Veibasai ni Ka Kecega
    Footnotes

    Veibasai ni Ka Kecega

    Na veibasai e vakatarai keda meda tubu ki na itagede ka gadreva na Tamada Vakalomalagi meda yacova.

    E suitu ni kosipeli i Jisu Karisito na ituvatuva ni yavu ni veivakabulai ni Tamada baleta nodra tubu tawamudu na Luvena. Na ituvatuva o ya, ni vakamacalataki ena ivakatakila ni gauna oqo, e vukei keda meda kila e levu na ka eda sotava ena bula oqo. Na noqu itukutuku e vakanamata ki na inaki bibi ni veibasai ena ituvatuva o ya.

    I.

    Na inaki ni nodra bula vakayago na luvena na Kalou me vakarautaka na veika e sotavi ni gadrevi “mera taucoko ka kila deivaki kina nodra icavacava vakalou ena bula tawamudu.”1Me vaka e vakatavulica vaqaqaco sara vei keda o Peresitedi Thomas S. Monson ena mataka nikua, eda toso ena vakayacori ni digidigi e so, ka da sa vakatovolei kina meda vakaraitaka ni da na muria na ivakaro ni Kalou (raica na Eparaama 3:25). Ni da vakatovolei, e dodonu me tiko vei keda na galala ni digidigi meda digitaka na ka eda gadreva. Me vakarautaki na veika eda gadreva me cakacakataki mai kina na noda galala ni digidigi, ka sa dodonu me tiko na veibasai.

    Na vo ni ituvatuva sa ka bibi talega. Ni cala noda digidigi—ka na vakaidina kina—eda na vakadukadukalitaki ena ivalavala ca ka dodonu mena vakasavasavataki meda na toso kina ki liu kina noda icavacava tawamudu vakalou. Na ituvatuva ni Tamada e vakarautaka na sala me caka kina, na sala me sotavi kina na gagadre me sotavi na lewa dodonu: na iVakabula sa sauma na isau ni noda sereki mai na noda ivalavala ca. Na iVakabula na Turaga o Jisu Karisito na Luvena Daulomani na Kalou na Tamada Tawamudu, na Nona solibula ni veisorovaki—nona vakararawataki—sa sauma na noda ivalavala ca, kevaka meda na veivutunitaka.

    Dua na ivakamacala vinaka sara ni ituvatuva ni veibasai e tiko ena iVola i Momani, ena ivakavuvuli nei Liai vei luvena o Jekope.

    “Raica sa kilikili me tu na veibasai ni ka kecega. Kevaka me a sega, … ena sega na ivalavala dodonu se na ivalavala ca, ka sega na marau se rarawa, ka sega na vinaka se na ca” (2 Nifai 2:11; raica talega na tikina e 15).

    E a tomana o Liai ka kaya, “a sa solia na Turaga na Kalou vua na tamata me lewa na ka e kitaka. Ia, kevaka e sega na ka me temaka na tamata, ena sega ni rawa me lewa na ka e kitaka” (tikina e 16). Sa vakakina ena ivakatakila ni gauna oqo, sa vakaraitaka kina na Turaga, “Sa kilikili sara me temaki ira na luve ni tamata na tevoro, mera lewa kina na ka me ra kitaka” (V&V 29:39).

    Sa ganita me a tiko na veibasai mai na Were ko Iteni. Kevaka me rau a sega ni digitaka o Atama kei Ivi na digidigi e vakavuna na bula vakayago, a vakavulica o Liai, “erau na bula tu ga ka sega ni kila na ca, …sa sega na ka vinaka erau cakava ni rau sa sega ni kila na ivalavala ca” (2 Nifai 2:23).

    Mai na ivakatekivu na galala ni digidigi kei na veibasai e toka donu ena ituvatuva ni Tamada ka talaidredre kina o Setani. Me vaka e a vakatakila na Turaga vei Mosese ena matabose mai Lomalagi, e a saga o Setani “me voroka na galala ni digidigi kau sa solia vua na tamata” (Mosese 4:3). Na vakacaca o ya e laurai vinaka ena veika e vakatututaka o Setani. E a lako mai vua na Tamada ka kaya, “Raica koi au oqo, mo ni talai au, raica au na vakabulai ira kece mai na tamata me kakua ni dua me yali raica au na kitaka vakaidina, io me vakarokorokotaki kina na yacaqu.” (Mosese 4:1).

    Sa vaka oya na vakatutu nei Setani me laki vakayacora na ituvatuva ni Tamada ena kena icakacaka me tarova kina na vakayacori ni nona ituvatuva na Tamada ka solia na Nona lagilagi vei Setani.

    Na vakatutu i Setani ena vakavuna na tautauvata: “ena vakabulai ira kece na tamata,” ka na sega sara ni dua na tamata e yali. Ena sega kina na galala ni digidigi vua e dua, ka na sega kina na veibasai. Ena sega na veivakatovolei, sega na guce ka sega na rawa ka. Ena sega kina na tubu me rawati kina na inaki e a nakita taumada na Tamada baleti ira na Luvena. E tukuna na ivolanikalou ni vakavunene oqo nei Setani e a tekivuna na “ivalu mai lomalagi.” (Nai Vakatakila 12:7), ka vuna me lewe dua na ikatolu na luvena na Kalou era a sega ni vakatarai mera mai vakayago ni ra a digitaka mera muria na ituvatuva nei Setani ka beca na nona ituvatuva na Tamada.

    Na inaki nei Setani me nona na lagilagi kei na kaukauwa i Tamada (raica na Aisea 14:12–15; Mosese 4:1, 3). “Raica,” sa kaya na Tamada, “Me vaka ni sa vorati au o Setani, … au sa lewa me vakasavi sobu mai,” (Mosese 4:3) kei ira kece na yalo era sa digitaka mera muri koya (raica na Juta 1:6; Nai Vakatakila 12:8–9; V&V 29:36–37). Era vakasavi sobu mai ka sega ni vakayago na yalodra ena bula oqo, o Setani kei ira na nona ilawalawa era na veitemaki ka veivakacalai ka vesuki ira na luvena na Kalou (raica na Mosese 4:4). Sa ikoya gona na vu ni ca ka saqata ka saga me vakacacana na yavu ni Tamada, ka vakavuna me caka, baleta ni veibasai ena vakavuna na digidigi ka sa ikoya sara ga na madigi ni kena digitaki na ka e dodonu ka veimuataki yani ki na ituvatuva ni yavu ni Tamada.

    II.

    Sa dina sara, ni veitemaki ki na ivalavala ca e sega ni o koya walega na veibasai ena sotavi ena bula oqo. Vakatavulica na Tamada o Liai ni kevaka a sega ni yaco na Lutu, ena yaco vei Atama kei Ivi me “rau na bula tu ga ka sega ni kila na ca erau na sega ni kila na marau ni rau sega ni kila na rarawa” (2 Nifai 2:23). Ni sa sega ni sotavi na veibasai ena bula oqo, “sa na tautauvata tu ga na veika kece,” ena sega kina na marau se rarawa (tikina e 11). Sa qai tomana na Tamada o Liai, ni sa bulia oti na veika kece na Kalou “a sa vakayacora ko koya na nona inaki tawamudu ena nona bulia na tamata, … raica na ka kecega sa buli sa tu na kena veibasai kei na kau ni bula e dua e kamikamica ka dua e gaga” (tikina e 15).2 Na nona ivakavuvuli ena tikina oqo baleta na yavu ni veivakabulai e mai tini ena veivosa oqo:

    “Ia sa caka na veika kece ena lewa ikoya sa kila na ka kecega.

    “Sa lutu ko Atama me sucu kina na tamata: ia, sa sucu na tamata me rawata na marau” (tikina e 24–25).

    Na veibasai ni dredre eda sotava ena bula oqo e tiki ni yavu me vakuria na noda tubu ena bula oqo.

    III.

    Eda na sotava kece na veibasai ka na vakatovolei keda. Eso na veivakatovolei oqo ena veitemaki ki na ivalavala ca. E so era bolebole ka tiki ni ivalavala ca yadua. E so era lelevu sara. E so era lalai tu ga. E so era yaco tu ga e veigauna. Ka so tale era vakadraki. Sega ni dua vei keda ena vagalalataki mai kina. Na veibasai e vakatarai keda meda tubu ki na itagede ka gadreva na Tamada Vakalomalagi meda yacova.

    Na gauna sa vakadewataka oti kina o Josefa Simici na iVola i Momani sa qai vaqara me dua na dautabaivola me tabaka. Oqo a sega ni ka rawarawa. Na vereverea ni kena balavu na ivola kei na isau ni kena tabaki ka vakawaqataki e udolu na kena ilavelave sa bau vakaitamera sara ga. Na imatai ni tamata e lako vua o Josefa o E. B. Grandin, e dua na dautabaivola mai Palmyra, qai vakasuka na kerekere. Lako sara kina dua tale na dautabaivola mai Palmyra ka vakasukai koya talega ni sega ni rawata. Lako sara ki Rochester, 25 na maile rauta ni (40 km) mai ke ya, ka laki raica sara na dautabaivola rogo levu duadua mai New York, ka a vakasukai koya talega. Dua na dautabaivola mai Rochester e a vakadonuya, ia na veika e yaco tiko sa mani sega kina ni rawa ni cakava.

    Oti e vica na macawa, ka sa vaka e kidrowa o Josefa ena veibasai ni veika sa yaco tiko me tarova nona itavi vakalou sa lesi mai kina. E a sega ni cakava na Turaga me rawarawa, ia e cakava o Koya me na rawa. Na ikalima ni nona sasaga o Josefa, o ya na ikarua ni gauna me lako kina vei Grandin mai Palmyra, sa qai vakadonui.3

    Vica na yabaki e muri, sa qai mai sogolati tu o Josefa ena valeniveivesu mai Liberty me vica vata na vula. Ni masu me vakacegui, sa qai tukuna mai vua na Turaga ni “ko na kalougata vakalevu kevaka ko sa vosota rawa na veika kece oqo.” (V&V 122:7).

    Eda kila kece tu na veika e dau yaco me da saqati kina a sega ni noda ivalavala ca, wili kina na tauvimate, ituvaki ca ni yago, kei na mate. Kaya vaka oqo o Peresitedi Thomas S Monson:

    “E so vei kemuni ena so na gauna sa dau qolou mai ena gauna ni mosi, ka vakananuma se cava e vakatara kina na Tamada Vakalomalagi meda lako curuma na veivakatovolei eda sotava tiko. …

    “Noda bula vakayago, e sega ni tukuni ni na rawarawa se na draki vinaka tu ga ena veigauna. Na Tamada Vakalomalagi … e kila ni da vulica ka tubucake ka vakavinakataki mai na dredre ni ibolebole, rarawa ni yalo, kei na digidigi dredre. O ikeda yadua eda na sotava na veisiga dredre ni dau mai yali e dua na noda daulomani, gauna ni mosi ni mai tauvimate, kei na noda vakila ni da sa guilecavi ni ra sa sega ni kauwaitaki keda mai na wekada. Na veika oqo kei na veidredre kece eda sotava ena solia vei keda na yalo dina ni vosota meda na rawa ni lako curuma.”4

    Na noda sasaga meda vakavinakataka noda rokova na Siga ni Vakacecegu e sotava tiko e dua na ivakaraitaki e veibasai toka. Sa tiko na ivakaro ni Turaga meda rokova na Siga ni Vakacegu. E so na noda digidigi ena vakacala na ivakaro o ya, ia e so tale na digidigi ena kena vakayagataki na gauna ena Siga ni Vakacecegu sa tiko walega kina na taro se da na cakava me vinaka se me vinaka cake se me na vinaka duadua.5

    Me vakaraitaki ni kena veibasai na veitemaki, e vakamacalataka na iVola i Momani e tolu na sala e muria na tevoro ena iotioti ni gauna oqo. iMatai, ena “vakatubura ko koya na cudru e lomadra na luve ni tamata, ka vakauqeti ira mera cata na ka sa vinaka” (2 Nifai 28:20). iKarua, o koya ena “vakauqeti ira e so tale [na lewenilotu] mera tiko vakacegu ka wele ga,” era na kaya “sa vinaka tu ko Saioni io sa vinaka tu ka sautu ko Saioni” (tikina e 21). iKatolu, ena kaya vei keda, “sa sega ni dua na eli; kei na … Au sa sega ni tevoro ka ni sa sega na tevoro” (tikina e 22), ka sa sega kina na dodonu se cala. Baleta na veibasai oqo, eda sa vakaroti meda kakua ni wele ka ‘tiko vakacegu mai Saioni!” (tikina e 24).

    Na Lotu ena kena inaki vakalou kei keda ena noda bula yadua eda sotava tu ga na veibasai ni veika e yaco ena veisiga. Me vaka beka ni sa tubu na Lotu ena kena kaukauwa kei keda ena noda vakabauta kei na talairawarawa, sa qai vakalevutaka ga o Setani na nona kaukauwa ni veisaqasaqa meda rawa kina ni sotava na “veibasai ena veika kecega.”

    E so na veibasai ni ka e yaco e lako sara tikoga mai vei ira na lewe ni Lotu. E so ka ra vakayagataka na veibeitaki se vosa vakavuku mera veisaqasaqa kina kei na veidusimaki vaka-parofita era vakatokai ira ena dua na ivakatakilakila ni veika vakavuravura—“na veibasai dokai.” Ia me vaka ni gadrevi ena dua na matanitu tu galala, ena sega ni tiko e dua na waradi me ganita na matanitu ni Kalou, na vanua ena rokovi kina na taro ia na veibasai e sega (raica na Maciu 26:24).

    Dua tale na ivakaraitaki e levu na ka ena itukutuku ni Lotu, me vaka na ka e a cakava se sega ni cakava o Josefa Simici ena dua na gauna me yavu ni nodra veisaqasaqa. Vei ira kece au na kaya, bulataka nomu vakabauta ka vakararavi ki na ivakavuvuli ni iVakabula me da na “ kilai ira ena vuadra” (Maciu 7:16). Sasaga tiko vakaukauwa na Lotu me kilai raraba na veitukutuku e tu kina ia mai na veika e rawa ni tabaki, se tiko ga vei ira na lewenilotu na vakatataro ka na sega ni rawa ni saumi vakavuli. O ya na itukutuku ni Lotu ka rokataka na “veibasai ena veika kece” E so na ka ena vulici walega ena vakabauta (raica na V&V 88:118). Me sa noda inuinui na vakabauta ena ivakadinadina eda ciqoma mai na YaloTabu.

    Na Kalou ena sega ni dau vaqitora na galala e tu vei ira na luvena ena nona na takosova na nodra sasaga bula vakacegu e so tani tale. Ia ena vakaceguya na icolacola ni bula dredre ka veivakaukauwataki vei keda meda vosota rawa kina, me vaka a cakava vei ira na tamata i Alama mai na vanua o Ilami (raica na Mosaia 24:13–15). E sega ni tarova o Koya na veidraki ca ni bula kecega, ia sa dau sauma na noda masu o Koya me vakatikitikitaka, me vaka e a cakava ena cagilaba kaukauwa ka a voleka ni vakadaroya na vakatabui ni valetabu mai Viti;6 se vakamalumalumutaka na kedra revurevu, me vaka e a cakava ena gasaukurotaki ni vale ni wawa waqavuka e Brussels ka vakaleqa e vuqa na bula, ia e vakamavoataka ga e va na noda daukaulotu.

    Ena veibasai kecega vakayago, sa tiko vei keda na ivakasala ni veivakadeitaki ni Kalou ni na “vakatabuya na noda rarawa meda na rawaka kina” (2 Nifai 2:2). Eda sa vakavulici talega meda kila na veika eda sotava ena bula oqo kei na Nona ivakaro ena ruku ni Nona yavu qaqa ni veivakabulai, ka tukuna vei keda na inaki ni noda bula ka vakadeitaka vei keda e dua na iVakabula, kau vakadinadinataka tiko ena vuku ni yacana na veika dina oqo. Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.

    iDusidusi

    1. “Na Matavuvale: Ai Vakaro ki Vuravura Raraba,” Liaona, Nove. 2010, 129.

    2. Tautauvata ga, na ivakatakila nikua e vakavulica ni kevaka eda sega ni tovolea na wiwi eda na sega ni kila na kamikamica, (raica na Vunau kei na Veiyalayalati 29:39).

    3. Raica na Michael Hubbard MacKay kei Gerrit J. Dirkmaat, From Darkness unto Light: Na Vakadewataki kei na Tabaki ni iVola iMomani mai vei Josefa Simici (2015), 163–79.

    4. Thomas S. Monson, “Joy in the Journey” (vosa a tau ena Koniferedi ni Marama e BYU, Me 2, 2008), womensconference.ce.byu.edu. Dua na itukutuku lekaleka ni veika baleta na qito kei na tugalala mai vei John S. Tanner, sa peresitedi tu oqo ni BYU–Hawaii, e umani kina na itukutuku oqo ni veika eda sa kila levu tu: “Ni vulici meda druka ena yalovinaka e sega walega ni itavi vakaitikotiko; e sa itavi talega vakalotu. Sa tuva na Kalou na bula vakayago me vakadeitaka na “veibasai ni veika kecega” (2 Nifai 2:11). Na toso ki muri kei na druka e so e sa tiki ni nona ituvatuva me baleta noda bula uasivi sara. … Na druka sa dua na tiki momona ni noda “sasagataka na rawaka vinaka’” ( Notes from an Amateur: A Disciple’s Life in the Academy [2011], 57).

    5. Raica na Dallin H. Oaks, “Vinaka, Vinaka Sara, Vinaka Taudua,” Liaona, Nove. 2007, 104–8.

    6. Raica na Sarah Jane Weaver, “Rededication Goes Forward,” Church News, Fepe. 28, 2016, 3–4.