Kakua ni Yavalati!
    Footnotes

    Kakua ni Yavalati!

    Tudei sara. Kakua ni yavala. “Tutaka na dina kei na dodonu.” Mo tu ka ivakadinadina. Mo ivakaraitaki ki vuravura. Mo dou tudei ena vanua tabu.

    Ena yakavi nikua au tu ena dua na vanua tabu niu tu ena itutunivunau oqo, ena kedra iserau na parofita, daurairai kei na dauvakatakila kei ira na luvena yalewa vakaturaga na Kalou. Oqo na gauna vakasakiti me da goneyalewa ka tiko e vuravura. Oi kemuni na luvena goneyalewa digitaki nei Tamada mai Lomalagi. Au nuitaka ni ko ni sa kilai kemuni tiko ka sa daulomani vakalevu sara mai vei Tamada mai Lomalagi. E lomani kemuni yadua o Koya ka vakakina o au.

    E tiko ena dela ni noqu teveli mai noqu valenivolavola e dua tale na ivakatakarakara varasa ni dua na goneyalewa ka yacana o Kristina. Na ivakatakarakara dina kei Kristina e tu ena dua na kena itutu mai Copenhagen e Denmark, ka biu toka me qarava yani na wasawasa ki Saioni. Na nona vakatulewa me lewena na Lotu ka biuta na nona vuvale e sega ni ka rawarawa, ka rawa ni o raica ni liwavi koya mai vakadodonu sara ga na cagi kaukauwa ni veisaqasaqa. E tudei tu ga o koya, ni cakava tiko e dua na ka dredre sara ka kila o koya ni dodonu. Era a biuta na nona kawa na ivakatakarakara oqo ena kena itutu oya me ivakananumi kei Kristina, na nona vakatulewa ena siga oya a tawamudu na kena yaga ena veitabatamata.

    Vei au na ivakatakarakara oqo kei Kristina e matataki kemuni yadua. Me vakataki Kristina, o ni duri ena batibati ni veivakatulewa bibi ka digidigi e veisiga yadua, eso vei ira e dredre, ka na sega ni bulia cake walega na nomuni veisiga ni mataka ia na nodra icavacava talega na veitabatamata. O kemuni talega o ni sotava tiko na cagi tataba ni veisaqasaqa, meca, idre vakaitabavata, kei na benuci ni ivalavala savasava. Ia o ni tudei ka sega ni yavalati ka bulataka na kosipeli ena mata ni cava kaukauwa oqo ena noda veitikotiko. Me vakataki Kristina, e liutaki kemuni tiko na Yalo Tabu. O ni cakava tiko na veidigidigi dodonu. O ni yalodina, ka vakaturaga.

    E sega tale ni dua na ivakasala bibi mai vua na Tamada Vakalomalagi dau loloma mai na nona ivakasala vei keda yadua me da “tu …ena veivanua tabu, ka sega ni yavalati rawa.”1 E kaya tiko o koya: Tudei sara. Kakua ni yavala.2 “Tutaka na dina kei na dodonu.”3 Mo tu ka ivakadinadina.4 Mo ivakaraitaki ki vuravura. Mo dou tudei ena vanua tabu. Ka sa rawarawa sara na noqu itukutuku kivei keda yadua: Kakua ni yavalati rawa.

    Matai, kakua ni yavalati rawa ena kena digitaki na dodonu. Ena veisiga e muri oqo, e sega kina na vakatulewa lalai. Na digidigi o ni cakava tiko oqo sa ka bibi sara vakalevu. Na galala ni digidigi, se na nomu rawa ni digidigi, sa dua na nona isolisoli cecere na Kalou vei ira na Luvena. E tiki ni ituvatuva ni veivakabulai daru a digitaka ka taqomaka ena nodaru bula taumada. Bulataka na nomu bula ena dua na ivakarau me rawa kina ni o vakarorogo ka rogoca na Yalo Tabu ena qai vukei iko o Koya mo vakatulewa vakadodonu. Na kena dina, ena tukuna vei kemudou ko Koya “na veika kece mo dou cakava.”5

    Ena vica na macawa sa oti au a lesu tale ki na noqu koronivuli torocake e liu ena imatai ni gauna ni oti e vica vata na yabaki. Au a veisiko tiko ki na dua na koniferedi ni iteki ka vakayacori ena valenisoqo ni koronivuli. Niu yabeta sobu na olo, sa tekivu me drodrova mai noqu vakasama na vakanananu eso. Na veika au nanuma e tautauvata vakavinaka sara ga kei na ka au vakila ena gauna ni vuli torocake vaka e dua na goneyalewa—taqaya, sega ni yalodei, kilai yalona, ka gadreva vakalevu me vakaitokani. Au curu yani ki na vale ni vakatasuasua. Sa baci taladrodro tale mai ki noqu vakasama eso na vakanananu. E matata tu vei au na veitiki matailalai ni valenisoqo oya. E dua ga na ka sa veisau—o au.

    Ena siga oya a noqu na madigi meu tu ena tavata me vaka au dau vakayacora vakavuqa ena gauna ni vuli torocake niu a vakaitutu vei ira na gonevuli. Au raici ira eso na noqu lewe ni kalasi taumada ena ivavakoso—eso keimami sa veigadivi oti! Ia ena gauna oqo, au sega ni laki liutaka e dua na soqoni ni koronivuli, a noqu galala dokai—ena valenisoqo ni noqu koronivuli torocake—meu tu “ka vakadinadinataka”6 ka wasea na noqu ivakadinadina me baleta na noda iVakabula, o Jisu Karisito.

    Kemuni na goneyalewa, ni qarauna na nomuni veimaliwai kei ira tale eso me rawa kina ni oti e 40 na yabaki mai na gauna oqo, o ni na sega ni madualaka. E sega ni dua na idre ni bula vakaitabavata, se nomu ciqomi, se nomu kilai levu e ganita me iulubale. Na nomu veivakauqeti vei ira na cauravou ena vukei ira me ra kilikili kaya tiko ena nodra kaukauwa ni matabete, na veiyalayalati ni valetabu, kei na veiqaravi vakadaukaulotu. O cei e kila, ni oti e vasagavulu na yabaki mai na gauna oqo, ena rawa ni lako yani vei iko e dua, ena vale ni vakatasuasua ni koronivuli, ka vakavinavinaka vei iko ena nomu vukei koya me kilikili tiko ena nona qarava vakavinaka na nona itavi ni matabete ka lesu mai kina ena lagilagi mai na kaulotu. O cei e kila? De o na taura beka e dua na ivola mai vua na watina e dua vei ira na cauravou oqori, ka vakavinavinaka vei iko ena vuku ni nomu veivakauqeti vua na watina kei na nodrau matavuvale ena gauna mai muri, ena nomu veisiga ni vuli torocake sa sivi yani. Sa ka bibi kina na nomu digidigi. Na nomu digidigi ena gauna oqo e sega walega ni vakayaco-ka vei iko na kena revurevu, ia ena vakayaco-ka talega vei ira na tani. E tawamudu na mawedra. Kakua ni yavalati!

    iKarua, kakua ni yavalati ena nomu gagadre kei na nomu yalayala mo ivalavala dodonu tikoga ka savasava tu ena bula ni veiyacovi. Dau vakamareqeta na ivalavala dodonu. Na nomu bula savasava e dua na ivurevure cecere ni nomu kaukauwa. Ni o lako mai ki vuravura, a soli vei iko na isolisoli talei ni yago. Na yagomu e iyaya ni nomu vakasama ka isolisoli vakalou me cakacakataki kina na nomu galala ni digidigi. Oqo e dua na isolisoli a vakuwai kina o Setani sai koya qori na vuna sa dau vagoleya kina e voleka ni nona sasaga kece sara ni veivakacacani ki na yagomu. E vinakata o koya me vakasewasewana, vakatanitaka, ka vakalolovirataka na yagomu. Na ivalavala tawakilikili, iyaloyalo vakasisila, tawasavasava, samuqawe kei na vaqarataki ni yago, vakaveitaliataki ni waigaga, kei na veivakabobulataki ena kena veimataqali era sasaga kece me tauri kina na isolisoli talei oqo—na yagomu—se me vakadredretaki kina vei iko na nomu vakayagataka na nomu galala ni digidigi. E taroga o Paula, “Dou sa sega beka ni kila ni dou sa vale ni Kalou, ka sa tiko vei kemudou na Yalo ni Kalou?”7

    Na yagomu e dua na valetabu. Baleta na cava? Baleta ni rawa ni vakavaletaka sega walega na yalomu tawamudu ia na yalodra tawamudu talega eso tale era na qai lako mai ki vuravura ni ra tiki ni nomu matavuvale tawamudu. E vakavuvulitaka o Elder Dallin H. Oaks, “Na kaukauwa me buli kina e dua na bula vakayago sa [dua] na kaukauwa lagilagi.”8 Na nomu itavi e dua na itavi vakacerecerei. Sa solia vei iko na Kalou e dua na veivakabauti tabu! O ni sa vakavakarau tiko mo ni tina ena veisiga ni mataka ni veitabatamata sa bera mai. Maroroi iko mo savasava ka kilikili ka taqomaka na ka “vakamareqeti ka talei duadua”—na nomu ivalavala dodonu kei na tiko savasava.9 Me vaka ni o luvena yalewa digitaki na Tamada Vakalomalagi, na Nona ivakasala yalomatua vei iko mo “caka … dodonu e mataqu.”10

    Na ivalavala dodonu sai koya na idola koula ki na valetabu. O koya gona, na kena ikatolu, mo kakua ni yavalati ena nomu bula kilikili mo cakava ka maroroya na veiyalayalati tabu. Na veiyalayalati o vakayacora ena gauna ni papitaiso ena vakadeitaki iko ena sala ni ivalavala dodonu kei na bula mamarau ni o vakavouya e veimacawa na veiyalayalati o ya ena nomu vakaivotavota ena sakaramede. Ni o rokova tiko na nomu veiyalayalati ni papitaiso, ena duatani na kemu irairai, duatani na nomu isulusulu, ka duatani na nomu ivalavala mai na kena e vakavuravura. Na nomu rokova tiko na veiyalayalati oqo ena rawa kina ni o dusimaki tiko mai na Yalo Tabu. Tu ena veivanua tabu, ka kakua mada ga ni toro volekata na veivanua se ivakatagi, veika vakaitukutuku, se veimaliwai ka rawa ni vakavuna na yali ni Yalo Tabu maivei iko.11 Ia ni o sa rokova tiko na nomu veiyalayalati, o sa na kilikili tikoga ka vakarau tu kina mo curu ki na nona valetabu na Turaga.

    Kena iotioti, mo kakua ni yavalati ena nomu ciqoma tiko na Veisorovaki ni iVakabula. Na Veisorovaki e baleti iko ka baleti au. Oqori e dua na kaukauwa veivakabulai ka veivueti. Kevaka o vakila ni o sega tiko ni kilikili mo tu ena veivanua tabu, kakua ni colata voli na icolacola oqo me dua tale na siga. Ena bula oqo, eda na cala kece. Mo kila ni lomani iko vakalevu sara na iVakabula ka sa vakarautaka kina o Koya ena vukumu mo rawa ni veisau ka veivutuni kevaka o cakava e dua na cala. E sega ni vinakata o Setani mo nanuma ni rawa ni o veisau.12 Ena tovolea o koya mo nanuma ni sa yali na ka kecega. Qori e lasu. E rawa ni o lesu tale. E rawa ni o veivutuni. E rawa ni o savasava ka vakatabui ena Veisorovaki tawavakaiyalayala ni iVakabula.

    Meu tinia ena dua na italanoa ni veidomoni cecere e sa bau talanoataki. O na taroga beka, “Ena semati beka vakacava ki na tu ena veivanua tabu e dua na italanoa ni veidomoni?” E sema sara ga vakavinaka ki na tu ena veivanua tabu. Oqo na kena italanoa e dua na goneyalewa na yacana o Repeka.13

    Me vaka na italanoa oqo, sa vakacolata o Eparaama vua na nona italai me vaqara e dua na goneyalewa kilikili me wati Aisake na luvena. Me dua o koya e ganita me vakamau ena veiyalayalati—ivalavala dodonu ka savasava, ka kilikili. Sa mani tala yani kina na nona italai ena dua na ilakolako balavu ka vakarerevaki ki na dua na vanua ka vakatokai ko Arana. E matata na vuna me lako kina ki kea—o ira na tagane savasava era gadreva na yalewa savasava me tu e yasadra. Ni torova yani na koro nei Neori na italai, a cegu ena dua na tobuwai me vagunuvi ira nona kameli ka masuta me na liutaki yani vua na goneyalewa dodonu ka me na kilai koya ena nona solia vua kei na nona 10 na kameli na wai. Au sa vodoka oti e dua na kameli, oqo ga na ka au kila—era dau gunu wai vakalevu na kameli!

    Eda wilika ena Nai Vakatekivu ni a sega walega ni lako ki na tobuwai ka taki wai mai o Repeka, ia a “vakusarawa”14 se vakatotolo, me vakaotia na nona cakacaka. A qai daramaka na italai na sau kei na qato vei Repeka ka taroga kevaka e lala tu na vale nei tamana me tiko kina ko koya. Au vakabauta ni a yaga na iukuuku vatutalei! E tukuna vaqo na ivolanikalou, “A sa cici yani na goneyalewa ka tukuna vei ira na lewe ni vale i tinana na ka oqo.”15 E dua beka na daucici o Repeka!

    A tukuna na italai vei iratou na matavuvale nei Repeka na inaki ni nona ilakolako balavu, ka vakadonuya o Repeka me laki wati Aisake. Sa mani lewa na italai me sa na biubiu vata kei Repeka ena siga ka tarava, ia eratou sa vakamasuti koya na nona matavuvale me tiko mada vata kei iratou me 10 tale na siga. Eratou qai tarogi Repeka se cava e vinakata, e sauma ga vakalekaleka ko koya “Au na lako.”16 E tautauvata beka na kena isau oya vata kei ira na udolu era a sauma ena yalodina, “Au na lako; ka kitaka”17 ena nona kacivaka na noda parofita, o Peresitedi Thomas S. Monson na madigi, vei ira na cauravou kei na goneyalewa me ra laki kaulotu ena dua na yabaki lailai sobu?

    Ia na vakasama kei na itinitini ni italanoa ni veidomoni oqo: Sa vakarau tu o Repeka ka kilikili me cakava ka rokova na veiyalayalati tabu ka yaco me wati Aisake ni veiyalayalati. A sega ni gadreva me wawa ka vakarautaki koya. Ni bera ni biuta mai na nona matavuvale, a soli vua e dua na veivakalougatataki e vakauqeti au na kena veimalanivosa, ni yalataki vua ni na yaco me “oba vakaudolu na nona kawa.”18 Ia e uasivi duadua ena italanoa oqo ena imatai ni gauna e raici Aisake kina o Repeka kei na imatai ni nona raici koya o Aisake. E sega ni tukuni ena iVolatabu, ia au nanuma ni veidomoni ena imatai ni veirai! Ni “na ivalavala savasava sa domona ga na ivalavala savasava; [kei na] rarama sa sala vata ga kei na rarama.”19 Ni lako yani ko Aisake me tavaka na karaveni, sa “sobu mai na kameli” ko Repeka20 Ka tukuni, “Ka sa lomani koya.”21 Oqori na vanua au vakatabuicegu kina!

    Vei rau ruarua o Repeka kei Kristina e sega ni ka rawarawa na tu ena veivanua tabu. E sega ni ka rawarawa na kakua ni yavalati. A kaukauwa sara na liwa ni cagi, e bibi na wai mai na tobu, ka dredre dina sara na nodrau biuta tu yani na nodrau itikotiko erau sa matau kina kei na nodrau bula e liu. Ia a donu na nodrau digidigi. A liutaki rau na Yalo Tabu. Erau a ivalavala dodonu, ka rau vakarautaki rau me rau cakava ka rokova na veiyalayalati. A siro mai na iVakabula mai na kawa i Repeka. Sa kila tu beka o koya mai na gauna oya ni na mai yaco oqo? Sega! E bibi beka na nomu digidigi ena gauna oqo? Io!

    Kemuni na goneyalewa, era sa vakanuinui tu ena digidigi o ni na vakayacora na veitabatamata, na nomuni savasava kei na bula kilikili. Ni kakua ni yavalati. E tu e matamuni e dua na icavacava cecere. Oqo na nomuni gauna. Au vakabauta dina sara ni dua na goneyalewa bula kilikili, liutaki koya na Yalo Tabu, e rawa ni veisautaka na vuravura!

    Au vakadinadinataka ni bula tiko na iVakabula! Ena tiko vata kei iko o Koya. Ena vakaukauwataki iko o Koya. Ia ena veigauna dredre, “era na vakavolivoliti kemudou na Nona agilosi ka laveti kemudou cake.”22 Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.