Sa Kena iNaki Meda Reki Vakalevu
    Footnotes

    Sa Kena iNaki Meda Reki Vakalevu

    Ni ko lomana, vakaraica voli, ka qarava na tani ena sala rawarawa ka lailai eso, ko sa vakaitavi tudei tiko ena cakacaka ni veivakabulai.

    Ni a mai leqa na tamai watiqu, keitou a soqoni vata matavuvale ka kidavaki ira na so ka ra mai vakaloloku. Ni’u a veivosaki vata kei ira na matavuvale kei na itokani ena bogi taucoko oya, au dau siqemi makubuqu o Porter, yabaki 10, ni tucake volekati tinai watiqu voli—o “buna.” So na gauna ena duri tu e dakuna, ka vakaraici koya toka. Au a raica ena dua na gauna ni rau a veitauriliga tu. Au vakaraici koya ni vakatavia na ligai buna, mokoti koya vakalalai, ka tucake tu e yasana.

    Ni oti e vica na siga ena sotavi ni veika oya, au a sega ni rawa ni kauta laivi mai na noqu vakasama na ivakaraitaki oqo. Au a vakayarayarataki me’u vakauta vei Porter e dua na ivola lekaleka, ka tukuna vua na ka au a dikeva. Au imeli vua ka tukuna vua na ka au a raica ka vakila. Au a vakananumi Porter ena veiyalayalati a cakava ena nona a papitaisotaki, ka tukuna vua na vosa nei Alama ena Mosaia wase 18:

    “Ia me vaka dou sa gadreva mo dou curu ki na lomanibai ni Kalou, ka vakatokai me nona tamata, ka sa lomamudou mo dou veivuketaka na nomudou icolacola me mamada kina;

    “Io ni sa lomamudou mo dou tagi vata kei ira sa tagi; ka vakacegui ira sa rarawa, ka vakadinadinataka na Kalou ena veigauna kecega, ena veika kecega, kei na veivanua kecega dou sa tiko kina, me yacova na mate, … me nomudou kina na bula tawamudu—

    “… Kevaka sa vakaoqori na ka sa lomamudou, na cava me tarova na nomudou papitaisotaki ena yaca ni Turaga, io me ivakadinadina ni nomudou sa veiyalayalati vata kaya mo dou qaravi Koya, ka muria na nona ivunau, me sovaraka mai kina vei kemudou na nona Yalo Tabu?”1

    Au a vakamacalataka vei Porter ni o Alama a vakatavulica ni o ira ka vinakata mera papitaisotaki sa dodonu mera gadreva taumada mera qarava na Turaga ena nodra qarava na tani—ena nomu bula taucoko! Au kaya: “Au sega ni kila ke o a nanuma oya, ia na sala o vakaraitaka kina na loloma kei na veikauwaitaki vei Bumu, o sa muria tiko kina na nomu veiyalayalati. Eda muria na noda veiyalayalati ena veisiga ni da lomavinaka, vakaraitaki loloma, ka veikauwaitaki vakaikeda. Au vinakata ga mo kila ni’u dokai iko vakadaunimuri veiyalayalati voli! Ni o muria tiko na veiyalayalati o cakava ni ko a papitaisotaki, o sa na vakavakarau ki na veitabaki ni matabete. Ena solia vei iko na ikuri ni veiyalayalati oqo na madigi e vuqa mo vakalougatataka ka qaravi ira tale eso ka vukei iko ni vakavakarau ki na veiyalayalati ko na cakava ena valetabu. Vinaka na nomu ivakaraitaki uasivi tiko vei au! Vinaka na nomu vakaraitaka voli vei au na irairai ni dua ka daunimuri veiyalayalati!”

    A sauma lesu mai o Porter: “Bubu, vinaka na ivola. Ni’u a dau mokoti Bu voli, au sega ni kila ni’u a muria tiko na veiyalayalati, ia au a vakila na vakacegu e lomaqu ka sa vinaka dina. Au kila ni oya na Yalo Tabu ena lomaqu.”

    Au vakila talega na vakacegu e lomaqu ni’u siqema na nona semata o Porter na muri ni nona veiyalayalati ki na yalayala me “tiko ga kei [keda] na nona Yalotabu”2—e dua na yalayala ka rawati ena ciqomi ni isolisoli ni Yalo Tabu.

    Kemuni na marama, ni’u veisiko wavoki voli vata kei kemuni e vuravura, au raica rawa ni vuqa vei kemuni sa vakataki Porter. Ko ni duri galugalu tu ni ivakadinadina ni Kalou, tagi vata kei ira sa tagi, ka vakacegui ira sa rarawa ena nomu sega ni vakila ni ko sa muria tiko na nomu veiyalayalati—na veiyalayalati ko a cakava ena wai ni veipapitaisotaki kei na valetabu. Ni ko lomana, vakaraica voli, ka qarava na tani ena sala rawarawa ka lailai eso, ko sa vakaitavi tudei tiko ena cakacaka ni veivakabulai, na cakacaka ni Kalou “me ra tucake tale mai na mate na tamata kecega ka rawata na bula tawamudu.”3

    Vaka na “luvena yalewa na [Turaga] ena Nona matanitu,”4 eda sa cakava na veiyalayalati eso. Eda sa lako voli ena ka a vakatoka o Nifai me “sala dodonu ka rabailailai sa basika ki na bula tawamudu.”5 Eda sa tiko taucoko ena vanua duidui ena salatu. Ia eda rawa ni cakacaka vata ni veivuke vakaikeda ni “toso ki liu ka tudei vei Karisito, ena nomudou vakanuinui taucoko sara, mo dou lomana na Kalou kei na tamata kecega.”6

    E veiqaravi voli vakaivakasala o Jeanne vei ira na Goneyalewa. A nanuma rawa okoya ena vica na vula sa oti e dua na itaviqaravi ni itabagone ena tabanalevu: na kaba ena dua na vanua ka vakatokai o Malan’s Peak. E marau baleta ni a sa vakarautaki koya taumada me vakayacora na kaba oya.

    Ni sa yaco yani ki na itekitekivu ni lakolako, a torovi koya yani na nona itokani vinaka o Ashley. Ena nona qumia na ligai Jeanne, a vakaraitaka ni na gole vata kei koya, ka kaya, “Au na lako vata kei iko.” O Ashley, ka sa yabaki 16 voli ena gauna oya, a tiko vua eso na bolebole vakayago ka vakavuna me dredre kina vua na kaba vakatotolo. Ka rau mai lako vakamalua yani okoya vata kei Jeanne, ka vakadikeva voli na veibulibuli ni Tamada Vakalomalagi: na veivatu ena ulunivanua e deladrau kei na veisenikau wavoliti rau. A tukuna malua o Jeanne, “E sega soti ni balavu ni vaka me’u guilecava na noqu nakinaki taumada ni kaba ulunivanua, ka ni a yaco me mai dua tani tale na ilakolako talei—na ilakolako talei me dusimaka na totoka ni veika ena loma ni salatu, ka vuqa vei ira au na rawa ni calata ke’u a sasaga kaba ga me’u yacova na icavacava kei Malan’s Peak.”

    Ni rau tomana voli na kaba o Jeanne kei Ashley, ka yawa kalia mai na vo ni ilawalawa, a mai maliwai rau o Emma, e dua tale na goneyalewa ena tabanalevu, ka sa navuca me wawa ka lako vata kei rau. E vakaikuritaka na nodrau marau o Emma. A vakatavulici rau ena dua na sere ka vakarautaka na ikuri ni veitokoni kei na veivakayaloqaqataki. E vakananuma o Jeanne: “Keitou dabe ka vakacegu, keitou lagasere, keitou veitalanoa, ka keitou veidredreyaki. Sa rawa vei au me’u kilai Ashley kei Emma vinaka cake ena sala au na sega ni rawa ni cakava ke keitou a sega ni veikilai. E sega ni baleta na ulunivanua ena bogi oya—e a ka levu sara vakaidina. E sa baleta na nodratou veivukei vakairatou ena loma ni salatu, ena gauna ni veikalawa yadudua.”

    Ni ratou kaba ka lagasere ka vakacegu ka veidredrevaki voli o Jeanne, o Ashley, kei Emma, ratou a sega beka ni vakasamataka ni, “Ei, edatou sa muria tiko na nodatou veiyalayalati ena gauna oqo.” Ia ratou a sa muria tiko na nodratou veiyalayalati. Ratou a qaravi iratou yadua tiko ena loloma, veikauwaitaki, kei na yalodina. Ratou a vakaukauwataka voli na nodratou dui vakabauta ni ratou veivakayaloqaqataki ka veiqaravi vakairatou.

    A vakatavulica o Elder Russell M. Nelson: “Ena gauna eda kila kina ni da sa luve ni veiyalayalati, eda sa kilai keda ka kila na veika e namaka vei keda na Kalou. Na Nona ivakaro e sa volai tu e lomada.”7

    O Maria Kuzina e sa dua na luvena yalewa ni veiyalayalati na Kalou ka kilai koya vinaka kei na ka e namaka vua na Kalou. Ni a kidavaki au ki na nodratou itikotiko e Omsk, Rusia, au nanuma ga ni’u a tiko ekea me’u qaravi koya, ia au a qai vakila ni’u a tiko ekea me’u vuli mai vua. E dua ka saumaki mai ki na Lotu, e bula voli o Maria ena veidusimaki e kune ena Luke 22: “Ia ni ko sa saumaki tale, mo vakataudeitaki ira na wekamu.”8 E tiko vua na vakabauta ena vosa ni noda parofita bula, o Peresitedi Thomas S. Monson, ka kaya:

    “Oqo na gauna mera lako vata mai kina na lewenilotu kei na daukaulotu, ka cakacaka vata, ka cakacaka ena were ni vaini ni Turaga ka kauta mai na yalo ki Vua. …

    “ … Ni da cakacaka ena vakabauta na Turaga ena vakaraitaka vei keda na iwalewale ni kena vaqaqacotaki na Nona Lotu ena veitabanalevu kei na veitabana eda vakaitikotiko kina. Ena tiko vata kei keda o Koya ka yaco me dua na itokani bulabula ena noda cakacaka vakaulotu.

    “ … Vakadeitaka na nomu vakabauta … ni o navuca ena masumasu o cei ena nomu matavuvale, nomu itokani, o ira na tiko wavoliti iko, kei na nomu veikilai o na via sureta ki na nomu itikotiko mera veisotari vata kei na daukaulotu, ka mera na rogoca na itukutuku ni Veivakalesuimai.”9

    E vakamuria na ivakasala oqo o Maria ena nona raica ka qaravi ira voli na marama sa vakatautaki vua me sikova kei na qaravitavi tale eso. E levu na nona itokani sa ra luluqa tu ka se bera ni rogoca na itukutuku ni kosipeli vakalesuimai i Jisu Karisito. E cakacakataka okoya na nona vakabauta ena veisiga ka masulaka me kila se ocei e gadreva na nona veivuke, ka qai cakacaka okoya ena veivakauqeti e ciqoma. Ena veiqiriyaki, vakatakila na nona loloma, ka tukuna vei ira na nona itokani, “Keimami gadrevi iko.” E dau vakayaco lotu vakamatavuvale okoya ena nona vale ena veimacawa ka sureti ira na tiko wavoliti koya, lewenilotu kei na daukaulotu mera lako mai—ka dau vakani ira. E dau sureti ira mera lako mai valenilotu, kauwaitaki ira, ka dabe vata kei ira ni ra yaco mai.

    E kila deivaki o Maria na ka a vakananuma lesu wale tikoga oqo o Elder Jeffrey R. Holland ni “dua na veisureti ka vakasucumi ena noda loloma me baleti ira tale eso kei na Turaga o Jisu Karisito … ena sega ni raici me veivakacacani se veivakalewai.”10 E maroroya voli okoya e dua na lisi ni tamata ka kaya ni ra a vakacacani, ka tomana okoya me veiqaravi vei ira. Baleta ni ra kila ni lomani ira okoya, e rawa ni tukuna vei ira, “Kakua ni lomaleqa. Oqori e veilecayaki!”

    O Maria e sa dua na tisaipeli daumaroroya na veiyalayalati i Jisu Karisito. Dina ga ni sega na lewe ni matabete ena nona itikotiko, e vakila okoya na kaukauwa ni Kalou ena veisiga ena vakataudeitaki ni nona veiyalayalati ni valetabu ena nona toso ki liu ena salatu, vosota me yacova na ivakataotioti ka vukei ira voli eso tale mera vakaitavi ena cakacaka ni veivakabulai ena ilakolako oqo.

    Ni’u wasea na veika a sotavi oqo, o a raici iko li ena cakacaka ni veivakabulai? Taura e dua na gauna mo vakasamataka e dua tale na luvena yalewa na Kalou ka gadreva tu na veivakayaloqaqataki me lesu tale mai ki na salatu ni veiyalayalati se okoya e gadreva e dua na veivuke lailai me tiko ena salatu. Taroga na Tamada Vakalomalagi me baleti koya. O koya na Luvena yalewa. O Koya e kila na yacana. E kilai iko talega o Koya, ka na tukuna vei iko o Koya na ka e gadreva na goneyalewa. Mo vosota mada ka daumasu tikoga ena vukuna, ka cakacaka ena veivakauqeti o ciqoma. Ni o cakacaka ena veivakauqeti oqo, na Yalotabu ena vakadeitaka ni sa vakadonui mai vua na Turaga na nomu isolisoli.

    “O Sisita Eliza R. Snow … a vakatakila ena vakavinavinaka na veisasaga ni marama mera veivakaukauwataki vakaiira. … A tukuna okoya vei ira ni dina ga ni sega ni maroroya tu na Lotu e dua na ivolatukutuku ni veisolisoli era cakava me vukei kina o ira na vakaleqai, sa maroroya tu na Turaga e dua na ivolatukutuku vinaka sara ni nodra cakacaka ni veivakabulai:

    “‘… E tukuna o Peresitedi Joseph Smith ni isoqosoqo oqo a tauyavutaki me vakabula yalo. Na cava [eda sa cakava tiko] me rawati tale mai kina o ira ka sa lako sese tu?—me vakatakata na lomadra o ira ka sa tuburi ira mai na batabata ni kosipeli?—Sa maroroi voli e dua tale na ivola ni nomu vakabauta, nomu yalololoma, nomu cakacaka vinaka, kei na [nomu] ivosavosa. E dua tale na ivolatukutuku e sa maroroi voli. E sega ni dua na ka e yali.’”11

    Ena iVola i Momani, e tukunikataka o Amoni na vuna levu e dodonu meda yalomarau kina. E kaya okoya: “Ia me’u taroga mada, sa vakalougatataki kedatou vakalevu na [Kalou] e na cava? Ko dou kila li?”

    Ena levu ni nona marau, a sega ni waraka o Amoni na isaunitaro. E kaya okoya, “Ia au na tukuna vei kemudou; … ia tou sa kalougata vakalevu ni sa talai kedatou na Kalou me vakayacori kina na cakacaka levu oqo.”12

    Eda sa luvena yalewa daumaroroya na veiyalayalati ena matanitu ni Turaga, ka sa noda na madigi meda iyaya ni cakacaka ena Ligana. Ni da vakaitavi ena veisiga ena cakacaka ni veivakabulai ena veisala lalai ka rawarawa—vakaraica voli, veivaqaqacotaki, ka veivakatavulici—eda na duavata kei Amoni, ka vakatakila:

    “Ia sa vuabale na noqu marau ka sa reki vakalevu na yaloqu, ia au na vakacaucautaka tikoga na noqu Kalou.

    “Ia au kila ni’u sa ka wale ga; ka’u sa tamata malumalumu sara; raica au sa sega ni boletaki au, au sa boletaka ga na noqu Kalou, ni’u sa rawa ni kitaka na ka kecega ena nona kaukauwa.”13

    Ena ka oqo au sa vakadinadinataka ena yaca i Jisu Karisito, emeni.