Taravatu Matamatana Title Page Mataio Contents Introduction Mataio 1Iesu Keriso ena vara revarevana binai: ia na David natuna, Abraham natuna. Mataio 2Iesu na Betelehem Iudea ai e vara, King Herod ese Iudea e lohiaia negana ai, aonega taudia be dina dae kahana amo Ierusalem ai e lasi. Mataio 3Unu dinadia ai Ioane Bapatiso e hedinaraiva, Iudea tano ḡaḡaena ai e harorova; eto, Mataio 4Bena Lauma ese Iesu na tano ḡaḡaena e hakaua lao, Diabolo ese baine dibaḡania totona. Mataio 5Iesu ese aru taudia e itadia, bena ororo ai e dara dae, e helai diho; bena ena hahediba na ia dekena ela. Mataio 6Nahuamui ba toho, emui kara maoromaoro taunimanima vairadiai basio kara, bae ita helaoreana. Unu ba kara toma, umui na asi davamui Tamamui guba ai e nohomu ena amo. Mataio 7Taunimanima basio hahemaoro henidia, bena idia ese danu basie hahemaoro henimui. Mataio 8Ororo amo e hekei, bena hutuma bada na ia murinai e raka. Mataio 9Ia na vanaḡi auta ai e gui, bena e heau hanai, ena hanua korikori ai eha kau. Mataio 10Ia ese ena hahediba gwauta-raruosi e boiridia; bena siahu e henidia, lauma dikadia bae luludia lasi, bona gorere idau-idau bona hisi-ani idau-idau iboudiai bae hamauridia. Mataio 11Iesu ese ena hahediba gwauta-raruosi e haḡanidia vaitani, bena una gabu amo e raka oho, edia hanua lalodiai baine hahediba bona baine haroro totona. Mataio 12Una negana ai Iesu na Dina Helaḡa ai uit umana e rakaia hanai. Ena hahediba na e hitolodiava, bena uit huahuadia e burukiva, e aniva. Mataio 13Una dina ai, Iesu na ruma amo e diho, kone ai e helai; Mataio 14Una negana ai Herod Ḡaubada ese Iesu harina e kamonai. Mataio 15Farisea taudia bona itorena taudia haida Ierusalem amo Iesu dekena ela, eto, Mataio 16Farisea taudia bona Sadukea taudia e noia hedibaḡani, toa ta guba amo baine hahedinarai henidia eto. Mataio 17Dina tauratoi vada ela, Iesu ese Petro bona Iakobo bona tadina Ioane e abidia hidi, ororo badana ta ai e hakaudia dara. Mataio 18Una negana ai hahediba na Iesu dekena ela, eto, Daika na guba basileiana lalonai baine herea? Mataio 19Unu hereva e hadoko murinai, Iesu ese Galilea e rakatania, Iudea kahana ela, Ioridane sinavaina unukahana ai. Mataio 20Badina be guba basileiana na ruma biaguna ta na heto, daba matana ai e raka lasi, ḡaukara taudia e tahudia, ena vine imeana ai bae ha ḡaukara eto. Mataio 21Idia na e raka ela, Ierusalem vada e kahira-kahira, Betefage ai e kau, Olive ororona badinai. Bena Iesu ese ena hahediba rarua e siaidia guna, Mataio 22Iesu ese sivarai heḡereḡeredia ai ma e hereva henidia lou, eto, Mataio 23Iesu ese aru taudia bona ena hahediba e hereva henidia, Mataio 24Iesu na Duhu Helaḡa amo e raka lasi, bena ena hahediba ia dekena ela, Dubu Helaḡa rumadia e duanai. Mataio 25Una negana ai guba basileiana na ulato gwauta na heheto, edia lamepa e abi kau, headava matamata tauna ida bae hedavari eto. Mataio 26Iesu na unu hereva iboudiai e hadoko, bena ia ese ena hahediba e hamaorodia, eto; Mataio 27Daba e rere, hahelaḡa taudia iboudiai bona hanua tau-badadia e henega bou, Iesu ialana totona; Mataio 28Dina Helaḡa e ore murinai, daba matana ai, pura dinana gini-gunana ai, Maria, hane Magdala, Maria ta ida, gara itana ela. Mareko Contents Introduction Mareko 1Iesu Keriso na Dirava Natuna, ena sivarai namo matamana binai. Mareko 2Dina haida vada ela ia na Kaperanaum e lou lao, bena harina e piua ia na ruma ai. Mareko 3Dubu ai ma e dae kau, irna heveri tauna ta na unuseni ai. Mareko 4Ia ese kone ai ma e hadibadia lou. Bena hutuma uada na ia dekenai e hebou; taunabunai ia na vanaḡi auta ai e gui gohu ai, bena vanaḡi latanai e helai diho, a taunimanima iboudiai be kone ai nonoho. Mareko 5Idia na gohu unukahana ai, Gerasa taudia edia tano ai, eha kau. Mareko 6Unu amo e tore isi, ena hahediba ida ena hanua korikori ela. Mareko 7Farisea taudia bona itorena taudia haida Ierusalem amo ela, ia dekenai e hebou. Mareko 8Unu dinadia ai hutuma bada na Iesu dekenai ma e hebou lou, bona asi adia, bena ia ese ena hahediba e boiridia, e hamaorodia, eto, Mareko 9Ma e hamaorodia, eto, Na hamaoromui momokanimu, haida o ini gigini na basie mase, ela bona Dirava ena basileia mai siahuna ida baine kau bae itaia. Mareko 10Ia na unu amo e tore isi, Iudea tano hetoana ela, Ioridane sinavaina nukahana ai. Hutuma ia dekenai ma e hebou lou, bena vaia ena kara ma e hadibadia. Mareko 11Idia na e raka ela bona Ierusalem vada e kahira-kahira, Betefage bona Betania ai e kau, Olive ororona ai. Bena Iesu ese ena hahediba rarua e siaidia guna, Mareko 12Ia ese sivarai heḡereḡeredia e gwaurai matama, eto, Tau ta vine imeana e hadoa, maḡuna e ahu, vine imoilaidia gurina e ḡeia, hegima kohorona e haginia. Bena imea ireḡuna taudia e habadinalaidia; bena hanua daudau ela. Mareko 13Ia na Dubu Helaḡa amo e raka lasi ai, ena hahediba ta ese e hereva henia, eto, Hahediba taumu e, ini nadi oromadia bona ini ruma hairaidia mani a ita. Mareko 14Vainana-negai aria ta bae karaia, Lagau-hanai bona Asie-hatubuaflaoana Ariana. Bena hahelaḡa taudia bona itorena taudia ese dibaka karadia e lalodia, ia bae alaia mase eto. Mareko 15Daba vaburana ai, hahelaḡa taudia ese hanua tau-badadia bona itorena taudia ida e henega, bena idia, kaunsil taudia iboudiai ida, Iesu e ḡuia, e hakaua lao, Pilato e henia. Mareko 16Dina Helaḡa e ore ai, Maria, hane Magdala, bona Maria, Iakobo sinana, bona Salome, tatoiosi muramura mai bonadia e hoi, ia idahulaina. Luka Contents Introduction Luka 1Lohia taumu Teofilo e: hutuma ese ta abi dae herevadia vada e tore, Luka 2Unu dinadia ai Kaisara Augusto ese ena haheḡani herevana ta e siaia lao, tanobada taudia iboudiai ladadia bae tore: Luka 3Tiberio Kaisara ena lohia laḡanina ihagwauta-imana ai, Pontio Pilato be Iudea edia gavana, bona Herod be Galilea lohiana, bona tadina Filipo be Iturea bona Trakonito lohiadia, bona Lusania be Abilene lohiana, Luka 4Iesu Ioridane sinavaina amo e lou ai, Lauma Helaḡa ese e rohea. Bena Lauma ese tano ḡaḡaena e hakaua lao; Luka 5Dina ta ia na Cenesaret gohuna konena ai e gini, hutuma danu e gini hesede-hesede, Dirava ena hereva ikamonaina. Luka 6Dina Helaḡa ta ai, ia na uit umana ta e rakaia hanai, bena ena hahediba ese uit e buruki, imadia ai e roi, e ani rakarakava. Luka 7Ena hereva iboudiai taunimanima vairadiai e gwaurai vaitani, bena Kaperanaum ai e raka vareai. Luka 8Una murinai ia ese hanua badadia bona hanua maraḡidia iboudiai lalodiai e haroro loaloa, Dirava ena basileia sivaraina namona e harorolaia. Gwauta raruosi ese e bamoa, Luka 9Ia ese gwauta-rarua taudia siahu e henidia, lauma dikadia ilulo-ohodia bona gorere taudia ihamauridia siahuna. Luka 10Una murinai Lohiabada ese tatau hitu-ahui e abidia hidi, rarua rarua amo e siaidia guna, baela, ia be idia muridia amo bainela; iena lao hanuadia bona gabudia iboudiai idia ese bae lao heni guna. Luka 11Ia na gabu ta ai e ḡuriḡuriva, bena ena ḡuriḡuri e hadokoa ai ena hahediba ta ese e noia, eto, Lohiabada e, ḡuriḡuri a hadibamai, Ioane ese ena hahediba e hadibadiava na heto. Luka 12Una negana ai taunimanima hutuma bada e hebou, e hemoi tao hemoi tao. Bena ia ese ena hahediba e hereva henidia, eto, Nahuamui ba toho Farisea taudia edia hatubu ḡauna na garina, koikoi ḡauna bunai. Luka 13Una negana ai haida ese Galilea taudia haida sivaraidia Iesu e hamaorolaia, Pilato ese idia raradia na edia boubou ḡaudia raradia ida e bulo hebou. Luka 14Dina Helaḡa ta ai, ia ese Farisea biagudia ta ena ruma ai e dae kau, bae aniani. Bena idia ese e itaia tao. Luka 15Tax gogo taudia bona kara dika taudia iboudiai na iena hereva ikamonaina totona e raka kahi lao. Luka 16Ia ese ena hahediba ma e hereva henidia, eto, Taḡa tauna ta be mai ena kohu ireguna tauna; bena haida ese e habadelaia, eto, Emu kohu ia ese e piupiulaimu. Luka 17Iesu ese ena hahediba e hamaorodia, eto, Hekwakwanai ḡaudia na do bae vara, to ihavaradia tauna madi ihabaina. Luka 18Ia ese sivarai heḡereḡerena ta e henidia, nega iboudiai bae ḡuriḡuri, basie hesiku, helaoreana. Luka 19Iesu na Ieriko amo e raka hanaiva lalonai, Luka 20Dina ta, ia na Dubu Helaḡa lalonai e hahedibava bona sivarai namo e harorolaiava; bena hahelaḡa taudia bona itorena taudia bona hanua tau-badadia dekena ela, Luka 21Ia e roha isi, taḡa taudia e itadia, edia boubou monidia na maua lalonai e uda dobi. Luka 22Asie-hatubua-flaoana ariana, ladana Lagau-hanai, vada e kahira-kahira. Luka 23Bena hebou taudia iboudiai e tore isi, Pilato dekena e hakaua lao. Luka 24Pura dinana gini-gunana ai, idia na daba galuma-galumana ai gara ela, muramura mai bonadia, e abi heḡaeḡae gaudia, na e laohai. Ioane Contents Introduction Ioane 1Matamana negana ai Hereva vada e nohova; una Hereva na Dirava ida e nohova; una Hereva na Dirava. Ioane 2Dina ihatoina ai headava anibouna ta e karaia, Kana, Galilea hanuana ta, ai. Iesu sinana danu unuseni ai. Ioane 3Farisea tauna ta ladana be Nikodemo; ia na Iuda taudia edia lohia ta. Ioane 4Lohiabada vada e diba Farisea taudia vada e kamonai Iesu ese hutuma e abidia, ena hahediba ai e halaodia bona e bapatisodia, a Ioane be gadoidia mo e abidia. Ioane 5Unu ḡau muridiai Iuda taudia ese edia aria ta e karaia, bena Iesu na Ierusalem eha dara dare. Ioane 6Unu ḡau muridai Iesu e raka oho, Galilea gohuna (Tiberia gohuna bunai) unukahana ela. Ioane 7Unu ḡau muridiai Iesu na Galilea ai eha loa. Ia na se ura Iudea ai baine Ioa, badina be Iuda taudia ese ia iala-masena dalana e tahuava. Ioane 8To Iesu na Olive ororona ela. Ioane 9Raka hanaina ai, Iesu ese tau ta e itaia; matana ruaosi kepuludia ai e vara. Ioane 10Momokani vaitani na hamaoromuimu, mamoe maḡuna ikoukouna amo se raka vareaimu, a maḡu gabana amo e daga hanaimu tauna na henao bona dadidadi tauna. Ioane 11Betania tauna ta, ladana Lasaro, e gorerea; Maria, kakana Mareta ida, edia hanua bunai. Ioane 12Dina tauratoi dounu mimia ela bona Lagau-hanai Ariana bae karaia; bena Iesu na Betania ela, Lasaro, vanegai Iesu ese mase amo e hatorea isi tauna, ena hanua bunai. Ioane 13Lagau-hanai Ariana dinana vada eme kahikahi; bena Iesu dibana ina tanobada baine rakatania Tamana dekena bainela negana vada eme kau. Ina tanobada ai e lalokau henidiava taudia danu e lalokau henidia ela bona dokona. Ioane 14Kudoumui basie basie hetaha; Dirava bavabidadama henia, lau danu bavabidadama henigu. Ioane 15Lau na vine korikori: Tamagu na imea ireḡuna tauna. Ioane 16Ini hereva na gwaurai henimuimu, ba hekwakwanai na garina. Ioane 17Iesu unu e gwau toma, bena guba ai e gaga dae, e ḡuriḡuri, eto, Tamagu e, horana binai: Natumu ba heatolaia, bena Natumu ese oi baine heatolaimu. Ioane 18Iesu na unu e gwau toma, bena ena hahediba ida e raka lasi, Kidron kourana e hanaia. Unuseni ai imeana ta ai e raka vareai. Ioane 19Bena Pilato ese Iesu e abia, e siaia lao, tuari taudia ese e dadabaia. Ioane 20Pura dinana gini-gunana ai, Maria, hane Magdala, na daba vaburana ai gara ela; bena nadi e itaia, gara amo vada e heabi oho. Ioane 21Unu ḡau muridiai, Iesu na ena hahediba ediai ma e hedinarai lou, Tiberia gohuna ai. Ini e hedinarai toma. Aposetolo Edia Kara Contents Introduction Aposetolo Edia Kara 1Teofilo e, egu buka gunana lalonai Iesu ena kara sivaraidia bona ena hahediba herevadia na tore hedinarai, matamana amo, Aposetolo Edia Kara 2Pentekoste dinana ai idia iboudiai gabu tamona ai e hebou. Aposetolo Edia Kara 3Nega ta, dina ḡelona ḡuriḡurina negana, Petro Ioane ida Dubu Helaḡa ai e dae kau. Aposetolo Edia Kara 4A Petro bona Ioane ese hanua taudia e hereva henidiava ai, hahelaḡa taudia bona Dubu Helaḡa biaguna bona Sadukea taudia na raruosi dekedia ela, Aposetolo Edia Kara 5A tau ta, ladana be Anania, adavana Sapira ida, edia tano ta e hoia; Aposetolo Edia Kara 6Unu dinadia ai, Iesu ibadinana taudia e hahutumava, bena Helene gado ai e herevava taudia ese Heberu gado ai e herevava taudia na e maumauraidia matama, badina be edia hahine vadodia na dina iboudiai aniani iharina ai e dabu loulouva. Aposetolo Edia Kara 7Hahelaḡa tauna badana eto, Edia hereva na momokani a? Aposetolo Edia Kara 8Saulo ese Stefano iala-masena na e hanamoa. Una negana ai daḡedaḡe bada e vara, ekalesia oreana Ierusalem lalonai e daḡedaḡe henia, bona ekalesia taudia iboudiai e hakarohodia rohoroho, Iudea bona Samaria tanodia idoidiai; aposetolo mo sibodia e nohova. Aposetolo Edia Kara 9Saulo ena ḡosi idoinai Lohiabada ibadinana taudia ihagaridia bona ialadia. Bena ela, hahelaḡa tauna badana dekenai, Aposetolo Edia Kara 10Tau ta ladana na Korenelio, Kaisarea ai e nohova, Italia taudia edia tuari oreana biaguna. Aposetolo Edia Kara 11Aposetolo bona varavara Iudea ai e kamonai idau bese taudia ese Dirava ena hereva e abia daeva. Aposetolo Edia Kara 12Una negana ai King Herod ese ekalesia taudia haida e dabaidia tao, baine hadikadia eto. Aposetolo Edia Kara 13Ekalesia oreana Antioka lalonai be mai edia peroveta bona hahediba taudia haida. Ladadia bini: Banaba; Simeon Nigera; Lukio, tau Kurene; Manaen (ia na Herod Ḡaubada ida e ubua hebou tauna); bona Saulo. Aposetolo Edia Kara 14Ikonio ai Paulo bona Banaba na Iuda taudia edia dubu ai e dae kau, e haroro; bena Iuda taudia bona Helene taudia hutuma ese sivarai namo e abia dae. Aposetolo Edia Kara 15Taunimanima haida na Iudea amo e diho ela, varavara e hadibadia, eto, Basie peritomemui, Mose ena taravatu heḡereḡerena umui ese hahemauri basio abia diba. Aposetolo Edia Kara 16Ia na Derebe bona Lustera ai e lasi: Lustera ai Iesu ibadinana tauna ta e nohova, ladana na Timoteo: sinana he Iuda hahinena, sivarai namo vada e abiabiraia, a tamana be Helene tauna. Aposetolo Edia Kara 17Idia raruosi ese Amfipoli bona Apolonia e rakadia hanai, Tesalonika ai e lasi. Iuda taudia edia dubu ta be unuseni ai. Aposetolo Edia Kara 18Unu ḡau muridiai, ia ese Atena e rakatania, Korinto ela. Aposetolo Edia Kara 19Apolo na Korinto ai e nohova negana ai, Paulo gunika kahana amo e lasi, Efeso ai e kau; Iesu ibadinana taudia haida unuseni ai ma e davaridia. Aposetolo Edia Kara 20Helogo-helogo e doko murinai, Paulo ese Iesu ibadinana taudia e haboudia, e hahealo henidia, e hatonidia; bena e rakatanidia, Makedonia ela. Aposetolo Edia Kara 21Taunabunai, ai ese a hatonidia mai lalo-metaumai ida, bena lara a kidaia, a heau maoromaoro, Koso ai a heau kau; kerukeru Rodo ai a heau kau; unu amo a heau ala Patara. Aposetolo Edia Kara 22Tadikakagu bona tamagu logora e, sivaraigu aina hamaorolaimui mani a kamonai. Aposetolo Edia Kara 23Bena Paulo ese kaunsil taudia e raraidia tao; bena eto, Varavaragu e, lau na mai lalo-ḡoevaḡoevagu ida vada na nohova Dirava vairanai, ema bona harihari. Aposetolo Edia Kara 24A Dina ima e ore ai, Anania, hahelaḡa tauna badana, e gini dae, hanua tau-badadia haida ida, bona haroro mai dibana tauna ta, ladana Teretulo. Bena idia ese gavana e hereva henia, Paulo e habadelaia. Aposetolo Edia Kara 25Festo na baine lohiaia tanona ai e diho, dina toi e nohova, bena Kaisarea amo Ierusalem eha dara dae. Aposetolo Edia Kara 26Bena Agripa ese Paulo e hamaoroa, eto, Mani sibomu a hereva. Bena Paulo ese imana ai e taodia ahu, e haere matama, eto, Aposetolo Edia Kara 27Lalodia e hadai, ai na lagatoi ai baia gui, Italia baiala; bena Paulo bona e ḡuidia taudia haida danu tuari biaguna e henia. Ia ladana be Iulio; Augusto ena orea tauna ta. Aposetolo Edia Kara 28Ai na vada a roho mauri, bena a diba una motumotu ladana na Melita. Roma Contents Introduction Roma 1Lau Paulo, Iesu Keriso ena hesiai taugu, e boirigu ena aposetolo tauna ai bainala, bona e hahelagagu Dirava ena sivarai namo baina harorolaia. Roma 2Benaini, oi haida o hahemaoro henidiamu taumu, oi na asi emu hahekora herevadia; emu hahemaoro na sibomu o hahedikalaimu, badina be oi hahemaoro taumu na unu o kara tomamu. Roma 3Tau Iuda ena namo be dahaka? Peritome ena namo be dahaka? Roma 4Seneda Abraham na ede baita herevalaia toma? Ia ese dahaka ḡau e davaria? Roma 5Taunabunai, iseda abidadama dainai ita maoroda vada e gwaurai, bena Dirava ena maino tame abia, Iesu Keriso iseda Lohiabada bagunai. Roma 6O edeheto: kara dikadia ma baita kara loulou, harihari-bada ihabadana helaoreana a? Roma 7Varavaragu e, taravatu mai dibamui taumui, na tore henimuimu. Asi dibamui taravatu ese taunimanima e lohiadiamu edia mauri dunadia iboudiai a? Roma 8Harihari Keriso Iesu e badinaiamu taudia na dikadia basie gwaurai. Roma 9Lau na Keriso ladana ai na hereva momokanimu, asina koikoimu, Lauma Helaḡa danu dibana; lalogu na e tomamu Roma 10Varavaragu e, lalogu ena ura, bona egu noinoi Dirava enai danu, be Israel taudia do bae mauri. Roma 11Ma na tomamu: Dirava ese ena bese taudia vada e negedia a? Lasi vaitani. Lau danu tau Israel, Abraham garana, Beniamina ena iduhu taugu. Roma 12Taunabunai, varavaragu e, Dirava ena hebogahisi dainai na noimuimu, tau-animui idoidiai ia ba henia, boubou ḡaudia mauridia bona helaḡadia ai baela, Dirava ese baine moalelai: emui hesiai karana korikorina bunai. Roma 13Taunimanima iboudiai ese lohia bae matauraidia. Badina be siahu idoinai na Dirava ena amo e maimu; bona lohia iboudiai Dirava ese vada e haginidia. Roma 14Ena abidadama e manoka-manokamu tauna na bavabia dae, to basio hepapahuahu. Roma 15Ita goada tauda na manoka taudia edia manoka baita huahai, dia ita siboda eda moale basita tahua. Roma 16Ita taihuda Foibe e vasimu; ia na Kenkrea diakono hahinena ta. 1 Korinto Contents Introduction 1 Korinto 1Lau Paulo, Dirava ena ura dainai vada e boirigu, Keriso Iesu ena aposetolo taugu ai vada e halaogu, varavarada Sostene ida, 1 Korinto 2Varavaragu e, lau na vasi bona Dirava ihahedinaraina herevadia na harorolai henimuiva negana ai, hereva namo-hereadia eiava aonega hereana asina vasilai. 1 Korinto 3Varavaragu e, lau na asina hereva henimuiva lauma iabidadama-henina taudia hegereḡeredia, a tau-anina iabidadama-henina taudia heḡereḡeredia ai na hereva henimuiva, e kara memero karukarudia Iesu Keriso lalonai na heheto. 1 Korinto 4Taunimanima ese ini bae lalolmai toma: ai na Keriso ena hesiai taumai bona Dirava ena hereva hehuni iregudia taumai. 1 Korinto 5Sivarai vada e piua, umui bogaragimui ai lebulebu karana ta mia; kara unuhetomana bese idau-idau taudia na asi dibadia. Karana binai: tau ta tamana adavana ida e heuda hanai. 1 Korinto 6Edeheto umui ta ese bamona baine habadelaia e tomu, bena kara kerere taudia vairadiai e hahemaoro heniamu, dia helaḡa taudia vairadiai se hahemaoro heniamu? 1 Korinto 7Vada o tore henigu herevadia davadia bini. Tatau basiema headava bema namo; 1 Korinto 8Kaivakuku ihaboulaidia vamudia herevadia bini: ita dibada iboudai mai eda lalo-parara; to lalo-parara ese hekokoroku e havaraiamu, a lalokau ese goada e havaraiamu. 1 Korinto 9Lau na ura-kwalimu taugu ani? Lau na aposetolo taugu ani? Eda Lohiabada Iesu na itaia ani? Umui na lauegu ḡaukara anina Lohiabada lalonai ani? 1 Korinto 10Varavaragu e, na uramu ba diba, seneda iboudiai na ori henunai e nohova, bena unu amo ma iboudiai davara lalona amo e raka raka hanai. 1 Korinto 11Lau ba haḡoigu, lau ese Keriso na haḡoiamu heḡereḡerena. 1 Korinto 12Varavaragu e, lau na uramu lauma ena herahia ba diba. 1 Korinto 13Taunimanima gadodia ai bona aneru gadodia ai bama hereva, to asi egu lalokau, lau na auri e botaiamu eiava gaba e touamu na heto. 1 Korinto 14A Lalokau na ba ḡavaia goadagoada, lauma herahiadia danu ba tahu, ba peroveta helaoreana. 1 Korinto 15Varavaragu e, sivarai namo na harorolai henimuiva, o abi daeva, bona lalonai o gini tutuka-tutukamu, ma na hadibalaimuimu. 1 Korinto 16Boubou, helaḡa taudia idurulaidia, na ekalesia Galatia ai na haḡanilaidia heḡereḡerena umui danu ba karaia. 2 Korinto Contents Introduction 2 Korinto 1Lau Paulo, Keriso Iesu ena aposetolo taugu Dirava ena ura dainai, varavarada Timoteo ida, Dirava ena ekalesia taumui Korinto ai, bona helaḡa taumui iboumui ai Akaia tanona idoinai, a tore henimuimu: 2 Korinto 2Lalogu na hadaia nato basina vasi lou, lalo-hisihisi baine vara na garina. 2 Korinto 3Sibomai a hahenamo loumu o tomu a? Eiava, ai na haida heḡereḡeredia, hahenamo revarevadia emui ai eiava emui amo baia abi a? 2 Korinto 4Iena hebogahisi dainai ina hesiai ḡaukarana vada a abia; taunabunai ai na asia hesikumu. 2 Korinto 5Dibamai emai kalaga binai tanobada ai baine heroho, guba ai ruma ta Dirava ena amo baia abia, dia ima karakara ḡauna to mia-hanaihanai ḡauna. 2 Korinto 6Ai danu, ia ida a ḡaukara heboumu taumai, a noimuimu, Dirava ena harihari-bada basio abia kava. 2 Korinto 7Taunabunai, egu lalokau e, ini gwauhamata herevadia tame abi dainai, tau-anina bona lauma ihadikadia karadia iboudiai baita huri oho, helaḡa karadia baita haḡuḡuru, Dirava imatauraina ai. 2 Korinto 8Varavaragu e, Dirava ena harihari-bada, ekalesia oreadia Makedonia ai e harihari henidia, aia hadibalaimui. 2 Korinto 9Badina be emui lalo-haraḡa na dibagu bona Makedonia taudia vairadiai na heaḡilaimui. 2 Korinto 10Lau Paulo, Keriso ena manau bona ena manada daidiai, na noimuimu. Lau binai, dekemui ai na nohova mai manaugu ida, a dauhai na nohomu ai na gwau henimuimu. 2 Korinto 11Lau na uramu egu kavakava sina ba haheaukalaia. Mani emui kara ba haheauka henigu. 2 Korinto 12Heaḡi na dia namo, to ma baina heaḡi: mata-hanai bona Lohiabada ihahedinaraina herevadia baina gwaurai. 2 Korinto 13Nega ihatoina binai baina vasi. Rarua eiava tatoi edia hereva daidiai hereva iboudiai bae hamomokani. Galatia Contents Introduction Galatia 1Lau Paulo, aposetolo taugu, (dagi na dia taunimanima edia amo eiava tau ta dainai asina abia, to Keriso dainai, bona Tamada, Iesu mase amo e hatorea isi Diravana, dainai na abia), Galatia 2Laḡani gwauta-hani e ore murinai Ierusalem nala; Banaba bona Tito ese e bamogu. Galatia 3Galatia taumui e, kavakava taumui, daika ese ena mea amo e koimuimu? Umui vairamui ai vada eme hedinarai: Iesu Keriso e hasatauroa Galatia 4Lau na tomamu tau ta dihina, ena be ia na ḡau iboudiai biagudia, to merona negana ai ia be hesiai merona na heto; Galatia 5Keriso ese vada e ruhada nege, ura-kwalimu tauda ai baitala: ba gini tutuka-tutuka, bae ḡuimui lou na garina. Galatia 6Varavaragu e, tau ta kerere ese baine butua tao, umui lauma ikamonaina taumui ese ba hakaua lou, mai manaumui ida. Nahuamu danu ba tohoa, hedibaḡani ese oi danu baine butumu tao na garina. Efeso Contents Introduction Efeso 1Lau Paulo, Keriso Iesu ena aposetolo taugu, Dirava ena ura dainai, helaḡa taumui Efeso ai, Keriso Iesu o abidadama heniamu taumui, na tore henimuimu: Efeso 2Umui ese kara havara bona kara dika lalodiai o maseva; Efeso 3Badina bunai lau Paulo na Keriso Iesu ese e ḡuigu, idau bese taumui daimui ai. Efeso 4Badina bunai lau, Lohiabada ese e ḡuigu taugu, na hahealo henimuimu: ba raka, e boirimui rakana heḡereḡerena. Efeso 5Taunabunai, umui, Dirava natuna, ena lalokau, Dirava ba haḡoia. Efeso 6Memero kekeni e, tamamui sinamui ba kamonai henidia, Lohiabada lalonai, badina be ena na maoro. Filipi Contents Introduction Filipi 1Paulo bona Timoteo, ai Iesu Keriso ena hesiai taumai, ese umui Keriso Iesu ena helaḡa taumui iboumui ai Filipi ai o nohomu, bona heitatao taumui bona diakono taumui, a tore henimuimu: Filipi 2Taunabunai, Keriso ena lalo-hakeru bema mia, uraheni ena tauhalo bema mia, Lauma ena hetura-heheni bema mia, hebogahisi bona hekaha bema mia, Filipi 3Benaini, varavaragu e, Lohiabada lalonai ba moale. Hereva tamona na torea louloumu, asina hesikumu; badina be ia ese umui baine hamaurimui. Filipi 4Taunabinai, varavaragu e, egu lalokau taumui, na ura henimuimu taumui, egu moale badina, egu dagi toana: lalokau e, Lohiabada lalonai ba gini tutuka-tutuka. Kolose Contents Introduction Kolose 1Lau Paulo, Iesu Keriso ena aposetolo taugu, Dirava ena ura dainai, bona varavarada Timoteo, Kolose 2Badina be na uramu ba diba, lau na hekwarahi hereamu umui daimui ai, bona Laodikea taudia daidiai, bona vairagu do asie itaia taudia iboudiai daidiai. Kolose 3Taunabunai, Keriso ida vada o tore isi dainai, atai ḡaudia ba haero; gabuna bunai Keriso na Dirava idibana kahana ai e helaimu. Kolose 4Biagu e, kara maoromaoro ai bona kara namo ai emui hesiai memerodia ba kara henidia; ba diba, umui danu mai Biagumui guba ai. 1 Tesalonika Contents Introduction 1 Tesalonika 1Ai taloiosi, Paulo bona Siluano bona Timoteo, ese Tamada Dirava bona Lohiabada Iesu Keriso edia ekalesia oreana Tesalonika ai a tore henimuimu: harihari-bada bona maimo bavabi. 1 Tesalonika 2Varavaramai e, dibamui a vasi negana ai na emai heigo-ita na mai anina. 1 Tesalonika 3Emai haheauka e ore, bena ato ai raruosi mo Atena ai baia noho, 1 Tesalonika 4Varavaramai e, orena binai: Lohiabada Iesu ladana ai a noimuimu, bona a haḡanimuimu, emui raka dalana bona Dirava ihamoalena dalana, emai ai o abia, ba goadalaia. 1 Tesalonika 5Varavaramai e, nega bona laḡani herevadia na basia torelai henimui; 2 Tesalonika Contents Introduction 2 Tesalonika 1Ai tatoiosi, Paulo bona Siluano bona Timoteo, ese Tamada Dirava bona Lohiabada Iesu Keriso edia ekalesia oreana Tesalonika ai a tore henimuimu: 2 Tesalonika 2Varavaramai e, ai a noimuimu, eda Lohiabada Iesu Keriso ma bainema bena ia ida baita hebou dainai 2 Tesalonika 3Varavaramai e, orena binai: ai daimai ai ba ḡuriḡuri, bena Lohiabada ena hereva na baine pere rohoroho, bena hutuma ese bae imodaia, umui ese o imodaiamu heḡereḡerena; 1 Timoteo Contents Introduction 1 Timoteo 1Lau Paulo, Keriso Iesu ena aposetolo taugu, Ihamaurida Diravana bona Keriso Iesu eda Helaro edia haheḡani daidiai, 1 Timoteo 2Taunabunai, egu hahealo gini-gunana binai: noinoi bona ḡuriḡuri be Dirava igamena bona ihanamolaina ba kara, taunimanima daidiai, 1 Timoteo 3Ina hereva na momokani: tau ta ese heitatao dagina baine tahua, ia na dagi namona baine ura henia. 1 Timoteo 4Lauma ese vada e gwauraia hedinarai, nega gabedia ai haida ese Iesu ibadinana bae rakatania, dibaka laumadia bae kamonai henidia, bona lauma dikadia edia hahediba herevadia bae abi dae. 1 Timoteo 5Tau badana ta basio gwau henia; ba hahealo henia tamamu na heto. Eregabe taudia ba hereva henidia tadikakamu na heheto. 1 Timoteo 6Maduna henunai hesiai taudia iboudiai na lalodia bae hadai maoro, biagudia bae matauraidia, Dirava ladana bona iseda hahediba herevadia bae hadika na garina. 2 Timoteo Contents Introduction 2 Timoteo 1Lau Paulo, Keriso Iesu ena aposetolo taugu, Dirava ena ura dainai, Keriso Iesu lalonai mauri gwauhamatana e miamu heḡereḡerena 2 Timoteo 2Taunabunai, natugu e, Keriso Iesu ena harihari-bada lalonai ba goada. 2 Timoteo 3Ina danu ba diba, dina gabedia ai nega dikadia do bae vara. 2 Timoteo 4Dirava vairanai na haduamumu, bona Keriso Iesu vairanai danu; ia ese mauri taudia bona mase taudia be hahemaoro henidiamu. Ena mai bona ena basileia daidiai danu na haduamumu: Tito Contents Introduction Tito 1Lau Paulo, Dirava ena hesiai tauna bona Iesu Keriso ena aposetolo, Dirava ena abi-hidi taudia edia abidadama idurulaina bona Dirava ibadinana herevadia momokanidia ihadibalaidia totodia e siaigu, Tito 2A oi na hahediba herevadia maoromaorodia ba hahedibalai. Tito 3Ba hahelalodia une, hahemaoro taudia bona siahu taudia bae kamonai henidia, bona edia haheḡani bae badina. Bae noho haḡaeḡae, kara namo iboudiai ikaradia. Filemona Filemona 1Lau Paulo, Keriso Iesu dainai abi-mauri tauna, varavarada Timoteo ida, raruosi ese emai lalokau Filemona, ai ida ta ḡaukara heboumu taumu, a tore henimumu. Heberu Contents Introduction Heberu 1Hereva taidia taidia amo, idau dala idau dala ai, Dirava, ese idau nega ai peroveta taudia ududia amo seneda e hereva henidiava; Heberu 2Una dainai, ta kamonai herevadia nahuadia baita toho, nega ta baita huretani garina. Heberu 3Taunabunai, varavaragu helaḡamui e, umui danu Dirava ena boiboi ai e lalomui kau taumui, Iesu ba haeroa. Eda kamonai ai, ia na Dirava ese e siaia, eda hahelaḡa tauna badana. Heberu 4Ena gwauhamata na doini mia, ena laḡa-ani ai baita raka vareai eto; to eda gari na umui haida bae itamu o ḡava tuna. Heberu 5Hahelaḡa taudia badadia iboudiai na taunimanima bogaragidia amo e abidia hidimu, taunimanima daidiai Dirava bae boua, herahia ḡaudia bona boubou ḡaudia bae hahelaḡa, dika iabi-ohodia. Heberu 6Badina bunai, Keriso ena hereva badidia baita rakatani, huahuadia baita ḡava. Badidia bini basita hagini loulou: kara asi anidia ihelalolai-kerehaidia; Dirava ibadinana; Heberu 7Hari Melkisedek na Salem pavapavana bona Herea Mikamika Diravana ena hahelaḡa tauna. Ia na Abraham ida e hedavari, Abraham ese hanua pavapavadia iala-masedia amo e lou negana ai, bena e hanamoa. Heberu 8Ai ese vada ame gwaurai herevadia anidia bini: ita na mai eda hahelaḡa tauna badana, Herea Mikamika Diravana ena terono idibana kahana ai vada e helaimu, guba ai. Heberu 9Taravatu gunana na mai ena toma-diho haheḡanidia bona mai ena dubu tanobada ai. Heberu 10Taravatu na ḡau namodia bae vara laulaudia mo, dia ḡau korikoridia. Idia ese hari boubou ḡaudia laḡani laḡani e hahelaḡamu. To taravatu na asi goadana ia ese e raka kahi maimu taudia baine hanamodia ḡuḡuru. Heberu 11Abidadama na ta laromu ḡaudia ihamomokanidia; bona abidadama dainai, asita daradaramu asita itadia ḡaudia ediai. Heberu 12Taunabunai, herarai taudia hutuma bada ese e ḡeḡeda ahumu dainai, e hametaudamu ḡaudia idoidiai bona e kahuda taomu karadia dikadia baita ato tabe, bena heau-helulu vairadai e hure na baita heau mai haheaukada ida. Heberu 13Heura-heheni na bogaragimui ai baine hesiriu. Iakobo Contents Introduction Iakobo 1Lau Iakobo, Dirava ena hesiai tauna bona Iesu Keriso ena danu, veve gwauta-rarua taumui, idau tano idau tano ai o noho hedoa-hedoamu, na hahenamo henimuimu. Iakobo 2Varavaragu e, eda Lohiabada Iesu Keriso, hairai Lohiana, o abiabiraiamu; benaini, taunimanima oromadia basio lalo. Iakobo 3Varavaragu e, umui hutuma hahediba ai basiola, badina be ai hahediba taumai ihahemaoro-henimai baine auka. Iakobo 4Tuari bona heatu bogaragimui ai be ede amo e varamu? Ini amo e varamu: emui ura dikadia na taumui reḡedia ai e tuarimu, ani? Iakobo 5Taḡa taumui e, a taitai, a tai lolo-lolo, dara-doko emui ai be kaumu dainai. 1 Petro Contents Introduction 1 Petro 1Lau Petro, Iesu Keriso ena aposetolo taugu, ese e abimui hidi taumui, Ponto ai bona Galatia ai bona Kapadokia ai bona Asia ai bona Bitunia ai o noho hedoa-hedoamu, na tore henimuimu. 1 Petro 2Taunabunai, lalo-hadai dikadia iboudiai bona koikoi iboudiai bona dibaka karadia bona ere dikadia iboudiai ba nege daure. 1 Petro 3Hahine e, umui danu adavamui ba kamonai henidia, bena idia haida, ena be hereva asie abia daemu, to umui emui kara daidiai do bae helalo kerehai, 1 Petro 4Keriso na tau-anina ai e hisihisiva dainai, umui ese emui lalo-hadai na iena ida ba haheḡereḡere, lalomui iha-aukadia; badina be tau-anina e hisihisimu tauna ese kara dika e rakatania. 1 Petro 5Umui hahidaosi ekalesia ita-taona taumui aina hahealo henimui. Lau danu heitatao taugu. Keriso e hisihisiva lau danu na itaia, bona baine hedinarai hairaina ai lau danu mai ahugu. 2 Petro Contents Introduction 2 Petro 1Lau, Simona Petro, Iesu Keriso isiaina ilao-henina bona ena aposetolo taugu, umui ai ida eda abidadama tamona iseda Dirava bona Hahemauri Tauna Iesu Keriso ena kara maoromaoro enai e miamu taumui na tore henimuimu: 2 Petro 2Peroveta taudia koikoidia na taunimanima bogaragidiai e nohova; bona umui bogaragimui ai danu hahediba koikoi taudia do bae gini tore. Idia na hahediba herevadia koikoidia bae hadibalai hehuni, bona Biagudia, e hoidia Tauna, bae ḡorea. Bae mase haraga, sibodia edia hahedika ai. 2 Petro 3Egu lalokau taumui e, revareva iharuana binai na tore henimuimu. Ruaosi badidia be lalomui ihaodia, mai lalomui ḡoevaḡoevadia ida ba helalo une. 1 Ioane Contents Introduction 1 Ioane 1Matamana amo e mia ḡauna, taiamai amo a kamonai, matamai amo a itaia, a raraia tao, imamai amo a daua toho ḡauna, mauri herevana, a hamaorolaimuimu. 1 Ioane 2Natugu e, ini name tore henimui toma na basio kara dika totona; a ta bema kara dika, ita na mai ikahada tauna Tamada vairanai, Iesu Keriso, kara maoromaoro tauna, bunai. 1 Ioane 3Mani a laloa, Tamada ese iura-henina bada herea vada e henida, Dirava natuna e gwauraidamu. Momokani, ita na ia natuna. Una dainai tanobada na asi dibana ita, badina be asi dibana ia. 1 Ioane 4Egu lalokau taumui e, lauma iboudiai basio kamonai henidia, a lauma ba dibadia guna, idia na Dirava ena amo eiava. Badina be peroveta koikoi taudia hutuma na tanobada ai vada e hedinarai. 1 Ioane 5Iesu e abia daemu, ia na Keriso e tomu, tauna na Dirava ena amo e vara; bona tamana e ura heniamu tauna ese natuna danu e ura heniamu. 2 Ioane 2 Ioane 1Lau heitatao taugu ese e abimu hidi hahinemu mai natumu ida na tore henimuimu. Lau na hereva momokani ai na lalokau henimuimu; bona dia lau mo, a hereva momokani dibadia taudia iboudiai danu, 3 Ioane 3 Ioane 1Lau heitatao taugu ese egu lalokau Gaio na tore henimumu. Hereva momokani ai na lalokau henimumu. Iuda Contents Introduction Iuda 1Lau Iuda, Iesu Keriso ena hesiai taugu, Iakobo tadina, e abimui hidi taumui, Tamada Dirava ese e lalokau henimuimu bona Iesu Keriso ese e gimamuimu taumui, na tore henimuimu: Apokalupo Contents Introduction Apokalupo 1Iesu Keriso ihahedinaraina herevana Dirava ese e henia, asi vanahana bae vara ḡaudia na ena hesiai taudia baine hamaorolaidia; bena ena aneru e siaia, ena hesiai tauna Ioane e haheitalaia. Apokalupo 2Ekalesia oreana Efeso ai ena aneru ini ba tore henia toma: Hisiu hituosi imana idibana ai e dogo taomu bona gold lamepadia auhituosi bogaradidiai e loamu tauna ena hereva bini. Apokalupo 3Ekalesia oreana Sadi ai ena aneru ini ba tore henia toma: Dirava ena lauma hituosi bona hisiu hituosi e abimu tauna ena hereva bini. Emu kara na dibagu, e herevalaimumu o maurimu e tomamu, to vada o mase. Apokalupo 4Ini ḡau muridiai na roha lao, guba ai iduara ta e hekeho na itaia, bona ere, na kamonai guna ḡauna, kibi reḡena na heto, ese e hereval henigu, eto, A dae aoma, gabeai bae vara ḡaudia baina haheitalaimu. Apokalupo 5Bena na itaia, terono ai e helai Tauna imana idibana ai be buka ta, lalonai bona murimuri kahana ai danu revareva e hetore; buka na e hekou kunuka-kunuka, ikouna toadia na hitu. Apokalupo 6Bena Mamoe Natuna na itaia, ia ese ikouna toana ta e hamotua, bena mauri ḡauna ta erena na kamonai, e kara guba e rahua na heto, eto “Aoma”. Apokalupo 7Bena aneru hahani na itadia, tanobada daigunidia haniosi ai e gini, tanobada ena lai haniosi e lao ahu, lai ta basine toa tanobada ai eiava davara ai, eiava au ta basine toa henia. Apokalupo 8Bena ikouna toana ihahituna e hamotua negana ai, asi reḡena ta guba ai, hora kahana sisivana. Apokalupo 9Aneru iha-imana ese ena kibi e hiriria, bena hisiu ta na itaia, guba amo e moru tanobada ai; bena e dobu masemase gurina kina e henia. Apokalupo 10Bena aneru goadana ta na itaia, guha amo e diho, ena hahedoki na ori, kwarana daenai na kevau; vairana na e kara dina na heto, bona aena na lahi hururu-hururudia na heheto. Apokalupo 11Bena siriho ta, itotohi na heto, e henigu, eto, A tore isi, Dirava ena Dubu Helaḡa bona pata helaḡana ba hahetoho, bona lalonai e toma dihomu taudia ba hagaudia. Apokalupo 12Bena hoa ḡauna badana ta guba ai e hedinarai: hahine ta, ena dabua na dina, bona hua na aena henudiai, bona hisiu gwauta-rua kwarana ai e ḡeḡea. Apokalupo 13Daḡedaḡe ḡauna ta na itaia, davara amo e dae, doana na gwauta, kwarana na hitu, doana doridia ai be havava ḡaudia gwauta, bona kwarana ta ta ai Dirava ihadikana herevadia e tore. Apokalupo 14Bona Mamoe Natuna na itaia, Siona ororona ai e gini; bona ia ida taunimanima domaga-ta gerebu-hani daha-hani, ia bona Tamana Iadadia baḡudia ai e torea taudia. Apokalupo 15Bena hoa ḡauna badana ma ta guba ai na itaia: aneru hitu ese hahehisi ḡaudia oredia hituosi e abi, Dirava ena badu ihaḡuḡuruna ḡaudia bunu. Apokalupo 16Bena ere badana ta Dubu Helaḡa lalona amo na kamonai, aneru hahituosi e hamaorodia, eto, Aola, Dirava ena badu ai e honumu kibodia auhituosi na tanobada ai ba bubu dobi. Apokalupo 17Bena hari kiho auhituosl e abi kau anerudia ta dekegu ema, e hereva henigu, eto, Aoma, ariara hahinena badana, ranu momlo latadiai e helaimu hahinena, ihahemaoro-henina baina haheitalaimu. Apokalupo 18Ini ḡau muridiai, aneru ma ta na itaia, guba amo e diho, mai siahu badana ida. Ia hairaina ese tanobada e hadiaria. Apokalupo 19Bena hutuma bada guba ai eredia na kamonai, eto, Aleluia! Hahemauri bona hairai bona siahu na iseda Dirava enai mimia. Apokalupo 20Bena aneru ta guba amo e diho, guri dobu-masemasena kina na imana ai, bona auri gadeana badana ta danu. Apokalupo 21Bena guba matamatana bona tanobada matamatana na ita; badina be guba gunana bona tanobada gunana vada e puki, davara danu lasihia. Apokalupo 22Bena aneru ese mauri ranuna sinavaina negari-negarina e haheitalaigu: ia na Dirava bona Mamoe Natuna edia terono amo e lasi,