle nwanyị ọzọ nọ n’olulu mmiri onye nọ na mkpa enyemaka kama ikpe ya ikpe. Niime Jenesis 16, mgbe esemokwu mmetụta uche dị ukwuu gasịrị, Hagar gbafuru site n’ebe Ebram na Sarai nọ ma nọrọ naanị ya n’alaịkpa. Mmụọ ozi bịakwutere Hagar dị ka ọ kwụsịrị n’otu isi iyi. Mgbe ọ natasịrị mgbamume, nghọta, na ọkpụkpọ okù si n’eluigwe, Hagar kwuputara, “Ị bụ Chineke onye na-ahụ m” (ọdịnọgbara 13, New International Version). Olulu mmiri ahụ ebe Onyenwe anyị chọpụtara Hagar ka akpọrọ “Beer-lahai-roi,” nke pụtara “olulu mmiri nke Ya onye dị ndụ na-ahụ m” (Jenesis 16:14, nkọwada b). Dị ka anyị na-agba mbọ ịdịkwu nsọ na mgbalị ije ozi nlekọta anyị, ikekwe anyị nwere ike n̄ọmie mmụọ ozi ije ozi nlekọta nke Hagar ma bụrụ ụzọ nke site na ya mmadụ nwere ike bịa mata na Nna nke Eluigwe na Jizọs Kraịst n’ezie na-ahụ ha niime alaịkpa ha.

  17. Ọ bụghị ihe ijuanya, dị ka Ọ na-akparịta ya na nwanyị nọ n’ebe olulu mmiri, Onye Nzọpụta na-egosị ọmụmaatụ ihe ghọrọ ihe ama ama dị ka “ebumnuuche mgbasa ozi ọma.” Isiakwụkwọ 1 nke Kwusaa Ozi ọma M na-akuzi na ebumnuuche mgbasa ozi ọma bụ “ịkpọku ndị ọzọ ịbịakwute Kraịst site n’inyere ha aka nata ozi ọma eweghachitere site n’okwukwe niime Jizọs Kraịst na Aja mgbaghara mmehie, nchegharị, baptizim, ịnata onyinye nke Mmụọ Nsọ, na ịnagide ruo ọgwụgwụ” (Kwusaa Ozi ọma M: Ihendu Ikesa Ozi ọma nke Jizọs Kraịst [2023], 1; nkwusiike agbakwunyere). Jizọs na-akpọku nwanyị ahụ nọ n’ebe olulu mmiri ịbịakwute Ya ma emesịa nyere ya aka ime otu ahụkwa.

  18. Ọpụpụ 3:14; lee kwa Jọn 4:26.

  19. Okenye Quentin L. Cook kwuputara na niime oge afọ atọ, ihe ruru ndị mmadụ 900,000 bịara niime ọgbụgba ndụ dị ka ndị atọghatara na Nzukọ nsọ Ahụ nke Jizọs Kraịst nke Ndị Nsọ Ụbọchị Ikpeazụ a (lee “Onyenwe anyị Na-agbapụ Ọrụ Ya ọsọ,” Liahona, Nov. 2025, 48). N’oge ụfọdụ,nke ọ bụla niime ndị otù ọhụrụ bụ, n’ụzọ nke onwe ya, nwoke ma ọ bụ nwanyị nọ n’ebe olulu mmiri.

  20. Onyeisi Dieter F. Uchtdorf na-agba ama na nzuterịta anyị na Jizọs Kraịst na-agbanwe anyị ruo ebighị ebi. Ọ kuzikwara na mmekọrịta anyị na ndị na-eso ụzọ nke Jizọs Kraịst kwesịkwara n’otu aka ahụ ịgbanwe ndụ niile (lee “Nzute N’Ili Ghe oghe,” Liahona, Me 2026, 58–61).

  21. Dallin H. Oaks, “Ịdị Ndụ niime Kraịst,” 87.

  22. Enyemaka yiri Kraịst na-agba ịdị na-eso ụzọ ime mmụọ obi siri ike. Mgbe anatasịrị enyemaka site n’aka Jizọs Kraịst, Pita nwererịị obisike ịhapụ nnukwu ịkụ azụ ya isoro Ya (lee Luk 5:11). N’otu aka ahụ, mgbe enwetesịrị nhụmiihe enyemaka nke Onye Nzọpụta, nwanyị nọ n’ebe olulu mmiri nwere obisike ịhapụ ite mmiri ya gaa ịgwa onye niile maka Mezaya (lee Jọn 4:28).

  23. Lee Clark G. Gilbert, “Lọghachi N’ebe Obibi,” Liahona, Me 2026, 15–17.

  24. Onyeisi Dieter F. Uchtdorf na-echetere anyị: “‘Hụ otu onye n’ibe ya naanya,’ ka Jizọs kwuru. ‘Site otu a ndị niile ga-amara na unu bụ ndị na-eso ụzọ M’ [Jọn 13:34–35, New King James Version]. Ọtụtụ mgbe, ama nke mmadụ nke mbụ nke Jizọs Kraịst na-abịa mgbe o nwetere mmetụta ịhụnaanya n’etiti ndị na-eso ụzọ nke Jizọs Kraịst” (“Site otu a ndị niile ga-amara na unu bụ ndị na-eso ụzọ M,” Liahona, Me 2025, 51).

  25. Onyeisi Dieter F. Uchtdorf chịkọtara otu onyinye niile anyị dị ntakịrị, anaghị ahụta mgbe ụfọdụ na-ekwe anyị ime ihe ndị dị mfe na-anọchi anya ụdị enyemaka achọrọ iji gbanwee ndụ niile: “Ka m kesaara unu ụfọdụ onyinye ime mmụọ niile nke m mataworo niime ọtụtụ ndị otù ofe mba ụwa niile? Na-atụle n’uche ma ejiriwo otu onyinye ma ọ bụ karịa gọzie gị dịka ndị a: Igosị ọmịiko. Ịmata ndị eleghara anya. … Inye otito ziri ezi. … Ịkọwa ihe n’ụzọ dị mfe. … Inyere ndị ọzọ aka mara na ha sonyere. … echere m na ị na-ahụ otu ịdị oke onụ ahịa [onyinye ndị a] dị nye ọrụ nke Onyenwe anyị na ọtu i nweworo ike metụwo aka, gọzie, ma ọ bụ ọbụna zọpụta otu niime ụmụ Chineke site n’onyinye gị niile” (“Jiri Obi Gị Mee Akụkụ Gị Niile,” Liahona, Nov. 2025, 23; lee kwa Gerrit W. Gong, “Ọdịghị Onye Na-anọdụ Naanị Ya,” Liahona, Nov. 2025, 40–43). Na nkeji 46 nke Ozizi na Ọgbụgba ndụ niile, Onyenwe anyị kwuputaziri na ezigbo ebụmnuuche maka onyinye ime mmụọ niile, ma ha dị nnukwu ma ọ bụ dị nta, bụ inyere ụmụ nke Nna nke Eluigwe aka (lee Ozizi na Ọgbụgba ndụ niile 46:8–10, 26).

  26. Onyeisi D. Todd Christofferson kuziri: “Ịnabata agwa nke Kraịst abụghị naanị ajụjụ maka nkwado nke onwe anyị mana ọ bụ isi ihe dị n’ịkwadebe ụwa maka nlọghachi nke Onyenwe anyị na ọchịchị otu puku afọ Ya dị ebube. Anyị na-eleda mmetụta nke ndị dị ka Kraịst anya niime ụwa, mana ịrụ ọrụ n’otu n’otu na-abụkarị ụzọ nke Jizọs ji agbanwe ọha mmadụ ma hiwe alaeze Ya” (“Omume nke Kraịst,” Liahona, Me 2026, 91).