Na Veisorovaki i Jisu Karisito
    Footnotes

    Na Veisorovaki i Jisu Karisito

    Na Veisorovaki ni iVakabula e sega walega ni tawa-vakaiyalayala na kena rabailevu, ia e yacova na tamata yadua.

    Ena gauna vakaoqo ena loma ni yabaki eda reki ka vakananuma kina vakabibi na Veisorovaki ni iVakabula. E sa dua dina na ivunau e vakalou, vakarabailevutaka na vakasama, ka vakaciriloloma duadua ka sa bau kila na vuravura taucoko. Sa ikoya e solia na inuinui kei na inaki ki na noda bula.

    Na cava sara beka na Veisorovaki i Jisu Karisito? Ena dua na vakasama, e sa dua na veika-yaco veitaravi vakalou ka a tekivutaki e na Were o Kecisemani, tomani e na kauveilatai, ka vakacavari e na Tucaketale ni iVakabula mai na ibulubulu. E a vakayacori ena veivauqeti ni dua na loloma tawa-kilai rawa me baleti keda yadudua. E a vinakati kina e dua ka a tawacala, ka tu vua na kaukauwa tawa-vakaicavacava me vorata na ka kecega—na mate sara mada ga; ka tu vua na kaukauwa tawayalani me colata na isau ni noda ivalavala ca kei na mate kecega, sai koya dina a lako sobu sara ki na ruku ni ka kece oqori.1 Oqori na ilesilesi i Jisu Karisito—oqori na Nona Veisorovaki.

    Na cava sara mada e a kena inaki? Me rawa kina vei keda me da lesu ki na iserau ni Kalou, ka yaco me vakataki Koya vakalevu cake, ka rawata na reki sa vuabale sara. Oqo e a vakayacori ena kena uabaleti e va na dredre:

    1. Mate vakayago

    2. Mate vakayalo ka vu mai vei Atama kei na noda ivalavala ca

    3. Noda vakararawataki kei na tauvimate eso

    4. Noda malumalumu kei na caka cala eso

    Ia e rawata vakacava na iVakabula me vakayacora oqo ka sega ni voroka na lawa ni lewa dodonu?

    Lutu galala mai na waqavuka

    Taura mada e dua na tagane e vakasamataka tiko e dua na vakalutulutu ni lasa ka vakatulewataka vakasauri ka lade mai na dua na waqavuka lailai. Ni sa cakava oti, e qai kidava totolo okoya na lialia ni ka e kitaka. E vinakata okoya me tau vakavinaka, ia e dua na kena dredre—na lawa ni lutu-sobu. E yavalata vakatotolo sara na ligana okoya, ka nuitaka tiko me vuka, ia a sega ni rawa. E vakamoica na yagona me rawa ni vude se vakasisisi me vakamaluataka na lutu, ia na lawa ni lutu-sobu e tawa-veisorovi ka tawa-loloma. E tovolea okoya me veiba kei na lawa yavutaki ni vuravura oqo: “E cala kina. Au na sega ni cakava tale.” Ia na nona vakamamasu e tau ena daliga sa didivara. Na lawa ni lutu-sobu e sega ni kila na loloma; e sega ni veivakaduiduitaki. Ia, e ka ni kidacala, ni vakila vakasauri e dua na ka e dakuna na tagane oya. Nona itokani ena waqavuka, ni a kidava na gauna ni lialia, a biuta e dua na parasutu e kea ni bera ga na nona lade. E kunea sara o koya na wa vakasaribariba ka dreta. E vakalutulutu sobu yani vakavinaka ena vakacegu, o koya ki na dela ni qele. Eda na taroga beka, “E a voroki beka na lawa ni lutu-sobu, se a cakacaka beka na parasutu oya ena loma ni lawa oqori me vakarautaka e dua na tau malumu?”

    Vakayagataki na parachute me yaco bula mai ki ra

    Ni da cakacala, eda sa vakataka na tagane lialia ka a lade mai na waqavuka. Se cava ga eda cakava vakataki keda, sa waraki keda tu ga mai e dua na kaukauwa ka veivakaleqai. Eda sa vauci ki na lawa ni lewa dodonu, ka, vakataka na lawa ni lutu-sobu, e sa dodonu sara ka tawa-veivosoti. Eda sa rawa ni vakabulai ga baleta na iVakabula, ena Nona Veisorovaki, e vakarautaka vei keda ena loloma e dua na mataqali parasutu vakayalo. Kevaka eda vakabauti Jisu Karisito ka veivutuni (oya meda cakava noda itavi ka dreta na wa vakasaribariba), ena qai tasereki mai ena vukuda na kaukauwa veitaqomaki ni iVakabula ka da na rawa ni tau kina ena veimaroroi vakayalo.

    Ia, oqo e rawa walega, baleta na iVakabula e a uabaleta na va na dredre ka rawa ni tarova na noda toso vakayalo.

    1. Mate. E a uabaleta na mate o Koya ena Nona Tucake tale ena lagilagi. E a vakatavulica na iApositolo o Paula: “Ni sa qai mate kecega ena vukui Atama, ena vakabulai kece talega ena vukui Karisito.”2

    2. iValavala Ca. E a uabaleta na iVakabula na ivalavala ca kei na cala ena vukudra kece era sa veivutuni. E sa rui titobu ka rabailevu na Nona kaukauwa veisavai ka yalataka kina o Aisea, “Ke sa vaka na ka kulakula na nomudou ivalavala ca, sa na vulavula me vaka na uca-vulavula.”3

    Ena so na gauna, au sotavi ira na Yalododonu era sotava na dredre mera vosoti ira vakai ira, ka yalana ena yalo galala ia ka veivakacalai, na kaukauwa veivueti ni iVakabula. Ena lecaika, era sa veisautaka e dua na Veisorovaki tawa-vakaiyalayala ki na dua e vakaiyalayala ka vaka e sega ni yacova sara na nodra ivalavala ca se malumalumu oya. Ia e sa dua na Veisorovaki tawa-vakaiyalayala baleta e wavolita ka kovuta na ivalavala ca kei na malumalumu kecega, oka kina na veivakacacani se yaluma era vakavuna na tani.

    E raica mai na veika veivakadeitaki oqo o Truman G. Madsen:

    E vakaoqo na veika a raica o Truman Madsen: “Kevaka e tiko eso vei kemuni a sa coko ena vakabauta ni o sa lako sivia sara … ka sa tu vei iko na paisoni ni ivalavala ca ka sa tawarawa kina vakadua mo yacova na vanua ko a rawa ni yaco kina—ia rogoci au.

    “Au wasea na ivakadinadina ni o sega ni rawa ni lutudromu sara mai na vanua e rawa ni yacova na rarama kei na vuku raraba i Jisu Karisito. Au wasea na ivakadinadina ni kevaka sa tiko mada ga e dua na talidi lailai ni lomasoli mo veivutuni ka mo yacova, o koya sa tu kina. E a sega walega ni lako sobu o Koya ki na nomu ituvaki; e a lako sobu sara i rukuna, ‘a sa kila na ka kecega ko koya ka sa curuma na ka kecega o koya, io na rarama ni dina.’ [Vunau kei na Veiyalayalati 88:6.]”4

    E dua na vuna e sa rui bibi kina me kilai vinaka na Veisorovaki ni iVakabula kei na kena ibalebale tawa-vakaiyalayala sai koya ni torocake na kila e lako vata kei na torocake ni gagadre meda vosoti keda kei ira na tani.

    E dina ga eda rawa ni vakabauta na kaukauwa veisavai i Karisito, na taro e dau basika wasoma: “Au na kila vakacava ni’u sa vosoti mai na noqu ivalavala ca?” Kevaka eda vakila na Yalo, ia sai koya oya na noda ivakadinadina ni da sa vosoti, se sa yaco tiko na cakacaka ni veisavai. E a vakatavulica o Peresitedi Henry B. Eyring, “Kevaka o sa vakila beka na veivakauqeti ni Yalo Tabu … , sa rawa mo vakadeitaka ni sa ivakadinadina ni sa cakacaka tiko na Veisorovaki ena nomu bula.”5

    Gaunisala cava koso

    Eso era sa taroga, “Ia kevaka au sa vosoti, na cava au se vakila tikoga kina ni’u cala?” E rairai beka ena loloma veivueti ni Kalou na nanumi ni cala oya sa dua na ivakaro, e dua na mataqali “ivakatakilakila ni tu-vakadua” vakayalo ka, ena dua beka na gauna, e kailavaka mai ni sotavi keda eso tale na veitemaki: “Kakua ni lako sobu ena sala oqori. O sa kila na yaluma e rawa ni kauta mai.” Ena vakasama oqo, e kena inaki me veitaqomaki, sega ni veivakatotogitaki.

    E sa na qai rawa beka meda nanuma na noda ivalavala ca ka qai galala tikoga mai na yalo luvuci?

    E nanuma o Alama na nona ivalavala ca, ni oti e vica na yabaki nona veivutuni. Ia ni a tagica o koya na loloma veivueti vei Jisu, e a kaya o koya, “Au sa sega ni nanuma tale na noqu mosi; io, sa oti vakadua na noqu cukiraka na noqu vakasama baleta na noqu ivalavala ca.”6

    E rawa vakacava me nanuma o koya na nona ivalavala ca ka qai sega ni vakila na mosi se yalo luvuci? Baleta ni da veivutuni, eda sa “sucu vou vua na Kalou.”7 Eda sa yaco, me vaka e kaya na ivolanikalou, “me tamata vou”8 vei Karisito. Ena yalodina e vinaka sara eda rawa ni qai kaya qo, “Au sa sega ni tagane se yalewa ka a cakava na ivalavala ca eliu oya. Au sa dua na tamata vou sa veisau.”

    3. Vakararawataki kei na Tauvimate. E a parofisaitaka o Alama ni o Karisito “ena lako yani, ena vakila na mosi kei na veivakararawataki kei na veivakatovolei kecega.” Baleta na cava? “Me vakasinaiti na lomana ena loloma cecere, … me rawa kina ni vakila me vaka na veika vakayago na sala me vukei ira kina na nona tamata me vaka na nodra malumalumu.”9

    E vakayacora vakacava o Koya oqo? Eso na gauna e kauta laivi o Koya na rarawa, eso na gauna e vakaukauwataki keda o Koya meda vosota vakadede, ka so na gauna e solia vei keda o Koya e dua nai rairai matau tawamudu me kila vinaka kina na kedra ituvaki ni gauna ga oqo. Ni oti nona tiko lomaleqa e vale ni veivesu mai Liberty me rauta e rua na vula o Josefa Simici, e a qai tagicaka emuri o koya, “Oi kemuni na Kalou, ko ni sa tiko evei?”10 Ni sega ni solia na veivuke ena gauna sara ga oya, e qai sauma na Kalou, “Ia na luvequ, me vakacegu na yalomu; raica sa lekaleka walega na gauna ni nomu rarawa kei na vutugu; ia, kevaka ko sa vosota rawa, ena vakacerecerei iko cake na Kalou.”11

    E sa qai kila matata o Josefa ni veika rarawa e sotava tiko oqo e sa dua walega na itoqa ena iyaloyalo tawamudu. Ena raivotu veilaveti oqo, e a vola kina o koya vei ira na Yalododonu mai na vale ni veivesu vata ga oya, “Oi kemudou na wekaqu lomani, me da kitaka na veika kecega eda rawata ena yalo mamarau; io me da tudei sara, ka nuitaka tu, ni da na raica na veivakabulai ni Kalou.”12 Ena vuku ni Veisorovaki ni iVakabula, e rawa ni noda e dua nai rairai matau tawamudu ka solia nai balebale ni noda veivakatovolei kei nai nuinui ni noda vukei.

    4. Malumalumu kei na Caka cala. Ena vuku ni Nona Veisorovaki, sa tu na kaukauwa veivakaturi ni iVakabula, dau vakatokai ena so na gauna me loloma soliwale,13 ka rawa ni vukei keda me uabaleta noda malumalumu kei na caka cala ka vukei keda kina ena noda sasaga meda yaco me vakataki Koya vakalevu cake.

    E a vakatavulica o Moronai: “Io, dou lako mai vei Karisito, ka mo dou vakataucokotaki vua, … ia ena nona loloma soliwale dou sa vakataucokotaki kina ena vukui Karisito.”14 Kevaka e lailai sara e rua na sala ni noda soli keda ki na kaukauwa veivakaturi oqori ka na rawa ni vakasavasavataki—ka vakataucokotaki—keda.

    Matai, na cakacaka vakalotu ni veivakabulai. E tukuna vei keda na ivolanikalou, “Ia, ena vakatakilai mai na kaukauwa ni bula vakalou ena kena veicakacaka vakalotu.”15 E so na gauna, eda nanuma beka ni veicakacaka vakalotu me dua na idusidusi me vakayacori—ka bibi ki na bula vakacerecerei, ia na kena dina ni o ira yadua e tasereka mai na kaukauwa vakalou ka vukei keda meda yaco me vakataki Karisito vakalevu cake. Me kena ivakaraitaki:

    • Ni da sa papitaiso ka ciqoma na isolisoli ni Yalo Tabu, eda sa vakasavasavataki—eda sa yaco me vakalou cake me vakataka na Kalou.

    • Kena ikuri, ena vuku ni Yalo Tabu, na lomada sa rawa ni vakararamataki kei na yaloda sa vakamalumalumutaki me rawa kina meda vakataki Koya vakalevu cake ena noda vakanananu kei na veika eda vakila.

    • Ni da sa vauci vaka-veiwatini, eda taukena na dodonu ki na “itikotiko vakaturaga, veimatanitu, veivanua vakatui, kei na kaukauwa”16 me isolisoli mai vua na Kalou.

    Ai karua ni sala ki na kaukauwa veivakaturi oqo oya na vei isolisoli ni Yalo Tabu. Ena vuku ni Veisorovaki i Karisito, eda sa vakadonui me ciqoma na isolisoli ni Yalo Tabu kei na kena vei isolisoli vakayalo. Na vei isolisoli oqori era sa ituvaki ni bula vakalou; o koya gona, e veigauna yadua eda rawata kina e dua na isolisoli ni Yalo, sa na yaco me vakalevu cake noda vakataka na Kalou. E sega ni vakataratutu ni sa ikoya oqori e dau semati keda kina vakavuqa na ivolanikalou ki na vakasaqarai ni vei isolisoli oqori.17

    E vakatavulica o Peresitedi George Q. Cannon: “Sega ni dodonu me kaya e dua na tamata, ‘Au sa sega ni vosota rawa oqo; e sa matau vei au.’ E sega ni dodonu kina o koya, baleta na Kalou e sa yalataka me … solia na isolisoli eso me na vaqeavutaka [noda malumalumu]. … Kevaka e dua vei keda e tawadodonu, sa noda itavi meda masuta na isolisoli ka na vakavuna meda vinaka sara.”18

    Me kena ivakaleka, na Veisorovaki ni iVakabula e solia vei keda na bula me baleta na mate, “na isala vakaiukuuku me isosomi ni dravusa,”19 veivakabulai me baleta na mavoa, kei na vinaka sara me baleta na malumalumu. E sa iwali mai lomalagi ki na vei dredre kei na sasaga ni vuravura oqo.

    Ena iotioti ni macawa ni bula vakayago ni iVakabula, e a kaya o Koya, “Dou na kunea e vuravura na rarawa: ia mo dou vakacegu; au sa vakamalumalumutaki vuravura.”20 Baleta ni a vakayacora na Nona Veisorovaki na iVakabula, e sega ni dua na kaukauwa mai taudaku se veika e yaco se tamata—e sega ni dua na ivalavala ca se mate se veisere—ka rawa ni tarovi keda mai na rawati ni bula vakacerecerei, vakavo ke da muria na ivunau ni Kalou. Ena kila-ka oqori, eda rawa ni toso ki liu ena vakacegu kei na nuidei e taucoko ni sa tiko vata kei keda na Kalou ena vakasaqaqara vakalomalagi oqo.

    Au wasea na noqu ivakadinadina ni Veisorovaki ni iVakabula e sega walega ni tawa-vakaiyalayala na kena rabailevu, ia e yacova na tamata yadua—ka ni sega walega ni rawa ni vakalesui keda ki na iserau ni Kalou, ia e vakaturi keda meda yaco me vakataki Koya—na inaki cecere ni Veisorovaki i Karisito. Ena veika oqori au wasea kina ena vakavinavinaka na noqu ivakadinadina tudei ena yaca i Jisu Karisito, emeni.