He Pai te Ao Kikokiko!
Ahakoa ngā taumahatanga e pā ana ki a tātou, kua whakaritea e tō tātou Matua i te Rangi aroha i te mahere o te harikoa kia kore ai tātou e hinga.
I tohua au hei kaiako kāinga mō tētahi kuia i tōku wāri mō ngā tau maha. Kāore i ngāwari tōna oranga. He nui ngā māuiui o tōna tinana, ā, he nui ōna mamae puta noa i tōna oranga he mea nā tētahi wharanga i a ia e tamariki ana i runga i te papa tākaro. I te wā i 32 tōna pakeke ka weherua rāua ko tana hoa tāne, tokowhā ngā tamariki pakupaku hei whāngai, ā, i te 50 tau te pakeke ka mārena anō ia. Ka mate tana hoa tāne tuarua i te wā e 66 tana pakeke, kātahi ka 26 ngā tau i noho pouaru ai tēnei tuahine.
Ahakoa ngā taumahatanga maha i tōna oranga roa, i ū pono ia ki ōna kawenata tae noa atu ki te mutunga. He wahine whakapapa tēnei tuahine, he wahine haere ki te temepara, ā, he kaikohikohi, he kaituhi anō i ngā hītori whānau. Ahakoa he nui ana whakamātautau uaua, ā, kāore e kore i ētahi wā i rongo ai ia i te pōuritanga me te mokemoke, he koa tōna āhua, ā, he āhuareka tonu tōna aronga ki te ao me te tangata.
E iwa marama whai muri iho i tana rironga, ka pā mai tētahi āhuatanga whakamīharo ki tētahi o ana tama i a ia i te temepara. I whakaakona ia e te mana o te Wairua Tapu, nā, i tukuna e tōna whaea tētahi karere mōna. I kōrero atu ia ki tana tama, engari kīhai i runga i te kitenga, i ngā kupu rānei e rangona ai. Ka kuhu tōtika mai te karere e whai ake nei ki roto ki te hinengaro o te tama he mea nā tōna whaea: “E hiahia ana ahau kia mōhio koe e pai ana te ao kikokiko, ā, e hiahia ana ahau kia mōhio koe kei te mārama au ināianei he aha i pēnei ai ngā mea katoa [i tōku oranga]—ā, he PAI.”
He mīharo anō tēnei karere ina mārama te tangata ki ngā taumahatanga i pā ai ki tēnei tuahine i tōna oranga.
E ngā teina me ngā tuāhine, he pai te ao kikokiko! Kua whakaritea hei mea pai! Ahakoa ngā taumahatanga, ngā pōuritanga, me ngā uauatanga e pā ana ki a tātou, kua whakaritea e tō tātou Matua i te Rangi aroha i te mahere o te harikoa kia kore ai tātou e hinga. Mā tēnei mahere puta ai tētahi huarahi e kake ake ai tātou ki runga i ō tātou ngoikoretanga o te kikokiko. Kua kī ake te Ariki, “Koinei taku mahi me taku korōria—kia pahawa ake te oranga mutunga kore me te oranga tonutanga o ngā tāngata katoa.”
Hei aha koa, mehemea ko te tikanga ia ko tātou ngā kai whiwhi i te “mahi me te … korōria” o te Ariki, arā, ko te “oranga mutunga kore me te oranga tonutanga” pū anō, me rite tātou kia kuraina, ā, kia whakaakona, me te kuhu atu ki roto ki te ahi tahi para—i ētahi wā ka tata whati te tuara i te taumaha. Mehemea ka karo kau i ngā raru, ngā taumahatanga, me ngā uauatanga o tēnei ao, ka rite tērā ki te karo i te huarahi e tino tika ana hei takahanga mō tātou e pai ai te ao kikokiko.
Ā, me kaua tātou e ohorere ina tau iho ngā taumahatanga ki runga ki a tātou. Ka tūpono tātou ki ngā āhuatanga e whakamātauria ai tātou me ngā tāngata e āwhina ai i a tātou kia taea te whakatinana i te aroha noa me te manawanui. Engari e tika ana kia tū pakari tātou i raro i ngā taumahatanga me te maumahara ake, pērā i tā te Ariki i kī ai:
“Ā, ko te tangata e takoto iho i tōna oranga mō taku kaupapa, hei painga mō tōku ingoa, ka rapua e ia anō, arā, ko te oranga tonutanga pū anō.
“Nō reira, kaua e mataku i ō koutou hoariri [ō koutou raruraru, whakapātaritari, whakamātautau rānei i tēnei oranga], nā te mea kua whakapuakina ake e ahau … , e ai tā te Ariki, māku koe e whakamātau i roto i ngā mea katoa, mehemea ka puritia e koe te kawenata … kia kitea koe hei mea tika.”
Ina rongo tātou i te auē, i te mānukanuka rānei e pā ana ki ō tātou raruraru, e whakaaro ana rānei kei te karawhiua e ngā uauatanga maha o te oranga, me mahara tātou nā te Ariki i kī atu ki ngā tamariki a Iharāira:
“Ā me maumahara koutou ki [ngā] huarahi katoa i ārahina ai koutou e te Ariki tō koutou Atua i ēnei tau whā tekau i roto i te koraha, kia whakaitia koutou, kia whakamātauria koutou, kia mōhio hoki he aha kei roto i tō ngākau, mehemea ka puritia e koe ana whakahaunga, kāore rānei.”
Pērā i tā Rīhai i whakaako ai ki tana tama a Hākopa:
“Kua rongo koe i ngā mamae nui me ngā pōuritanga hoki. … Hei aha koa, … ka whakatapua ō whakamamaetanga e te [Atua] hei painga mōu. … Nā reira, e mōhio ana au kua hokona koe, nā te tika o tō Kaihoko.”
Nā te mea he wāhi whakamātautau tēnei oranga, ā, “e tārewa ana ngā kapua pōuri ki runga i a tātou e wero ana i tō tātou rangimārie hei whakangaro,” he āwhina nui kia mahara ki ēnei tohutohu me tēnei whakaari whakamīharo e kite ai i Mōhia 23 e hāngai ana ki ngā wero o te oranga: “Hei aha koa—ko te tangata e whakawhirinaki ai ki [te Ariki] koia te tangata e mairangatia ake hei te rā whakamutunga.”
I ahau e taiohi ana, i rongo katoa au i ngā mamae nui o te ngākau me te whakamā i tau ai whai muri he mea nā ngā mahi kino a tētahi atu, he nui ōna pānga kino ki tōku wairua i ngā tau maha. Hei aha koa, e tuku nei au i te whakaaturanga pono, nā, mā te Ariki tātou e whakakaha e hāpai i roto i ngā uauatanga katoa e tau ai ki runga ki a tātou i roto i tēnei haerenga i tēnei ārai o te roimata.
Kua waia tātou ki ngā mea i pā ai ki a Pāora:
“Ā, kei whakatiketikehia ake au ki runga i ngā mea e taea te ine mā roto i te raneatanga o ngā whakakitenga [kua whiwhi nei au], i homai ki ahau tētahi ngita ki te kiko, te karere o Hātana hei patu i ahau, kei whakatiketikehia ake ahau ki runga i ngā mea e taea te ine.
“Mō tēnei take i toru aku inoi atu ki te Ariki, kia wehe atu ia i ahau.
“Kātahi ka kī mai ia ki ahau, Ka nui taku aroha mōu: nā te mea kua meinga taku kaha hei mea tika i roto i te ngoikoretanga. Nō reira, he pai ake mōku te korōria i ōku mamae, e tau ai te mana o te Karaiti ki runga i ahau.”
Kāore tātou e mōhio ana he aha te “ngita i te kikokiko o Pāora.” I kōwhiri ia kia kaua e whakamārama mehemea he mamae ā–tinana, he mamae ā–hinengaro rānei he mamae kare ā–roto rānei, he whakawainga rānei. Engari ehara i te mea me mōhio tātou ki ngā whakaniko e mōhio ai i raru ia nā konā inoi ake ki te Ariki kia āwhinatia, hei te mutunga, nā te mana me te kaha o te Ariki ia i puta ai i aua raru.
Me te mea nei mō Pāora, nā te āwhina o te Ariki i whakakahangia tōku ngākau me tōku wairua, ā, kite rawa au nō muri iho i ngā tau maha, nā, he tangata mana nui ahau, ā, e tika ana kia torona atu ki ngā manaakitanga o te rongopai. Nā te Kaiwhakaora au i āwhina kia tau ai ōku whakaaro kino mōku ake anō me te tuku atu i te murunga hara pono ki te tangata nāna nei ngā mahi tūkino. Mārama rawa au he taonga mōku ake te Whakamārietanga o te Kaiwhakaora, ā, he tika rawa atu te aroha o tōku Matua i te Rangi rāua ko Tana Tama mōku. Nā te Whakamārietanga o te Kaiwhakaora, he pai te ao kikokiko.
I te mea i manaakitia rawatia au kia mōhio ai ki tā te Kaiwhakaora whakaora i ahau me Tana tū ki tōku taha i roto i aua āhuatanga i pā ai ki ahau, i mārakerake taku mārama atu, nā, ko tēnei āhuatanga kino i pā ai ki ahau i tōku taiohinga he mea nōku ake he haerenga, he āhuatanga i pā pū ai ki ahau ake anō, nā, ehara i te mea ka taea te whakatau atu i ngā hua i puta ai i reira ki runga i te hunga kua pākia, e pākia tonutia ana e ngā mahi kino o ētahi atu.
Kei te kite ake au, mā ngā āhuatanga o te ora—ngā mea pai me ngā mea kino—e whakaakona ai tātou ngā akoranga whakahirahira. E mōhio ana ahau ināianei, ā, e tuku whakaaturanga atu au he pai te ao kikokiko! E manako ana ahau, nā ngā āhuatanga katoa i pā ai ki ahau i tōku oranga—ngā mea pai me ngā mea kino—ka whai aroha au ki ngā tāngata harakore kua tūkinotia e tētahi atu, ā, kia whai aroha atu au ki te hunga e takatakahia iho ki raro.
E manako pono ana ahau, nā, nā ngā āhuatanga kua pā nei ki ahau i tōku oranga—ngā mea pai me ngā mea kino—ka pai ake tāku ki ētahi atu, ka nui ake tōku atawhai i ētahi atu pērā i tā te Kaiwhakaora, ā, e nui ake tōku mārama ki tā te tangata hara, ā, kia ngākau tapatahi katoa ahau. I a tātou e whakawhirinaki ana ki te aroha o te Kaiwhakaora me te pupuri i ō tātou kawenata, ka taea e tātou te tū hei tauira mō ngā hua pai o te Whakamārietanga o te Kaiwhakaora e toro tawhiti atu ana.
Kei te tuku atu au i tētahi tauira whakamutunga mō te pai o te ao kikokiko.
Te whaea kēkē o Erata Hales, ko Lois VandenBosch, rāua ko tana whaea ake, ko Klea VandenBosch.
Kāore i ngāwari te haerenga o tōku whaea i roto i te ao kikokiko nei. Kāore i whiwhi i ētahi taonga whakaihuwaka, i ngā hōnore rānei o te ao, ā, kāore i puare ētahi huarahi mātauranga rānei ki a ia hāunga te kura tuarua. I pāngia ia ki te mate polio i a ia e tamariki ana, nā konā rongo ia i te mamae i tōna waewae mauī mō te roanga atu i tōna oranga. I ōna tau pakeke, i pākia ia ki ngā uauatanga maha o te tinana me ngā āhuatanga pūtea engari i ū pono ia ki ōna kawenata, ā, i aroha nuitia te Ariki.
I te wā e 55 tōku whaea, ka mate tōku tuahine, e mahue ana tētahi pēpi kotiro e waru marama te pakeke, taku irāmutu, kāore ōna whaea. Nā ngā take maha, nā taku whaea taku irāmutu i whakatipu mō ngā tau 17 whai muri iho, i te nuinga o te wā i raro i ngā āhuatanga taumaha. Heoi, ahakoa ēnei tūāhuatanga, i kaha mahi ia mō tōna whānau, ōna kiritata, me ngā mema o te wāri i runga i te hari me te koa, ā, i mahi anō ia hei kaimahi temepara mō ngā tau maha. I roto i ngā tau maha whai muri iho i tōna oranga, i pākia a Māmā ki tētahi momo mate wareware, he nui ngā wā i rangirua ai ia, ā, ka whakaurua ki roto ki tētahi whare nēhi. Ka aroha hoki, i tana matenga ohorere ko ia anake i reira.
I te pahuretanga o ngā marama maha, i tau mai tētahi moemoeā kāore anō kia wareware i ahau. I tōku moemoeā, i te noho au i roto i tōku tari i te Whare Whakahaere o te Hāhi. Ka kuhu mai a māmā ki roto i te tari. I mōhio au kua haere mai ia i te ao wairua. Ka titia tonutia aua kare ā–roto i rongo nei au i taua wā. Kāore āna kōrero, engari i kānapanapa mai te ātaahua o tōna wairua, nā, he mea kāore anō au kia kite, ā, he mea uaua ki te whakamārama.
He ātaahua rirerire tōna āhua katoa! E mahara ana taku kī atu ki a ia, “Māmā, he tino ātaahua koe!,” e hāngai atu ana ki tōna mana ā–wairua me tōna ātaahua. Ka mihi mai ia ki ahau—he mea kupu kore. I rongo au i tōna aroha mōku, ā, i mōhio au i taua wā kua hari ia, ā, kua mahu i ōna raru, i ōna uauatanga, ā, e tatari hīkaka ana mō “tētahi aranga whai korōria.” E mōhio ana ahau mō tōku Māmā, i pai te ao kikokiko—ā, e pai ana anō hoki mō tātou.
Ko tā te Atua mahi me Tana korōria, ko te whakaputa i te oranga mutunga kore me te oranga tonutanga o ngā tāngata katoa. Ko ngā āhuatanga e pā ai ki a tātou i tēnei oranga tētahi wāhanga o te haerenga i te ao tūroa mā konā tipu ai tātou, ā, mā konā whakatata atu ai ki te oranga mutunga kore me te oranga tonutanga. Kāore i tukuna tātou ki konei kia hinga, engari kia tutuki tā te Atua mahere mō tātou.
Pērā i tā Kīngi Peniamine i whakaako ai: “Ā, waihoki, kei te hiahia ahau kia aro atu koutou ki te āhuatanga hūmārie me te āhuatanga koa o te hunga e whaiwhai nei i ngā whakahaunga a te Atua. Nana rā, kua manaakitia rātou i ngā mea katoa, te taha tinana mai, te taha wairua mai; ā, ki te ū pono tonu rātou ka whakawhiwhia ki roto i te rangi, i tētahi āhuatanga harikoa mutunga kore.” Kia pēnei kē te kōrero, he pai te ao kikokiko!
E whakaatu ana ahau, nā, i a tātou e whiwhi ana i ngā tikanga tapu o te rongopai, e uru ana ki roto ki ngā kawenata ki te Atua me te pupuri i aua kawenata, rīpenetā, mahi ki ētahi atu, me te ū tae noa atu ki te mutunga, ka taea te whakaū, ā, ka taea te whakawhirinaki katoa ki te Ariki, koia, he pai te ao kikokiko! E whakaatu ana ahau mō Ihu Karaiti me tēnei mea hoki, nā te Whakamārietanga o te Kaiwhakaora e whai korōria ai tō tātou anamata. I runga i te ingoa o Ihu Karaiti, āmine.